Oszustwo internetowe przez PDF. Uważaj, w co klikasz!

Jak tracimy czujność

PDF nie jest wyłącznie statycznym dokumentem. Może zawierać aktywne elementy – linki, przyciski, a nawet mechanizmy przekierowujące użytkownika dalej. I to właśnie one są kluczowe w całym schemacie. W praktyce otwarcie pliku często jest dopiero początkiem. Prawdziwe zagrożenie pojawia się w momencie kliknięcia w element znajdujący się w środku dokumentu.

Jak wygląda metoda oszustów w praktyce?

Najczęściej zaczyna się od wiadomości, która wygląda wiarygodnie. Może dotyczyć faktury, przesyłki albo rzekomej niedopłaty. Czasem styl jest oficjalny, czasem wręcz przeciwnie – na tyle absurdalny, że wydaje się żartem. I właśnie to bywa najgroźniejsze. Rozbawiony odbiorca chce sprawdzić, co jeszcze „wymyślili oszuści”.

Oszuści działają też w ten sposób: Oszustwa na OLX - uważaj!

Po otwarciu PDF-a widzi dokument przypominający prawdziwe pismo. W środku znajduje się przycisk lub link – np. do sprawdzenia szczegółów albo dokonania płatności. Kliknięcie przenosi na stronę, która wygląda jak panel banku lub operatora płatności. Czasem link jest ukryty. Wówczas zdarzają się przypadki, w których kliknięcie powoduje pobranie pliku zawierającego złośliwe oprogramowanie. Użytkownik często nawet tego nie zauważa, bo na tym zależy oszustom.

Dlaczego to działa?

Bo owa metoda nie wygląda jak klasyczne oszustwo. Nie ma podejrzanego SMS-a, nie ma telefonu od „pracownika banku”. Jest zwykły e-mail i załącznik, który przypomina coś, co każdy z nas dostaje na co dzień. Do tego dochodzi ciekawość i rutyna. Otwieramy dziesiątki dokumentów tygodniowo, więc kolejny PDF nie wzbudza podejrzeń. Właśnie na tym opiera się skuteczność takich ataków. Skuteczność jest niska, ale koszty dla oszustów również. Mogą oni wysyłać tysiące tego typu wiadomości dziennie w różnych formatach.

Na co uważać, aby nie paść ofiarą oszustwa

Najczęściej już na etapie samej wiadomości powinna się obudzić nasza czujność. Nieznany nadawca, ogólna treść, brak danych adresata czy próba wywołania presji czasu – to wszystko powinno zwrócić uwagę. Zdarza się też, że sam plik ma podejrzaną nazwę albo treść maila jest napisana w nienaturalny sposób. Problem polega na tym, że wiele osób ignoruje te sygnały.

Jeśli jakiejś wiadomości się nie spodziewamy, nie podejmujmy decyzji spontanicznych i nieprzemyślanych.

Co się może stać po otwarciu pliku?

Scenariuszy jest kilka, ale wszystkie mają wspólny mianownik – stratę. Najczęściej chodzi o przejęcie danych logowania do bankowości internetowej. Czasem dochodzi do kradzieży danych osobowych, a w bardziej zaawansowanych przypadkach – do zainstalowania złośliwego oprogramowania.

Wtedy konsekwencje mogą być poważniejsze, bo atak nie kończy się na jednej transakcji. Urządzenie może zostać wykorzystane do dalszych działań, często bez wiedzy właściciela. Oprogramowanie może przez lata funkcjonować na naszym urządzeniu, a my nie będziemy tego świadomi.

Co zrobić, jeśli otworzyłeś podejrzany plik?

Przede wszystkim nie ignorować sytuacji. Nawet jeśli „nic się nie stało”. Warto od razu zmienić hasła – zwłaszcza do banku i poczty e-mail – oraz sprawdzić, czy na koncie nie pojawiły się nieznane operacje. W razie wątpliwości najlepiej skontaktować się z bankiem.

Zajrzyj też na: Nowe przepisy drogowe. Więzienie za szybką jazdę?

Dobrą praktyką jest też przeskanowanie urządzenia i obserwowanie, czy nie pojawiają się nietypowe zachowania. Jeżeli doszło do utraty pieniędzy, sprawę należy zgłosić Policji, aby móc w przyszłości ograniczyć działanie oszustów. Wiele z tych operacji prowadzonych jest zza granicy, w ramach cyberprzestępczości czy nawet cyberterroryzmu.

Co grozi oszustom za takie działanie?

Rozsyłanie opisanych wyżej wiadomości i tworzenie złośliwych załączników to przestępstwo. W zależności od sytuacji może chodzić o oszustwo, uzyskanie nieuprawnionego dostępu do danych albo ingerencję w system informatyczny. W praktyce sprawy tego typu bywają trudne, zwłaszcza gdy sprawcy działają z zagranicy, ale to nie znaczy, że nie warto ich zgłaszać. W niektórych przypadkach pozwoli to na zatrzymanie przestępczego procederu.

Osoby odpowiadające za tego typu masowy proceder, w razie wykrycia, muszą liczyć się z wieloletnim więzieniem. Często okazuje się, że działają z inspiracji obcych służb w ramach tzw. wojny hybrydowej.

Jak się chronić?

Najprostsza zasada jest jednocześnie najskuteczniejsza – nie otwieraj załączników, których się nie spodziewasz. Lepiej zignorować tego typu dziwną wiadomość niż ją sprawdzać od każdej strony. W cyberbezpieczeństwie to właśnie ciekawość najczęściej kończy się problemami.

Warto ostrzegać swoich najbliższych i znajomych, aby nie narazili się oni na opisane wyżej niebezpieczeństwo. W praktyce każdy, kto korzysta z sieci internetowej, ma do czynienia z cyberprzestępcami.

Zapamiętaj!

Oszustwa z wykorzystaniem plików PDF dobrze pokazują, że dziś niebezpieczne może być nawet to, co wygląda całkowicie zwyczajnie. Nie trzeba specjalistycznej wiedzy ani skomplikowanych narzędzi – wystarczy dobrze przygotowana wiadomość i moment nieuwagi.

Dlatego warto pamiętać o jednej rzeczy: jeśli nie czekasz na dokument – nie otwieraj go.

Obserwuj stronę Legalniewsieci.pl oraz nasze social media, aby być na bieżąco z bezpieczeństwem w sieci. Jeśli szukasz kancelarii e-commerce oraz RODO – sprawdź ofertę LexLab.pl

Źródło zdjęcia: Freepik.com