Odpowiedzialność za zmniejszenie wartości zwracanego produktu

Obecna ustawa o prawach konsumenta spowodowała znaczące zmiany w odniesieniu

do prawa do odstąpienia od umowy.

Istotną nowością z punktu widzenia przedsiębiorcy jest możliwość roszczenia odszkodowawczego od kupujących z tytułu zmniejszenia wartości towaru wskutek jego niewłaściwego sprawdzenia. Upraszczając można określić powyższe jako „odszkodowanie za zużycie towaru”. Liczni przedsiębiorcy zwracają się do nas z zapytaniami, chcąc rozwiać swoje wątpliwości. Materia ta jest również niezrozumiała dla konsumentów.

Zgodnie z art. 23 ust. 4 ustawy o prawach konsumenta:

Niestety do tej pory nie sprecyzowano jednak

wymogów, jak w praktyce obliczyć kwotę rekompensaty

finansowej dla przedsiębiorcy. Zazwyczaj w takich sytuacjach pomocne okazują

się orzeczenia sądowe. Niestety brak jest rozstrzygnięć w tej kwestii, które

ułatwiłyby rozwiązanie przedmiotowego problemu.

Stan fizyczny zwracanego do sklepu internetowego produktu, nie ma

znaczenia w stosunku do prawa odstąpienia przez konsumenta od umowy sprzedaży zawartej

na odległość. W praktyce powoduje to, że nawet w przypadku, gdy rzecz jest

używana lub nawet zniszczona, konsumentowi nadal przysługuje prawo odstąpienia

od umowy. Należy zwrócić jednak uwagę, iż konsumenci są zobowiązani wykonywać

prawo odstąpienia od umowy z jednoczesnym nienaruszaniem towaru.

Niestety wielu konsumentów nadużywa

przysługującego im prawa do odstąpienia od umowy przy użyciu towarów w stopniu

większym, niż jest to konieczne do stwierdzenia charakteru, cech i

funkcjonowania towarów. Nie powoduje to utraty prawa do odstąpienia od umowy

zawartej na odległość, ale skutkuje odpowiedzialnością za zmniejszenie wartości

towarów. W celu stwierdzenia charakteru, cech i funkcjonowania towarów

konsument powinien obchodzić się z towarami i sprawdzać je tylko w taki

sam sposób, w jaki mógłby to zrobić w sklepie stacjonarnym. Które

czynności można zaliczyć do standardowego zakresu sprawdzenia? Odpowiedź na tak

postawione pytanie jest bardzo utrudniona, gdyż każda grupa produktów powinna

być rozpatrywana z uwzględnieniem ich specyfiki i właściwości. Klient nie ma

obowiązku rekompensaty wartości towaru w przypadku, gdy zakupiony produkt utracił

wartość na skutek standardowego sprawdzenia jego właściwości. Jeżeli jednak

dana rzecz straciła lub pomniejszyła swoją wartość w wyniku użytkowania

przekraczającego zakres określony w ustawie, wówczas sprzedawca może żądać

odszkodowania.

Przykład: Konsument może przymierzać ubrania, ale nie może zrywać

z nich metek oraz innych oznaczeń. Zabrudzenia, które mogą powstać podczas

przymierzania, np. ślady makijażu, określane są jako szkody powstałe w ramach

sprawdzenia charakteru, cech i funkcjonowania rzeczy. Sprzedawca internetowy

nie może ubiegać się o odszkodowanie, jeśli wystąpią tego typu szkody. Jeżeli

jednak na ubraniu znajdują się plamy po posiłku, które powstały na skutek

użytkowania, wówczas są to już szkody wykraczające poza sprawdzenie charakteru

zakupionej rzeczy. W przypadku sprzętu elektronicznego konsument może sprawdzić

jakość towaru czy dźwięku. Konsument może zdjąć opakowanie tylko jeśli jest to

konieczne do stwierdzenia cech, charakteru i funkcjonowania towaru oraz pod

warunkiem, że tego typu produkt może być sprawdzany w ten sposób w sklepach

stacjonarnych. Niedopuszczalne będzie np. dokonanie konfiguracji sprzętu

elektronicznego lub jego modyfikacja.

Stosownie do art. 6 kodeksu cywilnego ciężar udowodnienia faktu

spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zatem sprzedawca

powinien udowodnić, że konsument korzystał z rzeczy w sposób, który wykracza

poza ustawowy zakres sprawdzenia właściwości, cech i funkcjonowania oraz opisać,

w jaki sposób doszło do zmniejszenia wartości rzeczy. Szkody powinny być

dokumentowane w celach dowodowych, w szczególności poprzez sporządzanie zdjęć,

gromadzenie dokumentacji w postaci faktur czy rachunków za naprawę lub czyszczenie

oraz korespondencji mailowej z klientem. Powyższe dowody mogą okazać się kluczowe

dla pozytywnego rozstrzygnięcia ewentualnego postępowania sądowego.

W ramach rekompensaty sprzedawca może dochodzić wyłącznie naprawienia

szkody poniesionej, nie ma możliwości ubiegania się o odszkodowanie za tzw.

utracone korzyści. Przedsiębiorca powinien wycenić szkodę mając na względzie

innego kupującego czyli określić, jaką wartość handlową ma taki zużyty produkt

dla innego klienta. Odszkodowanie może stanowić równowartość kosztów naprawy

lub czyszczenia rzeczy, natomiast jeżeli doszło do zupełnego zniszczenia rzeczy,

odszkodowanie będzie wynosić równowartość całkowitej ceny produktu.

Chcąc uchronić się przed nadużyciami w korzystaniu przez konsumentów z

prawa odstąpienia od umowy zawartej na odległość, wielu przedsiębiorców

zamieszcza w swoich regulaminach postanowienia, w których zastrzegają m.in.

brak możliwości zwrotu produktu noszącego ślady użytkowania lub bez metek. Są

to klauzule niedozwolone, wielokrotnie wpisywane w różnych konfiguracjach do

rejestru klauzul niedozwolonych.