Wady prawne i rękojmia

7 listopada, 2017 · Mirosław Dyka · 3 min czytania

Co możemy zrobić, jeśli zorientujemy się, że kupiliśmy od sprzedawcy towar, który okazał się własnością kogoś innego i zasadnie oczekujemy, że prędzej czy później spotkają nas w związku z tym kłopoty, z wydaniem towaru prawowitemu właścicielowi włącznie? Odpowiedź brzmi – skorzystać z instytucji rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej.

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net
Co możemy zrobić, jeśli zorientujemy się,

że kupiliśmy od sprzedawcy towar, który okazał się własnością kogoś innego i

zasadnie oczekujemy, że prędzej czy później spotkają nas w związku z tym

kłopoty, z wydaniem towaru prawowitemu właścicielowi włącznie? Odpowiedź brzmi

– skorzystać z instytucji rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej.

Podstawa prawna rękojmi

Instytucja ta jest zawarta w art. 5563

kodeksu cywilnego:

Sprzedawca jest

odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana stanowi własność

osoby trzeciej albo jeżeli jest obciążona prawem osoby trzeciej, a także jeżeli

ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub

orzeczenia właściwego organu; w razie sprzedaży prawa sprzedawca jest

odpowiedzialny także za istnienie prawa (wada prawna).

Jak wynika z powyższego, wada prawna ma

szersze znaczenie niż tylko to, że sprzedano nam rzecz należącą do kogoś

innego. Dotyczy to również sytuacji, gdy rzecz jest obciążona prawem innej

osoby, np. zastawem bankowym – który powoduje przecież, że kupujący nie jest w

stanie w pełni korzystać z kupionej rzeczy. To samo dotyczy decyzji lub

orzeczenia właściwego organu – gdy np. kupiona przez nas rzecz będzie podlegać

zabezpieczeniu jako dowód w sprawie.

W takich sytuacjach możemy skorzystać z

rękojmi za wady prawne, na zasadach zbliżonych do rękojmi za wady fizyczne.

Wystarczy więc odstąpić od umowy lub zażądać obniżenia ceny (to drugie

rozwiązanie jest ryzykowne, ale wciąż pozostajemy w posiadaniu rzeczy), można

również żądać wymiany towaru na wolny od wad lub usunięcia wady – oczywiście w

tym przypadku wady prawnej. Sprzedawca ma możliwość zaproponowania

alternatywnego rozwiązania, ale podobnie jak przy wadzie fizycznej – wciąż

roszczenie winno zostać zaspokojone w którymś wariancie wskazanym powyżej.

Co ma zrobić kupujący? Jakie ma uprawnienia?

Jednak w przypadku wady prawnej najlepszą

opcją wydaje się być odstąpienie od umowy, które mimo iż jest obwarowane tym,

że wada rzeczy powinna być „istotna”, to jednak w przypadku wady prawnej –

każda taka wada jest istotna z natury, gdyż stwarza ryzyko skutecznego

pozbawienia kupującego możliwości korzystania z rzeczy. Ważne przy tym jest, że

wystarczy samo pojawienie się tego ryzyka np. wskutek powzięcia przez

kupującego wiedzy o tym, że sprzedawca zbył rzecz obarczoną wadą prawną. Nie

jest istotne, czy osoba trzecia, np. właściciel rzeczy, skierował swoje

roszczenie wobec kupującego, czy też (jeszcze) nie.

Oprócz tego kupujący może, zgodnie z art. 574

k.c., oprócz odstąpienia od umowy (lub żądania obniżenia ceny) żądać naprawienia

szkody w ramach tzw. ujemnego interesu umownego. Chodzi o szkodę, którą kupujący

poniósł przez to, że zawarł umowę, nie wiedząc o istnieniu wady (choćby szkoda

była następstwem okoliczności, za które sprzedawca nie ponosi odpowiedzialności),

a w szczególności może żądać:

  • zwrotu kosztów zawarcia umowy,
  • zwrotu kosztów odebrania, przewozu, przechowania i ubezpieczenia

    rzeczy,

  • zwrotu dokonanych nakładów w takim zakresie, w jakim nie odniósł z

    nich korzyści, a nie otrzymał ich zwrotu od osoby trzeciej,

  • zwrotu kosztów procesu.
Powyższe nie uchybia przepisom o obowiązku

naprawienia szkody na zasadach ogólnych, tak więc jeśli wskutek wady prawnej rzeczy

kupujący poniósł dodatkowe koszty czy straty (ogólnie: szkodę) nie zrekompensowane

w ramach rękojmi czy art. 574 k.c. – może ich dochodzić na drodze cywilnej w

oparciu o ogólną odpowiedzialność odszkodowawczą.

W odróżnieniu od wad fizycznych bieg terminu

do skorzystania z rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej nie ma związku z

dniem wydania rzeczy, lecz rozpoczyna się z dniem, w którym kupujący o wadzie

prawnej się dowiedział (termin roczny). Zakładamy oczywiście, że w chwili

wydania rzeczy kupujący w ogóle nie był świadomy istnienia wady prawnej, bo jeśli

wiedział o takim mankamencie – wyklucza to możliwość skorzystania z rękojmi. Jeżeli

kupujący dowiedział się o istnieniu wady prawnej dopiero na skutek powództwa

osoby trzeciej, termin ten biegnie od dnia, w którym orzeczenie wydane w sporze

z osobą trzecią stało się prawomocne.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.