Sprzedaż używanych płyt CD/DVD z nagraniami i konsumenckie odstąpienie od umowy

14 lipca, 2019 · Mirosław Dyka · 6 min czytania

W artykule poruszymy problem zwrotu konsumenckiego przy sprzedaży używanych nośników z nagraniami audio/video. Czy ustawowy wyjątek od prawa odstąpienia od umowy po otwarciu zapieczętowanego opakowania znajdzie wówczas zastosowanie?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

W artykule poruszymy problem zwrotu konsumenckiego przy

sprzedaży używanych nośników z nagraniami audio/video. Czy ustawowy wyjątek od

prawa odstąpienia od umowy po otwarciu zapieczętowanego opakowania znajdzie wówczas zastosowanie?

Zwrot konsumencki i wyjątki od niego

Zasadą jest, że konsument, który zawarł umowę na odległość

lub poza lokalem przedsiębiorstwa, może w terminie 14 dni odstąpić od niej bez

podawania przyczyny i bez ponoszenia kosztów. Tak skonstruowane prawo ma swoje

uzasadnienie. Nabycie towaru na odległość wiąże się z tym, że konsument nie ma

możliwości obejrzenia go przed zawarciem umowy ani przetestowania w celu oceny

jego charakteru, cech i funkcjonowania. Z kolei, zawierając umowę poza lokalem

konsument może być zaskoczony ofertą i podlegać presji psychologicznej

przedsiębiorcy. Z tej przyczyny, w celu umożliwienia konsumentowi podjęcia

racjonalnej decyzji w sytuacji nabycia towaru lub usługi oraz wyeliminowania

lub ograniczenia efektu zaskoczenia i presji wywieranej na konsumenta,

prawodawca przewidział rozwiązanie, które daje konsumentowi czas na

zastanowienie.

Są jednak specyficzne towary i usługi, dla których

ustanowiono w ustawie wyjątki od zasady zwrotu konsumenckiego. W niektórych

przypadkach, ze względu na charakter towarów lub usług, prawo do odstąpienia od

umowy mogłoby być nieodpowiednie, nieuzasadnione. Dotyczy to np. rzeczy

wykonanych na specjalne zamówienie klienta, o krótkim terminie przydatności do

spożycia, dzienników, periodyków, czasopism itp. Szczególnym przypadkiem są

także nośniki audio/video z zarejestrowanym na nich materiałem.

Przepis ustawy

Interesujący nas wyjątek został sprecyzowany w Ustawie o

prawach konsumenta, art. 38 ust. 9:

Art. 38 Prawo odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem

przedsiębiorstwa lub na odległość nie przysługuje konsumentowi w odniesieniu do

umów:
(…)
9) w której przedmiotem świadczenia są nagrania dźwiękowe

lub wizualne albo programy komputerowe dostarczane w zapieczętowanym

opakowaniu, jeżeli opakowanie zostało otwarte po dostarczeniu.

Cytowany przepis znalazł się w polskim systemie prawnym jako

transpozycja art. 16 lit. i) Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady nr

2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. Celem tej regulacji jest ochrona

interesów przedsiębiorcy ze względu na specyficzne właściwości przedmiotu

świadczenia. Chodzi bowiem o nagrania dźwiękowe lub wizualne (a także programy

komputerowe), które dostarcza się konsumentowi w zapieczętowanym opakowaniu.

Gdyby konsument otworzył opakowanie, a następnie odstąpił od umowy, przedsiębiorca

miałby istotne trudności ze zbyciem takiego przedmiotu innemu nabywcy.

Istnieje wszakże jeszcze bardziej ważka przyczyna zaistnienia

tego wyjątku. Chodzi o uniknięcie sytuacji, w której konsument otwiera

opakowanie, korzysta z przedmiotu świadczenia (np. ogląda film) lub go kopiuje,

a następnie odstępuje od umowy, aby odzyskać zapłaconą cenę. Konsument de

facto mógłby wówczas nieodpłatnie skorzystać ze świadczenia przedsiębiorcy.

W rezultacie przyjmuje się, że konsument nie może sprawdzić nagrania lub

programu otrzymanego w zamkniętym opakowaniu otwierając je i zachowując

jednocześnie uprawnienie do rezygnacji z umowy na podstawie art. 27 Ustawy o

prawach konsumenta.

Problem rzeczy używanych

W Ustawie o prawach konsumenta próżno szukać przepisów, które

odnosiłyby się do rzeczy używanych. Takie pojęcie w tym akcie prawnym nie

występuje. Skoro więc ustawodawca nie przeprowadził rozróżnienia między

rzeczami nowymi i używanymi to znaczy, że przepisy Ustawy odnoszą się zarówno

do jednych, jak i drugich. Dotyczy to w tym samym stopniu zasad ogólnych

(takich jak zwrot konsumencki) jak i wyjątków od nich (takich jak wspomniane w

art. 38 Ustawy).

Używany nośnik, na którym utrwalono materiał audio czy też

video może co do zasady być przedmiotem dalszego obrotu. Pod warunkiem

oczywiście, że sprzedawca sam legalnie wszedł w posiadanie takiego towaru, a

towar (najczęściej płyta CD/DVD) jest oryginalny – a nie piracką kopią. Może

też się zdarzyć, że działalnością polegającą na sprzedaży używanych nośników z

nagraniami audio/video zajmie się przedsiębiorca oferujący je konsumentom.

Powstanie wówczas problem: czy do sprzedaży używanych płyt CD/DVD będą miały

zastosowanie te same zasady, jak w przypadku rzeczy nowych?

Ratio legis czyli sens regulacji prawnej

Jak już zauważyliśmy, ustawodawca konstruujący zwrot konsumencki oraz wyjątki od niego nie poczynił rozróżnienia między

rzeczami nowymi i używanymi. Co więcej, ze względu na cel wprowadzenia wyjątku

z art. 38 ust. 9 Ustawy o prawach konsumenckich możemy stwierdzić, że sens tego

przepisu jest dokładnie taki sam zarówno dla rzeczy nowych i używanych. Bowiem

sprzedawca, który sprzedaje używaną płytę CD/DVD znajdzie się w takiej samej

sytuacji jak sprzedawca płyt nowych. W jednym jak i drugim przypadku nieuczciwy

konsument może zechcieć wykorzystać szansę do skopiowania/obejrzenia/odsłuchania

materiału znajdującego się na płycie, by następnie taką płytę zwrócić z

żądaniem zwrotu pieniędzy. Czyli – w istocie – uzyskać świadczenie

nieodpłatnie.

„Zapieczętowane opakowanie”

Należy jednak zwrócić uwagę, że w treści przepisu art. 38

ust. 9 Ustawy znalazło się wyraźne sformułowanie o „zapieczętowanym

opakowaniu”. Przyjmuje się, że chodzi o zamknięte opakowanie, które musi ulec fizycznemu

uszkodzeniu, rozerwaniu, aby uzyskać dostęp do nośnika w celu skorzystania z

zapisanych tam nagrań lub programów. Nie ma przy tym znaczenia materiał, z

jakiego wykonano opakowanie (plastik, folia, papier itp.). W przypadku nowych

płyt CD/DVD jest to najczęściej folia szczelnie opakowująca plastikowe pudełko

płyty, czasem może być to naklejka uniemożliwiająca otwarcie pudełka bez jej

rozerwania.

I tu pojawia się prawdziwy problem dla sprzedawców

zajmujących się sprzedażą płyt używanych. Oczywistym jest, że nie posiadają już

one oryginalnej folii, która dawno została zerwana. Podkreślić należy, że na

potrzeby zastosowania wyjątku z art. 38 ust. 9 Ustawy opakowanie nośnika

materialnego musi spełniać istotny warunek wspomniany w tym przepisie.

Opakowanie musi być zapieczętowane, gdyż dopiero otwarcie takiego opakowania

powoduje utratę przez konsumenta prawa do odstąpienia od umowy sprzedaży. Wymagane

przez prawo otwarcie zapieczętowanego opakowania musi być możliwe do

stwierdzenia i udowodnienia po to, by nie było wątpliwości czy kupujący uzyskał

dostęp do nośnika (czyli mógł go np. skopiować) czy też nie.

Podsumowanie

Nie wszystkie sytuacje zdarzające się w obrocie gospodarczym

zostały wyraźnie i precyzyjnie ujęte w przepisach prawa. Jednym z takich

przypadków jest sprzedaż używanych płyt z nagraniami audio/video czy też

programów komputerowych (w tym gier). Biorąc pod uwagę zasady określone przez

ustawodawcę uznać należy, że odnoszą się one w tym samym stopniu do nagrań dźwiękowych

lub wizualnych sprzedawanych jako nowe, jak i do dalszej odsprzedaży nośników

używanych.

Warunkiem skorzystania przez przedsiębiorcę ze szczególnej

ochrony, jaką daje mu wyjątek opisany w art. 38 ust. 9 Ustawy jest pojawienie

się „zapieczętowanego opakowania”, o którym mówi ten przepis. Nie musi to być

to samo zabezpieczenie, jakiego użył producent (np. folia). Wystarczy każdy

inny sposób zapieczętowania, np. naklejka uniemożliwiająca otwarcie pudełka bez

jej uszkodzenia. Używane płyty CD/DVD sprzedawane bez żadnego zabezpieczenia

przed dostępem do nośnika nie będą zaliczały się do ustawowego wyjątku i wtedy konsument

zachowa prawo do odstąpienia od umowy sprzedaży na warunkach ogólnych.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.