Reklama a prawo autorskie
Przeważająca większość reklam telewizyjnych, radiowych, plakatowych czy zamieszczanych w prasie stanowi utwory w rozumieniu prawa autorskiego. Okoliczność, że są to tylko bardzo krótkie formy wypowiedzi, nie ma żadnego wpływu na powyższą ocenę.
Przeważająca
większość reklam telewizyjnych, radiowych, plakatowych
czy zamieszczanych w prasie stanowi utwory w rozumieniu prawa
autorskiego. Okoliczność, że są to tylko bardzo krótkie
formy wypowiedzi, nie ma żadnego wpływu na powyższą ocenę.
Prawo
autorskie nie uzależnia ochrony dzieł od ich przeznaczenia.
Zgodnie
z treścią art. 1 Ustawy o prawie autorskim i
prawach pokrewnych przedmiotem ochrony jest każdy przejaw
działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w
jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i
sposobu wyrażenia.
rodzaje chronionych utworów, wskazując w szczególności na utwory
literackie, plastyczne, fotograficzne, muzyczne i słowno-muzyczne,
sceniczne, audiowizualne. Z racji, iż reklama w przeważającej
części zbudowana jest z większej liczby elementów, które same w
sobie mogą być kwalifikowane jako odrębne utwory, np. fotografia
na plakacie lub krótki utwór słowno-muzyczny, obok kwalifikowania
całej reklamy jako samodzielnego utworu (np. audiowizualnego
lub plastycznego) może pojawić się problem oceny poszczególnych
elementów z punktu widzenia ich zdolności do ochrony
prawno-autorskiej. Okoliczność, że określoną reklamę
można zakwalifikować jako samodzielny utwór chroniony prawem
autorskim nie pozwala jeszcze na przesądzenie, czy i w jakim
zakresie twórcy reklamy mogli korzystać z cudzego dorobku
autorskiego bez konieczności uzyskiwania zezwolenia podmiotów
uprawnionych, a więc czy w dziedzinie reklamy możliwe jest w
ogóle sięganie do cudzych utworów na zasadzie dozwolonego użytku
publicznego.
W
czasie upływającym od przystąpienia do tworzenia dzieła
przeznaczonego do reklamy aż do jego rozpowszechnienia występują
osoby fizyczne i prawne, których uprawnienia do utworu mogą być
zróżnicowane. Osobami tymi są: zamawiający reklamę, autor lub
autorzy dzieła, agencje reklamowe oraz instytucja rozpowszechniająca
utwór. Ustalenie podmiotów praw autorskich do utworów reklamowych
zależne jest nie tylko od okoliczności faktycznych stworzenia
dzieła, ale także od stosunku prawnego łączącego twórcę z
agencją reklamową lub wprost z podmiotem reklamowym oraz od
rodzajowej klasyfikacji utworu (np. dzieło filmowe). Sytuację
prawną twórcy wobec instytucji zamawiającej utwór może określać
umowa o stworzenie dzieła i przeniesienie do niego określonych
uprawnień lub umowa o pracę. W przypadkach, gdy twórca nie jest
związany z zamawiającym żadnym innym stosunkiem prawnym poza
umową, na podstawie której przenosi na zamawiającego określone
prawa majątkowe do dzieła, taka umowa stanowi jedyną podstawę do
oceny nabytych przez zamawiającego uprawnień. Umowa może mieć
charakter umowy licencyjnej, upoważniającej do korzystania z
utworu, ale nie przenoszącej autorskich praw majątkowych, lub też
umowy przenoszącej część lub ogół autorskich praw majątkowych
(np. umowa sprzedaży).
Wykorzystanie
utworu w reklamie powinno następować z przestrzeganiem autorskich
dóbr osobistych. Wszelkie ograniczenia praw autorskich tym zakresie
mogą następować jedynie za zgodą twórcy (np. pominięcie
nazwiska autora przy udostępnianiu dzieła publiczności lub
naruszenie integralności utworu) albo na podstawie stosownych
przepisów.
Zgodnie z art. z art. 49 ust. 2 ustawy , choćby nabył
całość autorskich praw majątkowych, nie może, bez zgody twórcy,
czynić zmian w utworze, chyba że są one spowodowane oczywistą
koniecznością, a twórca nie miałby słusznej podstawy im się
sprzeciwić.
autorskich praw majątkowych upłynął. Naruszenie integralności
utworu może polegać na wprowadzeniu w utworze zmian, dodatków lub
skrótów, które zniekształcają treść lub formę albo
pomniejszają wartość utworu. Integralność utworu może naruszać
również zwiększenie lub zmniejszenie form atu dzieła w związku z
jego reprodukowaniem , np. na transparencie lub ulotce.
W
doktrynie podkreśla się, że także w przypadkach wykonania dzieła
graficznego (np. plakatu) dla celów reklamy, autor może być
zobowiązany do znoszenia ingerencji zamawiającego w treść i formę
dzieła eksploatowanego dla celów handlowych. Naruszenie
integralności dzieła graficznego może znajdować uzasadnienie w
realizacji celów reklamowych, a gdy następuje w ram ach stosunku
pracy – w uprawnieniach pracodawcy do kierowania procesem tworzenia
dzieła.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.