Rebranding, czyli odświeżenie logo
Gdy nabywca autorskich praw majątkowych lub licencjobiorca chce dokonać zmian w utworze, możemy mówić o zabiegu zwanym rebrandingiem , czyli odświeżeniem logo, nazwy lub innego elementu identyfikacji wizualnej marki lub produktu, a także ze zmianami w utworach architektonicznych.

Gdy nabywca
autorskich praw majątkowych lub licencjobiorca chce dokonać zmian w utworze,
możemy mówić o zabiegu zwanym rebrandingiem,
czyli odświeżeniem logo, nazwy lub innego elementu identyfikacji wizualnej
marki lub produktu, a także ze zmianami w utworach architektonicznych.
Taka
potrzeba może jednak także dotyczyć utworów muzycznych, np. zmiany kolorystyki
utworu ze względu na problemy z zebraniem odpowiedniego składu głosów lub
instrumentów. Jest także codziennym problemem didżejów i innych osób
miksujących nagrania utworów podczas ich publicznego odtwarzania. Zabieg ten
możemy również zauważyć w przypadku znanych marek , takich jak nc+, Poczta Polska, Getin Bank,
PZU, PKO BP, Pekao SA, Warta, Onet, Topex, Żywiec, T-Mobile
czy Orange.
Jak wygląda
proces rebrandingu „od kuchni”:
Przede wszystkim należy wyjaśnić,
że w proces odświeżenia lub zmiany marki zaangażowanych jest zazwyczaj mnóstwo
osób. Ponadto jest to dosyć skomplikowany i wielowątkowy proces, który
zaczyna się często kilkanaście miesięcy przed finalnym terminem wdrożenia.
Rebrandingi można podzielić na aktywne i reaktywne, gdyż przeprowadza się je najczęściej z dwóch głównych przyczyn.
Pierwszą z nich jest aktywna chęć zmiany wizerunku marki, poprzez odcięcie się
od niezbyt atrakcyjnej przeszłości lub zakomunikowanie nowych cech marki
konsumentom. Druga przyczyna jest pochodną zachodzących zmian własności brandu,
najczęściej w wyniku przejęcia lub fuzji, które w naturalny sposób wymuszają
zmiany.
W takich
sytuacjach pojawia się pytanie o legalność takiego wkroczenia w integralność
utworu, czy marki. Zgodnie z art. 16 ustawy o prawie autorskim i prawach
pokrewnych, pod ochroną prawa znajduje się więź twórcy z utworem, która
przejawia się m.in. poprzez prawo do nienaruszalności treści i formy utworu.
Uprawnienie do modyfikacji utworu może
wynikać z trzech podstaw:
a) umownego
zezwolenia, b) nabycia uprawnienia do wykonywania praw zależnych lub c) ustawy,
w szczególności art. 49 ust. 2 prawa autorskiego, zgodnie z którym:
„Następca prawny, choćby nabył całość autorskich praw majątkowych, nie może, bez
zgody twórcy, czynić zmian w utworze, chyba że są one spowodowane
oczywistą koniecznością, a twórca nie miałby słusznej podstawy im się
sprzeciwić”.
Jak można
zauważyć, każda z tych podstaw ma inny zakres i nie umożliwia wszystkich zmian
w utworze. W przypadku umownego zezwolenia, to strony konkretnej umowy
określają zakres dozwolonych zmian w utworze. Natomiast wykonywanie praw
zależnych polega na korzystaniu z opracowania, które powstaje jako przejaw
działalności twórczej o indywidualnym charakterze i zakłada obecność w
takim nowym utworze elementów, które spełniają kryteria ustawowe wskazane w
art. 1 pr. aut., czyli mogą być same w sobie uznane za utwór. Trzecia możliwość
wyznacza obszar dozwolonych zmian, które nie mogą jednak prowadzić do powstania
opracowania. Należy wyjaśnić, że zmiany „spowodowane oczywistą
koniecznością”, którym „twórca nie miałby słusznej podstawy się
sprzeciwić” muszą mieć charakter
techniczny, a nie twórczy.
Warto wyjaśnić,
że jeśli w umowie przewidziano zezwolenie na wykonywanie lub przeniesienie praw
zależnych, a brakuje w niej określenia zakresu dopuszczalnych technicznych
zmian w utworze, zastosowanie mają ograniczenia z art. 49 ust. 2 prawa
autorskiego. Nabywca/licencjobiorca, mimo iż może stworzyć i korzystać z
opracowania, nie jest uprawniony do wprowadzenia technicznych modyfikacji do
utworu, które nie są spowodowane oczywistą koniecznością i którym twórca miałby
prawo słusznie się sprzeciwić. To z kolei może prowadzić do sytuacji, w której
firma chcąca jedynie odświeżyć swoje logo, nie może tego uczynić bez zlecenia
grafikowi (twórcy logo) stworzenia nowego, oryginalnego logo na podstawie
dotychczasowego. Dlatego warto pamiętać o tym, by w umowie,
oprócz zezwolenia na wykonywanie praw zależnych, został określony szerszy niż
wynikający z art. 49 ust. 2 prawa autorskiego, zakres dozwolonych technicznych modyfikacji utworu.
Warto
przytoczyć wyrok Sądu Najwyższego, w którym stwierdził, że w wyniku
działalności didżeja powstaje utwór zależny, i orzekł, że „na naruszenie autorskich praw osobistych nie
może się powoływać autor utworu zmiksowanego, jeżeli zmiksowanie tego utworu
odbyło się w miejscu do tego przeznaczonym (np. dyskoteka, klub), którego
właściciel lub osoba wykonująca prawo własności miała ważną umowę licencyjną na
publiczne wykonywanie utworów” (wyrok z 5 marca 2002 r., sygn. akt II
KKN 341/99).
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.