Prawo regresu sprzedawcy

Sprzedawca występuje w łańcuchu dystrybucji towaru jako ogniwo, znajdując się między hurtownikiem, dystrybutorem czy producentem, a odbiorcą końcowym – konsumentem. Bezpośrednio odpowiada przed swoim klientem za sprzedany towar. A co z odpowiedzialnością hurtownika czy producenta? Jak rozkłada się odpowiedzialność w łańcuchu dystrybucji towaru?

Typowy sprzedawca oferujący towary w

swoim sklepie internetowym najczęściej nie jest ich producentem.

Występuje za to jako ogniwo w łańcuchu dystrybucji towaru,

znajdując się między hurtownikiem, dystrybutorem czy producentem,

a odbiorcą końcowym – konsumentem. Sprzedając oferowane przez

siebie towary staje się tym samym podmiotem zobowiązania z tytułu

rękojmi względem kupującego. Można więc powiedzieć, że

bezpośrednio odpowiada przed swoim klientem za sprzedany towar. A co

z odpowiedzialnością hurtownika czy producenta? Jak rozkłada się

odpowiedzialność w łańcuchu dystrybucji towaru?

Często bywa tak, że finalny

sprzedawca nie ma wpływu na jakość i właściwości rzeczy przez

siebie sprzedawanych oraz na publiczne zapewnienia o właściwościach

rzeczy dokonywane przez producenta bądź hurtownika. Z kolei dla

efektywnej ochrony kupującego (zwłaszcza konsumenta) ważna jest

możliwość dochodzenia roszczeń z tytułu jakości zakupionej

przez niego rzeczy wprost od osoby, z którą zawarł umowę

sprzedaży. Taka możliwość pozwala uniknąć sytuacji, gdy

trudno jest kupującemu dociec, który z podmiotów mających kontakt

z rzeczą (producent, hurtownik, inny podmiot, sprzedawca) był

odpowiedzialny za wadę.

Rozwiązaniem tej niekorzystnej dla

sprzedawcy końcowego sytuacji jest prawo regresu, uregulowane w art.

576.1 do 576.4 kodeksu cywilnego. Wynika z niego, że sprzedawca,

który poniósł koszty w wyniku wykonania uprawnień z tytułu

rękojmi za wady fizyczne rzeczy przez konsumenta, może żądać

naprawienia poniesionej szkody od tego z poprzednich sprzedawców,

wskutek którego działania lub zaniechania rzecz stała się

wadliwa.

Powyższe oznacza, że:

1. Kupujący może zawsze

   dochodzić swoich praw z tytułu rękojmi wobec swego sprzedawcy bez

   względu na to, kto wcześniej uczestniczył w łańcuchu

   dystrybucji i bez względu na to, kto ponosi winę za wady rzeczy.

2. Sprzedawca końcowy może

   dochodzić swoich praw z tytułu regresu tylko wobec tego

   poprzedniego sprzedawcy (hurtownika, producenta), który jest winien

   działania lub zaniechania z którego wada rzeczy wynikła.

Od zasady wyrażonej w pkt 2 istnieje

wyjątek opisany w art. 576.1 § 2 k.c. Sprzedawca końcowy może

kierować swoje roszczenia wprost do poprzedniego sprzedawcy, który:

wiedząc o wadzie rzeczy, nie poinformował o niej kupującego

lub sporządził instrukcję montażu i uruchomienia dołączoną do

rzeczy, jeżeli wada powstała na skutek zamontowania i uruchomienia

rzeczy przez konsumenta zgodnie z tą instrukcją.

Sprzedawca końcowy może zatem

dochodzić naprawienia szkody od któregokolwiek z poprzedników w

sprzedaży rzeczy, chociażby nie był powiązany z nim stosunkiem

umownym. Możliwość dochodzenia odszkodowania od któregokolwiek z

poprzednich sprzedawców nie oznacza, że ich odpowiedzialność jest

solidarna. Każdy z poprzedników odpowiada bowiem w granicach

własnego działania bądź zaniechania.

Zakres odszkodowania, którego może

domagać się sprzedawca, został nakreślony bardzo szeroko.

Odszkodowanie to obejmuje zwrot wydatków niezbędnych w celu

realizacji uprawnień konsumenta, w szczególności związanych z

wymianą lub usunięciem wady rzeczy sprzedanej, jej demontażem,

transportem i ponownym zamontowaniem, a ponadto kwotę, o którą

została obniżona cena rzeczy, oraz utracone korzyści. Sprzedawca

może zatem dochodzić nie tylko straty, ale również zwrotu

korzyści, których nie uzyskał w wyniku realizacji uprawnień z

tytułu rękojmi (np. zysku w przypadku konieczności zwrotu ceny w

razie odstąpienia przez konsumenta od umowy sprzedaży). W przypadku

obniżenia ceny będzie to kwota, o jaką cena została obniżona.

Okres przedawnienia roszczenia

regresowego wynosi sześć miesięcy. Bieg tego terminu

rozpoczyna się z chwilą poniesienia przez sprzedawcę kosztów w

wyniku wykonania uprawnień z tytułu rękojmi przez konsumenta, nie

później jednak niż w dniu, w którym sprzedawca powinien wykonać

swoje obowiązki wobec konsumenta.

Przepisy dotyczące prawa regresu nie

wyłączają stosowania ogólnych zasad odpowiedzialności za szkodę,

a same nie podlegają wyłączeniu ani ograniczeniu.

Oznacza to, że

dochodzący odpowiedzialności sprzedawca końcowy może wybierać

odpowiadający mu reżim odpowiedzialności, obejmujący obok zasad

wynikających z uregulowania prawa regresu, także odpowiedzialność

na zasadach ogólnych (art. 471 i kolejne k.c.) jak i

odpowiedzialność deliktową (art. 415 i kolejne k.c.).

Sprzedawca może skorzystać z

uprawnień regresowych wyłącznie w przypadku, gdy przeciwko niemu

uprawnienia z tytułu rękojmi realizuje konsument.

Uprawnienia te zatem nie przysługują sprzedawcy w stosunkach

profesjonalnych.

Przykładem zastosowania przez

sprzedawcę prawa regresu wobec podmiotu, z którym nie łączy go

stosunek umowny, może być wystąpienie tzw. wady fabrycznej rzeczy.

Istotą takiej wady jest powstanie jej już na etapie produkcji, co

przekłada się wprost na winę producenta. W takim przypadku kolejne

podmioty w łańcuchu dystrybucji między producentem a sprzedawcą

końcowym nie ponoszą winy za istnienie wady, o ile w chwili

dokonywania sprzedaży o niej nie wiedziały. Sprzedawca końcowy

powinien więc swój regres kierować bezpośrednio do producenta

wadliwej rzeczy.