Konsumenckie odstąpienie od umowy o dostarczanie mediów
W zakresie umów obejmujących świadczenie usług, dostarczanie mediów i treści cyfrowych obowiązują szczególne regulacje prawne. Wynika to z tego, że świadczenia określone w takich umowach mogą być częściowo lub w całości wykonane przed upływem terminu do konsumenckiego odstąpienia od umowy. Przyjrzyjmy się w szczególności zasadom odnoszącym się do odstąpienia od umów o dostarczanie wody, gazu lub energii elektrycznej.

W
zakresie umów obejmujących świadczenie usług, dostarczanie mediów i treści
cyfrowych obowiązują szczególne regulacje prawne. Wynika to z tego, że
świadczenia określone w takich umowach mogą być częściowo lub w całości
wykonane przed upływem terminu do konsumenckiego odstąpienia od umowy. Przyjrzyjmy
się w szczególności zasadom odnoszącym się do odstąpienia od umów o dostarczanie wody, gazu
lub energii elektrycznej.
Wymóg zgody konsumenta na rozpoczęcie
świadczenia
Przedsiębiorcę
świadczącego na rzecz konsumenta obowiązuje w takich przypadkach szczególny
wymóg. Musi on uzyskać od konsumenta jeszcze przed rozpoczęciem świadczenia wyraźną
zgodę na rozpoczęcie wykonania umowy przed upływem terminu 14 dni. Mówi o tym art.
15 ust. 3 Ustawy o prawach konsumenta:
Art.
15
3.Jeżeli na wyraźne żądanie konsumenta wykonywanie usługi albo dostarczanie wody,
gazu, energii elektrycznej, gdy nie są one dostarczane w ograniczonej objętości
lub w ustalonej ilości, lub energii cieplnej ma się rozpocząć przed upływem
terminu do odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa,
przedsiębiorca wymaga od konsumenta złożenia wyraźnego oświadczenia
zawierającego takie żądanie na trwałym nośniku.
Wybór rodzaju nośnika
Konsument
może złożyć takie oświadczenie na dowolnym, wybranym przez siebie trwałym
nośniku, tj. na papierze, za pośrednictwem poczty elektronicznej lub innym. Przepisy
nie przewidują w takiej sytuacji wymogu czy też prymatu papieru, wszystkie
rodzaje trwałych nośników są zrównane.
Przedsiębiorca
nie może narzucić konsumentowi wyboru rodzaju nośnika i żądać oświadczenia np.
na piśmie. Uzyskanie od konsumenta oświadczenia na trwałym nośniku leży w
interesie przedsiębiorcy, a w razie sporu, to on będzie musiał wykazać, że
konsument życzył sobie realizacji umowy przed upływem terminu do złożenia
oświadczenia o odstąpieniu od umowy.
Zapłata za świadczenie otrzymane do chwili
odstąpienia
W
przypadku odstąpienia od umowy o dostarczanie mediów konsument ma obowiązek
zapłaty za świadczenie otrzymane do chwili odstąpienia. Szczegółowe zasady
obliczania kwoty do zapłaty wskazane są w art. 35 Ustawy o prawach konsumenta:
Art.
35
1.Jeżeli konsument wykonuje prawo odstąpienia od umowy po zgłoszeniu żądania
zgodnie z art. 15 ust. 3 i art. 21 ust. 2, ma obowiązek zapłaty za świadczenia
spełnione do chwili odstąpienia od umowy.
2.Kwotę zapłaty oblicza się proporcjonalnie do zakresu spełnionego świadczenia, z
uwzględnieniem uzgodnionej w umowie ceny lub wynagrodzenia. Jeżeli cena lub
wynagrodzenie są nadmierne, podstawą obliczenia tej kwoty jest wartość rynkowa
spełnionego świadczenia.
Zawyżenie kwoty do zapłaty
Z
przepisu wynika, że konsument może wykazywać, że cena lub wynagrodzenie ustalone
przez przedsiębiorcę są zbyt wysokie. Wtedy kwota do zapłaty powinna zostać
obliczona na podstawie wartości rynkowej wykonanej usługi. Wartość rynkową
spełnionego świadczenia należy ustalać w odniesieniu do ceny lub wynagrodzenia,
jakie przyjęło się pobierać za świadczenie danego rodzaju oraz poprzez
porównanie z ceną równoważnej usługi świadczonej przez innych przedsiębiorców.
Każdorazowo trzeba brać pod uwagę sytuację panującą na danym rynku usług. Do
oceny dysproporcji pomiędzy ceną lub wynagrodzeniem określonym w umowie z
konsumentem a ceną lub wynagrodzeniem rynkowym właściwa jest chwila zawarcia
umowy z konsumentem.
Kiedy konsument nie będzie musiał płacić
W art.
36 Ustawy o prawach konsumenta wskazano przypadki skutkujące tym, że konsument
będzie zwolniony od ponoszenia kosztów nawet gdy zdążył przed odstąpieniem od
umowy skorzystać ze świadczeń przedsiębiorcy:
Art.
36
Konsumentnie ponosi kosztów:
1)świadczenia usług, dostarczania wody, gazu lub energii elektrycznej w
przypadku, gdy nie są one oferowane w ograniczonej objętości lub w ustalonej
ilości, lub energii cieplnej, w całości lub w części, za czas do odstąpienia od
umowy, jeżeli:
a)przedsiębiorca nie poinformował konsumenta o prawie odstąpienia od umowy i
skutkach jego wykonania zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 9 lub
b)konsument nie żądał spełniania świadczenia przed upływem terminu do odstąpienia
od umowy zgodnie z art. 15 ust. 3 i art. 21 ust. 2.
Ustawodawca
przewidział więc sankcje dla przedsiębiorcy za to, że ten nie uzyskał od
konsumenta zgody na rozpoczęcie świadczenia przed upływem 14 dni lub też przy
zawarciu umowy nie poinformował go jego prawach w sposób wymagany w Ustawie. Użyty
w treści przepisu łącznik „lub” wskazuje, iż wystarczy spełnienie zarówno obu,
jak i tylko jednej ze wskazanych przesłanek.
Przykład
Pan Jan
zawarł w swoim domu (a więc poza lokalem przedsiębiorcy) z akwizytorem umowę o
dostarczanie gazu i oświadczył na piśmie, że dostawa gazu do jego domu ma się
rozpocząć niezwłocznie. Przedsiębiorca wywiązał się z obowiązku informacyjnego,
poinformował pana Jana o
prawie odstąpienia od umowy i skutkach jego wykonania. Gaz zaczął być
dostarczany do domu pana Jana po dwóch dniach od podpisania umowy. Pan Jan
jednak rozmyślił się i w ciągu 14 dniu odstąpił od umowy zawartej poza lokalem
przedsiębiorstwa. Ponieważ świadczenie zostało już rozpoczęte, pan Jan jest
zobowiązany do zapłaty za taką liczbę kWh gazu, jaką faktycznie
wykorzystał w okresie trwania umowy.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.