Jednoosobowa firma jako konsument – zmiany w prawie od 1 czerwca 2020 r.

30

lipca br. uchwalono Ustawę o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia

obciążeń regulacyjnych. Nowelizuje ona m.in. Kodeks cywilny oraz Ustawę o

prawach konsumenta w zakresie, w jakim osoby prowadzące jednoosobową

działalność gospodarczą będą korzystać z ochrony konsumenckiej.

Wejście

w życie nowych regulacji prawnych ma znaczenie przede wszystkim dla tych

przedsiębiorców, których klientami są zarówno inni przedsiębiorcy jak i

konsumenci. W wyniku wprowadzonych zmian dojdzie bowiem do powstania niejako

trzeciej kategorii podmiotów. Ta kategoria została ujęta w przepisach w dość

rozbudowany sposób:

Osoba

fizyczna zawierająca umowę bezpośrednio związaną z jej działalnością

gospodarczą, gdy z treści tej umowy wynika, że nie posiada ona dla tej osoby

charakteru zawodowego, wynikającego w szczególności z przedmiotu wykonywanej

przez nią działalności gospodarczej, udostępnionego na podstawie przepisów o

Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej.

Ustawodawca

nie zdecydował się rozszerzać definicji konsumenta na firmy jednoosobowe.

Zamiast tego prawa konsumenckie zostały rozszerzone tak, by objąć nimi takie

firmy – o ile w przypadku danej umowy spełniają one przesłanki zawarte w

definicji.

Wśród

nowych regulacji znajdą się m.in.:

• art.

  385⁵ Kodeksu cywilnego, który rozszerza na jednoosobowe firmy stosowanie

  przepisów o klauzulach niedozwolonych stosowanych we wzorcach umów

• art.

  556⁴ oraz art. 556(5) Kodeksu cywilnego, dotyczące odpowiedzialności z tytułu

  rękojmi za wady rzeczy sprzedanej

• art.

  576⁵ Kodeksu cywilnego, który traktuje o roszczeniu regresowym do

  poprzedniego sprzedawcy w związku z wykonaniem reklamacji konsumenta

• art.

  38a Ustawy o prawach konsumenta, który umożliwia jednoosobowym firmom

  korzystanie z 14-dniowego prawa zwrotu (odstąpienia od umowy)

Jak

tłumaczy ustawodawca w projekcie ustawy, w jej treści nawiązano do znanego

prawu cywilnemu wyrażenia „charakter zawodowy”. Jest ono użyte w art. 355 § 2

Kodeksu cywilnego normującym miernik należytej staranności przyjmowany dla

przedsiębiorcy – dłużnika. Przedsiębiorca będzie traktowany w określonych

sytuacjach jak konsument jedynie przy zawieraniu umów nieposiadających dla

niego charakteru zawodowego, których nie zawiera w ramach dokonywanych

codziennie czynności wynikających z przedmiotu działalności gospodarczej, który

wskazał w CEIDG.

CEIDG

jest powszechnie dostępnym źródłem informacji o przedsiębiorcach będących

osobami fizycznymi. Tym samym możliwa jest weryfikacja tego, czy dana czynność

wchodzi w zakres czynności zawodowo podejmowanych w ramach rzeczywiście

wykonywanej przez przedsiębiorcę działalności gospodarczej. Jeżeli więc

przykładowo mechanik samochodowy dokonuje zakupu artykułów biurowych „na

firmę”, to zakup taki nie będzie czynnością zawodową w ramach prowadzonej przez

niego działalności. Co innego zakup kompletu kluczy, części do samochodów itp.

Przedsiębiorcy

korzystający z tak przyznanej ochrony nie będą jednak objęci ochroną

instytucjonalną konsumentów, sprawowaną przez Prezesa Urzędu Ochrony

Konkurencji i Konsumentów oraz rzeczników powiatowych. M.in. dlatego „trzecia

kategoria” podmiotów jest odrębna od kategorii konsumentów.

Intencją

ustawodawcy było wydzielenie takich podmiotów umów, które mimo iż są

przedsiębiorcami spełniają warunki do objęcia ich ochroną konsumencką. W

praktyce jednak stworzy to problem dla np. sprzedawców, którzy będą musieli

zdecydować jak traktować klienta, z którym zawierają umowę. Być może

rozwiązaniem okaże się odebranie stosownego oświadczenia od klienta, w jakim

charakterze on występuje przy zawieraniu umowy – czy jako konsument, czy jako

przedsiębiorca dokonujący czynności niemającej charakteru zawodowego, czy też

może jako „zwykły” przedsiębiorca.

Wejście

w życie nowych przepisów nastąpi w czerwcu 2020 r., więc jest trochę czasu by

odpowiednio się przygotować. Wprowadzenie trzeciej kategorii podmiotów będzie

wymagało dostosowania m.in. regulaminów sklepów internetowych. Po zmianach w

prawie może się bowiem okazać, że te będą zawierały klauzule niedozwolone, za

jakie mogą zostać uznane postanowienia nie uwzględniające ochrony osób

fizycznych prowadzących działalność gospodarczą. W przypadku umów zawieranych z

podmiotami z „trzeciej kategorii” brak wymaganej informacji o prawie

odstąpienia od umowy będzie skutkował wydłużeniem terminu na odstąpienie od

umowy z 14 dni do 12 miesięcy oraz powodował konieczność ponoszenia dodatkowych

kosztów z tym związanych.

Przede

wszystkim zaś regulaminy sklepów internetowych będą musiały być uzupełnione o

nowe definicje klientów danego sklepu, a także o odpowiednie odesłania w

postanowieniach dotyczących rękojmi czy prawa odstąpienia od umowy.

Z uwagi na pandemię koranawirusa wejście w życie ustawy zostało przesunięte na 1 stycznia 2021 r.