Jak odzyskać pieniądze wpłacone na niewłaściwe konto?

4 listopada, 2018 · Mirosław Dyka · 4 min czytania

Każdemu może przytrafić się pomyłka w przelewie bankowym. Pieniądze mogą trafić do niewłaściwej osoby (błąd w numerze rachunku bankowego) bądź suma przelewu może zostać błędnie wpisana (błąd w kwocie przelewu). Czy jest możliwość odzyskania takich pieniędzy i co robić, gdy właśnie nam się przydarzy taka wpadka?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Każdemu

może przytrafić się pomyłka w przelewie bankowym. Pieniądze mogą trafić do

niewłaściwej osoby (błąd w numerze rachunku bankowego) bądź suma przelewu może

zostać błędnie wpisana (błąd w kwocie przelewu). Czy jest możliwość odzyskania

takich pieniędzy i co robić, gdy właśnie nam się przydarzy taka wpadka?

Zasada ogólna

Zacząć

należy od wskazania ogólnej reguły wynikającej z kodeksu cywilnego (art. 405

k.c.), zgodnie z którą nikt nie może bogacić się w sposób bezpodstawny cudzym

kosztem. Kto korzyść nieuzasadnioną uzyskał, powinien ją zwrócić. Jeżeli zatem

ktoś otrzymał przelew bankowy w wyniku błędu wpłacającego, a nie jako

świadczenie wynikające z jakiegokolwiek stosunku prawnego, zobowiązania, innej

podstawy prawnej – prawo obliguje go do zwrotu takiej korzyści. Sytuację taką

określa się mianem „bezpodstawnego wzbogacenia”.

Sama

jednak zasada nie oznacza automatycznie, że zawsze będzie w praktyce stosowana

przez tego, który bezpodstawnie się wzbogacił. Zdarza się, że do zwrotu

pieniędzy dojdzie dopiero po przeprowadzeniu postępowania sądowego. Sporym

problemem może okazać się ustalenie tożsamości tego, kto się wzbogacił – jeżeli

do przelewu doszło w wyniku pomyłki w numerze rachunku bankowego, a dane

adresata przelewu nie zostały podane albo zostały wpisane błędnie. W sytuacji,

gdy przelaliśmy zbyt dużą kwotę problemu z ustaleniem danych odbiorcy co do

zasady nie ma.

Przepisy przed 2011 rokiem

Przed

wejściem w życie ustawy o usługach płatniczych banki zobligowane były do

weryfikowania przelewów poprzez sprawdzanie zarówno numeru rachunku bankowego

jak i danych osobowych jego posiadacza – adresata przelewu. Przy stwierdzeniu niezgodności

przelew nie dochodził do skutku. A nawet gdy doszło mimo to do przelewu, po stwierdzeniu

niezgodności bank musiał zwrócić pieniądze wpłacającemu.

W

pewnym sensie był to stan prawny „bezpieczniejszy” dla klientów banku, których przelewy

przechodziły „podwójną” weryfikację zarówno co do numeru rachunku bankowego jak

i danych osobowych odbiorcy.

Unikatowy identyfikator zlecenia

płatniczego

Ustawa

o usługach płatniczych z dnia 19 sierpnia 2011 r. (Dz.U. Nr 199, poz. 1175 z

późn. zm.) wprowadziła pojęcie unikatowego identyfikatora. Według nowych

przepisów zlecenie płatnicze uznaje się za wykonane na rzecz właściwego

odbiorcy, jeżeli zostało wykonane zgodnie z unikatowym identyfikatorem bez

względu na dostarczone przez użytkownika inne informacje dodatkowe. Przy

wykonaniu transakcji płatniczych z wykorzystaniem rachunku bankowego unikatowym

identyfikatorem jest numer rachunku bankowego.

Inaczej

mówiąc liczy się wyłącznie numer rachunku bankowego, a pozostałe dane – w tym

dane osobowe odbiorcy przelewu – mogą, ale nie muszą być podane. Tym bardziej

więc te dodatkowe dane nie będą przez bank weryfikowane w czasie dokonywania

przelewu.

Kto stoi za numerem konta?

Numery

rachunków bankowych zawierają w sobie sumę kontrolną, która w dużym stopniu chroni

przed błędnym wpisaniem (przepisaniem) takiego numeru. Wciąż jednak mogą w

praktyce zdarzać się pomyłki polegające na wpisaniu w przelewie numeru prawidłowego

– a więc istniejącego w systemie – a jednak nie należącego do tej osoby, której

mieliśmy zamiar przelać pieniądze. Po odkryciu takiego błędu pojawia się

problem – jak zidentyfikować osobę, która otrzymała przelew, skoro znamy tylko

jej numer rachunku bankowego?

Tajemnica bankowa

Po

roku 2011 w przypadku błędnego przelewu banki nie miały obowiązku, by

odzyskiwać omyłkowo wpłacone pieniądze. Co więcej – dane osoby, która otrzymała

błędny przelew były chronione tajemnicą bankową, więc bank co do zasady nie

udostępniał tych danych. Niektóre banki oferowały płatną pomoc swoim klientom w

tym zakresie niejako pośrednicząc między stronami w próbie rozwiązania problemu.

W praktyce okazywało się to bardzo problematyczne.

Nowelizacja ustawy

W

lipcu 2018 roku doszło do nowelizacji ustawy o usługach płatniczych. Procedura

odzyskania omyłkowo wysłanych pieniędzy stała się dużo łatwiejsza:

  • bank

    w ciągu 3 dni od otrzymania zgłoszenia od klienta ma obowiązek powiadomić

    odbiorcę błędnego przelewu (lub bank odbiorcy, jeżeli przelew został wykonany

    między dwoma różnymi bankami) o obowiązku zwrotu pieniędzy;

  • odbiorca

    ma 30 dni na zwrot pieniędzy; zwrócone pieniądze trafią na specjalny rachunek

    techniczny, a stamtąd na konto właściciela;

  • jeśli

    powyższe nie odniesie skutku, to nadawca przelewu może zwrócić się do banku o

    udostępnienie danych osobowych odbiorcy, a bank ma obowiązek takiej informacji

    udzielić (bank jest w tym przypadku zwolniony z tajemnicy bankowej);

  • pozyskane

    w ten sposób dane odbiorcy mogą być użyte jako dane pozwanego do wystąpienia przeciwko

    niemu na drogę sądową w celu odzyskania pieniędzy;

  • wykorzystanie

    tych danych w innym celu niż dochodzenie zwrotu kwoty transakcji jest

    przestępstwem zagrożonym karą grzywny do 30 tys. złotych.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.