Doręczenie fikcyjne – co to znaczy?

11 listopada, 2018 · Mirosław Dyka · 4 min czytania

Instytucja tzw. doręczenia fikcyjnego funkcjonuje w polskim prawie zarówno w postępowaniu cywilnym, administracyjnym jak i karnym. Doręczenie fikcyjne nie jest terminem prawnym, a jedynie umownym sposobem opisania procedury, w której mimo braku doręczenia właściwego lub zastępczego uznaje się, że skutek doręczenia nastąpił. Nazwa „fikcyjne” może być dla wielu obywateli myląca, gdyż „fikcja” sugeruje zazwyczaj oderwanie od rzeczywistości. Tymczasem skutki doręczenia fikcyjnego w praktyce często okazują…

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Instytucja

tzw. doręczenia fikcyjnego funkcjonuje w polskim prawie zarówno w postępowaniu

cywilnym, administracyjnym jak i karnym. Doręczenie fikcyjne nie jest terminem

prawnym, a jedynie umownym sposobem opisania procedury, w której mimo braku

doręczenia właściwego lub zastępczego uznaje się, że skutek doręczenia

nastąpił. Nazwa „fikcyjne” może być dla wielu obywateli myląca, gdyż „fikcja”

sugeruje zazwyczaj oderwanie od rzeczywistości. Tymczasem skutki doręczenia

fikcyjnego w praktyce często okazują się dla adresata nie tylko realne, ale

przed wszystkim bolesne.

Doręczenie w procedurze cywilnej

Sposoby

doręczenia są podobne w postępowaniach sądowych i postępowaniu

administracyjnym, choć różnią się w niektórych szczegółach. Zajmijmy się dla

przykładu postępowaniem cywilnym by opisać, w jaki sposób w praktyce działa

doręczenie fikcyjne. Reguluje to przepis art. 139 § 1 kodeksu postępowania

cywilnego:

Art.

139

§ 1.

W razie niemożności doręczenia w sposób przewidziany w artykułach

poprzedzających, pismo przesłane za pośrednictwem operatora pocztowego w

rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe należy złożyć w

placówce pocztowej tego operatora, a doręczane w inny sposób – w urzędzie

właściwej gminy, umieszczając zawiadomienie o tym w drzwiach mieszkania

adresata lub w oddawczej skrzynce pocztowej ze wskazaniem, gdzie i kiedy pismo

pozostawiono, oraz z pouczeniem, że należy je odebrać w terminie siedmiu dni od

dnia umieszczenia zawiadomienia. W przypadku bezskutecznego upływu tego

terminu, czynność zawiadomienia należy powtórzyć.

Jak to wygląda w praktyce

Listonosz

w przypadku niezastania adresata ani osoby upoważnionej do odbioru w jego

imieniu przesyłki poleconej, pozostawia w skrzynce adresata pierwsze zawiadomienie,

czyli awizo. Informuje w nim, że przesyłkę należy odebrać w placówce pocztowej

w terminie 7 dni, wskazując datę końcową odbioru. Przykładowo, gdy listonosz

zostawił awizo w dniu 12 listopada, to wówczas przesyłkę będzie można odebrać

do dnia 19 listopada.

Następnie,

w przypadku braku zgłoszenia się adresata lub upoważnionej osoby do placówki

pocztowej listonosz podejmuje drugą i zarazem ostatnią próbę doręczenia. Będzie

to najczęściej dzień następujący po dniu upływu terminu odbioru przesyłki

wskazanego w pierwszym zawiadomieniu, czyli jak w powyższym przykładzie w dniu 20

listopada. W przypadku, gdy i tym razem listonosz nie zastanie adresata,

pozostawi powtórne zawiadomienie, wskazując znowu siedmiodniowy termin, do

którego będzie można odebrać przesyłkę zgłaszając się do placówki pocztowej,

zgodnie z naszym przykładem będzie to termin 27 listopada.

Jeżeli

adresat nadal nie zgłosi się po odbiór przesyłki, wówczas przesyłkę sądową

uznaje się za doręczoną z dniem upływu terminu wskazanego w powtórnym

zawiadomieniu. Przesłana korespondencja sądowa zostaje zwrócona do nadawcy,

czyli w tym przypadku do sądu z adnotacją, że nie została podjęta w terminie. Z

uwagi na „fikcję doręczenia” uznawana jest za odebraną przez adresata w dniu 27

listopada.

Skutki doręczenia fikcyjnego

Doręczenie

pisma sądowego w procedurze z użyciem awizo powoduje doniosłe skutki prawne. Od

momentu doręczenia rozpoczyna się bieg terminów procesowych. Od doręczenia

wyroku z uzasadnieniem biegnie termin na złożenie apelacji. Od daty doręczenia

pozwu biegnie dwutygodniowy termin na złożenie odpowiedzi na pozew. Od momentu

doręczenia postanowienia biegnie termin na złożenie zażalenia, itd.

Skuteczność doręczenia przez awizo

Skuteczność

doręczenia fikcyjnego zależy od spełnienia kilku przesłanek, wśród których

największe znaczenie praktyczne mają faktyczne zamieszkiwanie adresata pod

wskazanym na przesyłce adresem oraz prawidłowo dokonana awizacja.

W

orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że chwilowa nieobecność adresata

spowodowana wyjazdem służbowym, urlopem, pobytem w szpitalu czy sanatorium itp.

nie przekreśla skuteczności doręczenia per aviso. Jednak przebywanie poza

miejscem zamieszkania w czasie leczenia sanatoryjnego lub na wakacjach może być

okolicznością usprawiedliwiającą nieodebranie przesyłki w urzędzie pocztowym i

stanowiącą podstawę przywrócenia terminu.

Nieprawidłowości

przy dokonywaniu doręczenia per aviso (np. błędy w awizowaniu) powodują, że

czynność ta nie może zostać uznana za skutecznie dokonaną. Czynność ta jest wówczas

wadliwa. Jeżeli z doręczeniem związany jest skutek w postaci rozpoczęcia biegu

terminu, co ma szczególne znaczenie przy obliczaniu terminów do wniesienia

m.in. środków zaskarżenia, termin ten nie biegnie. Zatem wadliwość dokonanego w

trybie art. 139 § 1 KPC doręczenia nie stanowi podstawy do złożenia wniosku o

przywrócenie terminu.

Podsumowanie

Doręczenie

fikcyjne stanowi umowne określenie instytucji prawnej, którą lepiej byłoby

nazywać doręczeniem przez awizo. Uchroniłoby to wielu obywateli przed błędną

koncepcją, że fikcyjność takiego doręczenia znaczy tyle, że do niego w

rzeczywistości nie doszło.

Z

inicjatywy Kwartalnika „Iustitia” przeprowadzono badanie „Diagnoza świadomości

Polaków 2016”. Jego wyniki przedstawiają obraz, według którego większość

Polaków nie zdaje sobie sprawy z tego, iż ignorowanie skierowanych do nich

przesyłek sądowych i nie odbieranie ich w wyznaczonym terminie z urzędu

pocztowego może mieć negatywne skutki prawne, a w niektórych przypadkach

doprowadzić może nawet do wszczęcia postępowania egzekucyjnego bez wiedzy

dłużnika. Znajomość skutków formalnych nieodebrania bądź odmowy przyjęcia

przesyłki sądowej zaprezentowało jedynie 36 % badanych, co stanowi alarmująco

niski odsetek.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.