Czy konsument może wypróbować i następnie zwrócić rozpakowany materac?
Sprawą zwrotu zakupionego przez internet materaca zajmował się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Problem dotyczył tego, czy zwrot konsumencki takiego produktu jest możliwy, skoro materac został rozpakowany i wypróbowany.

Sprawą
zwrotu zakupionego przez internet materaca zajmował się Trybunał Sprawiedliwości
Unii Europejskiej. Problem dotyczył tego, czy zwrot konsumencki takiego
produktu jest możliwy, skoro materac został rozpakowany i wypróbowany.
Wyłączenie prawa do zwrotu konsumenckiego?
Do
zawarcia umowy sprzedaży doszło w Niemczech, gdzie podobnie jak w Polsce
obowiązują unijne zasady ochrony praw konsumenta. Klient zakupił materac przez
stronę internetową sklepu, dzięki czemu zyskał prawo do ewentualnego zwrotu
konsumenckiego rzeczy zakupionej na odległość. Od tej zasady istnieją jednak
wyjątki, wśród których jeden dotyczy względów higienicznych. W polskiej wersji Ustawy
o prawach konsumenta stosowny przepis wygląda następująco:
Art.
38 Prawo odstąpienia od umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na
odległość nie przysługuje konsumentowi w odniesieniu do umów:
(…)
5) wktórej przedmiotem świadczenia jest rzecz dostarczana w zapieczętowanym
opakowaniu, której po otwarciu opakowania nie można zwrócić ze względu na
ochronę zdrowia lub ze względów higienicznych, jeżeli opakowanie zostało
otwarte po dostarczeniu.
Jakich przypadków dotyczy ten przepis?
Mimo
dosyć ogólnego charakteru cytowanego przepisu, komentatorzy zgadzają się co do
przykładowych sytuacji, w jakich powinien znaleźć on zastosowanie. Wskazuje się
zatem na przypadki zakupu leków i innych produktów leczniczych, które po
otwarciu mogą utracić swoje właściwości. Podobnie rzecz się ma z kosmetykami – które
po otwarciu i wypróbowaniu nie nadają się do zwrotu ze względów higienicznych.
Brak
możliwości odstąpienia od umowy jest podyktowany wówczas z jednej strony
ochroną życia i zdrowia, a z drugiej – ponowne wprowadzenie takiej rzeczy do
obrotu przez przedsiębiorcę stałoby się niemożliwe lub nader utrudnione z uwagi
na utratę właściwości np. sterylnych. Rzecz taka przestałaby mieć właściwości,
które ze swej istoty i przeznaczenia mieć powinna, dlatego ustawodawca
zdecydował się i w tym wypadku wyłączyć stosowanie konsumenckiego prawa
odstąpienia.
Zarówno
w przypadku leków i kosmetyków ważna jest okoliczność otwarcia zapieczętowanego
opakowania. Pozostawienie takiego produktu w nienaruszonym opakowaniu nie
pozbawia konsumenta do skorzystania z prawa zwrotu w ustawowym terminie.
Materac i higiena
Skoro
materac nie należy ani do leków, ani do kosmetyków – nie sposób stosować do
niego w drodze analogii wyżej wspomnianych zasad. Z tego powodu sędziowie TSUE
musieli zająć się materacem niejako od podstaw, rozważając wszystkie za i
przeciw możliwości zastosowania do niego zwrotu konsumenckiego.
TSUE
stwierdził, że po pierwsze, materac, nawet potencjalnie używany, nie jest z
uwagi na samą tę okoliczność definitywnie niezdatny do ponownego użycia przez
osobę trzecią lub do ponownej sprzedaży. Zdaniem sędziów wystarczy w tym
względzie przypomnieć chociażby, że jeden i ten sam materac służy kolejnym
klientom hotelu, że istnieje rynek używanych materacy i że materace, które
zostały użyte, mogą zostać dogłębnie wyczyszczone.
Po
drugie zaś, w świetle prawa do odstąpienia od umowy materac może zostać
zrównany z odzieżą, czyli kategorią, w przypadku której dyrektywa wyraźnie
przewiduje możliwość odesłania po przymiarce. Takie zrównanie tych dwóch
kategorii towarów jest możliwe, ponieważ nawet w przypadku bezpośredniego
kontaktu tych towarów z ciałem człowieka można domniemywać, że przedsiębiorca
jest w stanie sprawić, że dzięki czyszczeniu lub dezynfekcji towary te, po tym
jak zostały zwrócone przez konsumenta, będą nadawać się do ponownego użycia
przez osobę trzecią, a co za tym idzie – do ponownej sprzedaży, bez uszczerbku
dla wymogów w zakresie ochrony zdrowia lub higieny.
Podsumowanie
Jak
widać, dla rozstrzygnięcia sprawy sędziowie musieli przywołać inne, pomocnicze
kryteria umożliwiające ocenę możliwości zwrotu materaca. Wśród nich ważne
wydaje się kryterium istnienia rynku rzeczy używanych danego typu, co może być obiektywnym
argumentem przesądzającym o możliwości ponownego ich wykorzystania bez uszczerbku
dla zdrowia bądź higieny.
(wyrok
TSUE z dn. 27.03.2019 r. w sprawie C-681/17)
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.