40 euro za wezwanie do zapłaty!
Od czasu wejścia w życie (28 kwietnia 2013 r.) Ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, przedsiębiorca ma prawo domagać się od swego dłużnika – kontrahenta kwoty 40 euro tytułem zwrotu kosztów odzyskiwania należności wynikających z transakcji handlowych.

Uprawnienie dotyczy to transakcji zawartych od dnia
wejścia w życie ustawy i wynika z przepisu Ustawy:
Art. 10.
1.
Wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, o których
mowa w art. 7 ust. 1 lub art. 8 ust. 1, przysługuje od dłużnika,
bez wezwania, równowartość kwoty 40 euro przeliczonej na złote
według średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski
ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w
którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne, stanowiącej
rekompensatę za koszty odzyskiwania należności.
2. Oprócz
kwoty, o której mowa w ust. 1, wierzycielowi przysługuje również
zwrot, w uzasadnionej wysokości, poniesionych kosztów odzyskiwania
należności przewyższających tę kwotę.
3. Uprawnienie
do kwoty, o której mowa w ust. 1, przysługuje od transakcji
handlowej, z zastrzeżeniem art. 11 ust. 2 pkt 2.
Powyższe oznacza, że z
chwilą bezskutecznego upływu terminu zapłaty wskazanego np. na
fakturze, przedsiębiorca może domagać się od kontrahenta:
-
należności głównej
-
odsetek liczonych od
należności głównej od dnia następującego po terminie zapłaty
do dnia zapłaty
-
oraz zryczałtowanej
kwoty 40 euro.
Kto i kiedy może
skorzystać
Warunkiem skorzystania z
tego uprawnienia jest to, by zarówno wierzyciel jak i dłużnik byli
przedsiębiorcami w rozumieniu Ustawy (art. 2) oraz by należność
wynikała z transakcji handlowej, a więc odpłatnej dostawy towaru
lub odpłatnego świadczenia usługi, dokonywanych w związku z
wykonywaną przez strony działalnością gospodarczą. Oprócz tego
konieczne jest spełnienie warunków podobnie jak przy żądaniu
odsetek, a więc by wierzyciel spełnił swoje świadczenie wobec
dłużnika i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie.
Co istotne, kwota 40 euro
stanowi ryczałt, zatem nie dotyczy rzeczywistych kosztów
odzyskiwania należności. Jeżeli te koszty są wyższe, wierzyciel
może domagać się ich zasądzenia ponad kwotę ryczałtu (art. 10
Ustawy). Potwierdził to Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 11 grudnia
2015 roku (III CZP 94/15) orzekając, że rekompensata w wysokości
40 euro przysługuje wierzycielowi bez konieczności wykazania, że
koszty te zostały poniesione.
Pamiętać jednak należy,
że w orzecznictwie przyjmuje się dopuszczalność dokonywania oceny
roszczenia dotyczącego rekompensaty przez pryzmat art. 5 k.c., a
zatem nadużycia prawa. Wypowiedział się na ten temat Sąd Okręgowy
w Rzeszowie w wyroku z dnia 9 czerwca 2016 r. (VI Ga 90/16):
„(…) W
okolicznościach sprawy w ocenie Sądu Okręgowego, żądanie powoda
należy właśnie ocenić w świetle art. 5 k.c. jako nadużycie i
wypaczenie przyznanego mu przez ustawodawcę prawa.
Z tytułu samej tylko
okoliczności opóźnienia, (nawet niezawinionego uchybienia
terminowi zapłaty) pozwany poniósł konsekwencje płacąc
przewidziane na tę liczność odsetki. Kwota zaś 40 euro, naliczana
automatycznie nawet w wypadku niewielkiego opóźnienia w zapłacie
każdego należnego świadczenia, pomimo jej zapłaty wraz z
odsetkami, bez podjęcia ze strony uprawnionego jakiejkolwiek próby
windykacji (a trud właśnie windykacji miała rekompensować) nie
może stać się dodatkowym, regularnym źródłem pozyskiwania
środków przez uprawnionego pozostającym w zupełnym oderwaniu od
funkcji jaką miała pełnić”.
Od jednej czy od kilku
faktur?
Kwoty 40 euro można
domagać odrębnie dla każdej nieopłaconej w terminie faktury, gdyż
uprawnienie dotyczy wierzytelności pieniężnej w ramach jednej
umowy. Jeżeli jednak wierzytelność ta zgodnie z umową powinna być
spełniana w częściach, kwota równowartości 40 euro przysługuje
wierzycielowi odrębnie w stosunku do każdej niezapłaconej części
(art. 11 ust. 2 pkt Ustawy).
Wzywać do zapłaty?
Obecne w przepisie art.
10 ust. Ustawy sformułowanie „bez wezwania” oznacza, że
ekwiwalent 40 euro należy się automatycznie w wyniku upływu
terminu płatności. Z tego wynika, że w ewentualnym postępowaniu
sądowym wierzyciel winien wykazać przed sądem tylko fakt
opóźnienia w zapłacie, aby roszczenie dotyczące rekompensaty
zostało uznane za zasadne. Teoretycznie więc można dochodzić
rekompensaty przed sądem nawet wówczas, gdy przedsądowe wezwanie
do zapłaty dotyczyło np. tylko należności głównej.
Jednak w przypadku
dochodzenia zwrotu kosztów windykacji przekraczających ryczałt,
dłużnika należy wezwać do zapłaty tychże na zasadach ogólnych
wyrażonych w art. 455 k.c. – tak wynika z wyroku Sądu
Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 maja 2016 r. (I ACa 110/16):
„Przepis art. 10 ust
2 nie zdejmuje z wierzyciela obowiązku wezwania dłużnika do
spełnienia świadczenia. Jeżeli więc koszty windykacyjne
przekroczą równowartość 40 euro wierzyciel zobowiązany jest
zgodnie z treścią art. 455 k.c. wezwać dłużnika do zapłaty”.
Podsumowanie
Warto zatem korzystać z
instytucji zryczałtowanej rekompensaty kosztów odzyskiwania
należności i domagać się jej od nierzetelnego dłużnika.
Uprawnienie to w zamierzeniu ustawodawcy ma stanowić dla wierzycieli
łatwą do dochodzenia rekompensatę prowadzonej windykacji i przede
wszystkim – mobilizować dłużników do dokonywania terminowej
zapłaty należności.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.