Składanie fałszywych zamówień internetowych może być przestępstwem

Sąd

Okręgowy w Świdnicy utrzymał wyrok pierwszej instancji skazujący oskarżonego za

utrudnianie dostępu do sytemu

komputerowego obsługującego pracę sklepu internetowego. Oskarżony składał

masowo fałszywe zamówienia, co utrudniało funkcjonowanie sklepu.

Oskarżony

był informatykiem współpracującym przy powstawaniu oprogramowania sklepu

internetowego. W wyniku nieporozumień ze swoim wspólnikiem postanowił dokonać

swoistego „odwetu”, którego jednym z elementów była próba dezorganizacji

sprzedaży poprzez masowe składanie zamówień internetowych na fałszywe dane –

zmyślone imiona, nazwiska i adresy klientów.

Informatykowi

zarzucono czyn spenalizowany w art. 269a k.k.:

Kto,

nie będąc do tego uprawnionym, przez transmisję, zniszczenie, usunięcie,

uszkodzenie, utrudnienie dostępu lub zmianę danych informatycznych, w istotnym

stopniu zakłóca pracę systemu informatycznego, systemu teleinformatycznego lub

sieci teleinformatycznej, podlega

karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.

W

swoim procederze informatyk wykorzystywał tzw. bramki proxy do maskowania swojego

adresu IP w ten sposób, by ślady w systemie informatycznym sklepu wskazywały na

zamówienia pochodzące z różnych lokalizacji, od różnych osób. Żaden z tych

adresów nie był jednocześnie adresem jego komputera, co stworzyło pewien

problem dla biegłych opiniujących w sprawie.

Mimo

tego biegłemu udało się dokonać analizy danych ujawnionych na zabezpieczonych u

oskarżonego komputerach oraz porównania dat i czasu wejść na strony sklepu

internetowego pokrzywdzonej z datami i czasem składania „zamówień”. W niektórych

przypadkach istniały niewielkie rozbieżności czasowe (wynikające ze zmiany

czasu z zimowego na letni i posługiwania się tzw. czasem uniwersalnym), jednak

biegły wykazał idealną wręcz zbieżność czasową w 19 przypadkach wejścia na

stronę sklepu z komputerów, z których korzystał oskarżony, z czasem złożenia

zamówień. Ta okoliczność wskazywała na

celowe działanie jednej osoby.

Oskarżony

generalnie zaprzeczał postawionym mu zarzutom, z ostrożności procesowej podnosząc,

że składanie fałszywych zamówień nie mogło jego zdaniem prowadzić do blokowania

funkcjonowania systemu informatycznego jak twierdziła pokrzywdzona, a sklep

wciąż działał prawidłowo. Informatyk twierdził, że towar jest blokowany na

magazynie dopiero po zatwierdzeniu zamówienia przez sklep, a zatem nie odbywa

się to automatycznie z chwilą złożenia zamówienia.

Sąd

nie zgodził się z takim stanowiskiem. Zdaniem Sądu nie miało znaczenia dla

oceny prawnokarnej zachowania oskarżonego, że zgodnie z informacją firmy towar

w jej magazynie blokowany był dopiero z chwilą zatwierdzenia zamówienia przez

spółkę, zamówienia trafiały wszak w pierwszej kolejności do sklepu internetowego

i tam były weryfikowane. To praca tego sklepu została zakłócana i to

wielokrotnie, co trwało dłuższy okres. Nie było to wszak jedno zamówienie, lecz

znaczna ich ilość.

Skoro

funkcjonowała strona internetowa, zamówienia były przyjmowane, a towar dla

uczciwych klientów dostępny, to zdaniem Sądu jedyny uprawniony wniosek jest

taki, że był to sklep internetowy, którego regulamin każdy zainteresowany

zakupami (i kupujący) winien był przestrzegać, zaś każde zamówienie trafiało do

systemu informatycznego sklepu i było przedmiotem przetworzenia danych. Nie

można bowiem pominąć tego, że system informatyczny to urządzenie lub urządzenia

wzajemnie połączone związane z sobą, z których jedno lub więcej, zgodnie z

programem wykonuje automatyczne przetwarzanie danych.

Właścicielce

sklepu nie udało się uzyskać odszkodowania finansowego od sprawcy. Sąd uznał po

pierwsze, że szkoda materialna nie jest ustawowym znamieniem żadnego z

przestępstw przypisanych oskarżonemu zaskarżonym wyrokiem. Nadto biorąc pod

uwagę treść zarzutów, stawianych oskarżonemu aktem oskarżenia, jak też to, co

wynika z całości zebranego materiału dowodowego Sąd orzekający stwierdził, że

na tej podstawie nie może dokonać żadnych ustaleń w zakresie zaistnienia szkody

oraz wskazania jej wysokości.

Dane

informatyczne sklepu zostały przywrócone z automatycznie z kopii

bezpieczeństwa, po zalogowaniu do panelu, co nie wiązało się z dodatkowymi

kosztami. W takim przypadku nie ma możliwości obciążania oskarżonego ani

obowiązkiem naprawienia szkody (art. 46 par. 1 k.k.), ani nawiązką.

Jednym

ze znamion przestępstwa z art. 269a k.k. jest zakłócanie pracy systemu informatycznego.

Należy liczyć się z tym, że każde działanie będące nadużywaniem systemu

informatycznego, choćby takie jak składanie fałszywych zamówień – może skutkować

uznaniem tego za przestępstwo. Niekoniecznie tak się stanie przy złożeniu

pojedynczego fałszywego zamówienia, jednak działania masowe, w tym

szczególnie zautomatyzowane, z pewnością grożą sankcją karną.