Co oznacza sprzedaż poza lokalem przedsiębiorstwa?

Przepisy

ustawy o prawach konsumenta przyznają mu szereg praw i przywilejów, gdy zawiera

z przedsiębiorcą umowę na odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa.

Przyjrzyjmy się definicji „lokalu przedsiębiorstwa” w motywach unijnej

dyrektywy konsumenckiej i orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej.

Lokal

przedsiębiorstwa rozumiany jako nieruchomość, w której prowadzona jest działalność

gospodarcza przedsiębiorcy budzi najmniejsze wątpliwości. Prawodawca unijny

wskazuje także, że lokal przedsiębiorstwa osoby działającej w imieniu lub na

rzecz przedsiębiorcy zdefiniowanego w dyrektywie należy uznać za lokal

przedsiębiorstwa w rozumieniu dyrektywy.

Z

drugiej strony za lokal przedsiębiorstwa nie należy uznawać miejsc dostępnych publicznie,

takich jak ulice, centra handlowe, plaże, obiekty sportowe i środki transportu

publicznego, w których przedsiębiorca prowadzi działalność wyjątkowo, ani też

prywatnych domów lub miejsc pracy.

Miejsce

prowadzenia działalności detalicznej, w którym przedsiębiorca prowadzi

działalność sezonową, na przykład w sezonie turystycznym w kurorcie narciarskim

lub nadmorskim, należy uznać za lokal przedsiębiorstwa, ponieważ przedsiębiorca

wykonuje swoją działalność w

tym miejscu zwyczajowo.

Podobnie

wygląda sytuacja w przypadku targowisk. W takich miejscach bowiem sprzedaż

odbywa się regularnie, przez wiele dni w roku. Jeżeli przedsiębiorca prowadzi

na takim targowisku swoje stałe stoisko, nie ma wątpliwości, ze będzie to

zwyczajowa sprzedaż uznana za sprzedaż w lokalu przedsiębiorstwa.

Motyw

22 dyrektywy konsumenckiej mówi o tym, że lokal przedsiębiorstwa powinien

obejmować wszelkie lokale niezależnie od ich formy (takie jak sklepy, stoiska lub

samochody ciężarowe), które służą przedsiębiorcy za stałe lub zwyczajowe

miejsce prowadzenia działalności. Stoiska handlowe i wystawiennicze powinny być

traktowane jak lokal przedsiębiorstwa, jeżeli spełniają ten warunek.

Na

tle sytuacji, w której konsument zdecydował się na zakup od przedsiębiorcy

wystawiającego swoje produkty na kilkudniowych targach specjalistycznych

powstał problem, który musiał rozstrzygnąć TSUE. Konieczne stało się udzielenie

odpowiedzi na pytanie, czy tego rodzaju stoiska targowe można zgodnie z

dyrektywą konsumencką uznać za miejsca „w których przedsiębiorca prowadzi

zwyczajowo swoją działalność”.

Przy

okazji tej sprawy Trybunał poczynił rozważania o szerszym charakterze, które

mogą znaleźć zastosowanie w podobnych przypadkach budzących wątpliwości. Zdaniem

TSUE przy ocenie, czy stoisko jest „lokalem przedsiębiorstwa” trzeba wziąć pod

uwagę czy wygląda ono i znajduje się w otoczeniu, które pozwalają potencjalnemu

klientowi spodziewać się, że może być tam nakłaniany do zawarcia umowy lub

ogólnie mieć taką możliwość. Kluczowe znaczenie będzie miało, po pierwsze odpowiednie

oznakowanie i odróżnienie od pozostałej części przestrzeni publicznej. Stoisko

powinno więc wyraźnie wskazywać swoim wyglądem, że jest na nim prowadzona

sprzedaż produktów lub usług zgodnych z tematyką danych targów czy podobnej

imprezy.

Ostatecznie

Trybunał orzekł, że

(…)stoisko

wystawiennicze, takie jak rozpatrywane w postępowaniu głównym, prowadzone przez

przedsiębiorcę na targach handlowych, na którym to stoisku ów przedsiębiorca

wykonuje swoją działalność przez kilka dni w roku, jest „lokalem

przedsiębiorstwa” (…), jeżeli w świetle wszystkich okoliczności faktycznych

związanych z tą działalnością, a zwłaszcza wyglądu tego stoiska i informacji

przekazanych w pomieszczeniach samych targów, konsument, który jest właściwie

poinformowany oraz dostatecznie uważny i rozsądny, może racjonalnie liczyć się

z tym, że ów przedsiębiorca prowadzi tam swoją działalność i nawiązuje z nim

kontakt w celu zawarcia umowy.

Jak

podkreśla Trybunał, celem przepisów o ochronie praw konsumenta było przyznanie

konsumentowi dodatkowych uprawnień, w tym prawa odstąpienia od umowy, w

sytuacji, gdy może on być zaskoczony przez sprzedawcę propozycją nawiązania

umowy. Taka umowa będzie zatem zawarta w miejscu, gdzie konsument nie powinien

zasadniczo spodziewać się otrzymania oferty lub tam, gdzie na taką ofertę nie

będzie odpowiednio przygotowany. Dotyczy to w szczególności miejsc niewyodrębnionych

i nieoznakowanych dostępnych publicznie oraz prywatnych domów lub miejsc pracy.

Z

drugiej strony, oprócz stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej

przedsiębiorca może korzystać z miejsc zwyczajowych, a nawet ruchomości

(sprzedaż obwoźna). W takich sytuacjach istotne się staje, czy w odczuciu

przeciętnego konsumenta miejsca te przedstawiają się jako te, w których

przedsiębiorca prowadzi swoją działalność, w tym sezonową, zwyczajowo. Wówczas oznacza

to, że konsument, udając się do takiego miejsca, może racjonalnie liczyć się z

nakłanianiem go tam do kupna danych produktów – i jest ono lokalem

przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów konsumenckich.