Upadłość konsumencka – kto i kiedy może z niej skorzystać?
Tzw. upadłość konsumencka to postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Jego celem jest oddłużenie niewypłacalnego Kowalskiego.

Tzw.
upadłość konsumencka to postępowanie upadłościowe wobec osób fizycznych
nieprowadzących działalności gospodarczej. Jego celem jest oddłużenie
niewypłacalnego Kowalskiego.
Umorzenie długów
Umorzenie
w toku postępowania może dotyczyć całości lub części długów konsumenta, których
ten nie jest w stanie spłacić. Dotyczy tylko i wyłącznie długów, które powstały
przed dniem ogłoszenia upadłości. Celem postępowania jest, aby zamiast szeregu indywidualnych
postępowań sądowych doprowadzić do łącznego i równego zaspokojenia roszczeń wszystkich
wierzycieli, takich jak np. banki, firmy pożyczkowe, operatorzy
telekomunikacyjni itp.
Likwidacja majątku
konsumenta
Dla
konsumenta istotne jest, że w postępowaniu upadłościowym dochodzi do likwidacji
jego majątku w całości lub też w części. Środki pozyskane z tej likwidacji przekazywane
są wierzycielom celem zaspokojenia ich roszczeń, zgłoszonych w postępowaniu
jako wierzytelności.
Układ z
wierzycielami
Możliwe
jest także przeprowadzenie postępowania upadłościowego bez likwidacji majątku
konsumenta. Dzieje się tak w wyniku zawarcia przez konsumenta układu z
wierzycielami. Warunkiem jest uprawdopodobnienie, że w drodze układu zostaną
osiągnięte cele postępowania, a więc oddłużenie konsumenta i zaspokojenie
wierzycieli w jak najwyższym stopniu. Ten tryb jest korzystniejszy dla tych dłużników,
których perspektywa utraty np. mieszkania powstrzymywała przed zgłaszaniem
wniosku o ogłoszenie upadłości.
Plan spłaty
W
toku postępowania dochodzi do ustanowienia tzw. planu spłaty wierzycieli. Powinien
on uwzględniać możliwości zarobkowe i koszty utrzymania upadłego i jednocześnie
zapewniać comiesięczne płatności na rzecz wierzycieli. W przypadku, gdy dłużnik
nie będzie w stanie dokonać jakichkolwiek spłat, sąd będzie miał możliwość
umorzenia zobowiązań bez ustalenia planu spłaty, zaś koszty będą obciążały
Skarb Państwa.
Warunki wszczęcia
postępowania
Wniosek
o ogłoszenie upadłości konsumenckiej podlega kontroli sądowej, albowiem to sąd
decyduje o tym, czy postępowanie w danym przypadku w ogóle może zostać
wszczęte. Warunki, jakim powinien sprostać konsument wskazane są w art. 4914
ustawy Prawo upadłościowe. Dokładniej rzecz ujmując przepis ten wskazuje, w
jakich przypadkach sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej,
przy czym jako pierwszy wymienia się:
1. jeżeli
dłużnik doprowadził do swojej niewypłacalności lub istotnie zwiększył jej
stopień umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
Powyższy
punkt przepisu w praktyce często decyduje „o wszystkim”, gdyż pozostałe zastrzeżenia
mają w większości charakter formalny, np. gdy w stosunku do konsumenta
prowadzono już konsumenckie postępowanie upadłościowe, ale zostało ono umorzone
z innych przyczyn niż na wniosek konsumenta. Albo gdy konsument miał obowiązek
złożyć wniosek o ogłoszenie upadłości jako przedsiębiorca, a tego nie zrobił itd.
Doprowadzenie do
niewypłacalności
Umyślne
doprowadzenie do swojej niewypłacalności lub istotne jej zwiększenie polega na
celowym zaciąganiu przez dłużnika zobowiązań, bez zamiaru ich spłaty. Można
sobie wyobrazić, że osoba nieposiadająca żadnego majątku w krótkim czasie
zaciąga wiele pożyczek i uzyskane w ten sposób środki pieniężne roztrwoni lub
nieformalnie przekaże osobie bliskiej. Zachowanie takie z całą pewnością będzie
stanowić umyślne doprowadzenie do swojej niewypłacalności ze świadomością pokrzywdzenia
wierzycieli. W przypadku ustalenia przez sąd powyższego lub podobnego stanu
faktycznego wniosek dłużnika o ogłoszenie upadłości konsumenckiej będzie
oddalony.
Rażące niedbalstwo
Rażące
niedbalstwo należy rozumieć jako lekkomyślne zaciąganie zobowiązań w sytuacji,
gdy dłużnik powinien zdawać sobie sprawę, że nie będzie w stanie ich spłacić.
Pojęcie to w praktyce stwarza dużo problemów i jest najczęstszą przyczyną
oddaleń złożonych wniosków o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. Każdy
przypadek sądy badają szczegółowo, ustalając dokładny przebieg powstawania
kolejnych zobowiązań dłużnika, jak i jego świadomość prawną i ekonomiczną. Dla
przykładu dłużnika nie powinno dyskwalifikować zaciąganie tzw. kredytów
konsolidacyjnych celem podejmowania prób spłaty swych zobowiązań.
Inna
sytuacja ma miejsce w przypadku tzw. spirali zadłużenia. Jeżeli dłużnik
zaciągał kolejne zobowiązania mając świadomość, że nigdy ich nie spłaci, sąd
powinien oddalić złożony wniosek o ogłoszenie upadłości konsumenckiej. W
przypadku natomiast gdy niska świadomość prawna i ekonomiczna dłużnika lub tym
bardziej choroba pozwala przyjąć, że nie miał on świadomości swej trudnej
sytuacji finansowej, sąd powinien ogłosić upadłość.
Cel, na jaki
zaciągnięto zobowiązania
Istotne
dla sądu będzie również ustalenie, na jaki cel dłużnik zaciągał swoje
zobowiązania. O wiele bardziej liberalnie podchodzi się do osoby, która
zaciągała zobowiązania przykładowo na leczenie swoje lub osób najbliższych, a
bardziej rygorystycznie do osoby, która zaciągała zobowiązania celem przykładowo
zakupu samochodu czy wyjazdu na wczasy. Nie bez znaczenia będzie także zachowanie
samych wierzycieli, którzy mogli sami zachęcać dłużnika do zaciągania kolejnych
zobowiązań, pomimo że dysponowali wiedzą o jego zadłużeniu – to również powinno
być każdorazowo ustalane przez sąd. Nie sposób bowiem zarzucić osobie rażącego
niedbalstwa w przypadku, gdy podmioty profesjonalnie zajmujące się pożyczaniem
pieniędzy same doradzały dłużnikowi zaciąganie kolejnych zobowiązań.
Koszty złożenia
wniosku
Od
1 stycznia 2016 roku wniosek o ogłoszenie upadłości powinien być złożony na
formularzu, którego wzór jest określony w rozporządzeniu Ministra
Sprawiedliwości. Koszt wszczęcia postępowania upadłościowego to 30 zł, a koszty
dalszej procedury są tymczasowo pokrywane ze środków Skarbu Państwa. Jeżeli
dłużnik nie posiada majątku, to koszty te również pozostają finalnie umorzone.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.