Odstąpienie od umowy sprzedaży na raty
Dzisiejszy tytuł wpisu, choć stosunkowo krótki, dotyczy dosyć skomplikowanej prawnie sytuacji powiązania ze sobą dwojakiego rodzaju umów.

zamiast pary tworzy się trójkąt
Kupując towar w sklepie internetowym konsument
zawiera umowę sprzedaży ze sprzedawcą. Wówczas mamy do czynienia z dwiema
stronami umowy. Zdarzyć się jednak może, że konsument skorzysta z oferowanej
przez sprzedawcę sprzedaży na raty. Najczęściej bywa tak, że kredytu nie
udziela sam sprzedawca, lecz strona trzecia – np. bank. Bank udziela kredytu
konsumentowi, a zatem dochodzi do zawarcia umowy kredytu konsumenckiego, w
którym stronami są konsument i bank.
Pomiędzy tymi umowami zachodzi związek
polegający na wspólnym celu ich realizacji, którym ma być świadczenie
sprzedawcy (wydanie towaru) na rzecz konsumenta, a bank świadczy (płaci cenę za
towar) bezpośrednio na rzecz sprzedawcy. Tworzy się zatem specyficzny trójkąt,
w którym występują trzy strony, a zależności między nimi określa się mianem
„kredytu wiązanego”
Kredyt
wiązany
Kredyt wiązany jest jednym z rodzajów kredytu
konsumenckiego, odnosi się do niego przepis art. 3 ust. 2 pkt 4 Ustawy o
kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 715 z późn.
zm.):
Art. 3
2. Za
umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności:
4) umowę
o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a
konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia.
Bank jest kredytodawcą, sprzedawca osobą
trzecią – zatem według przepisu bank zobowiązuje się do zapłaty ceny sprzedawcy,
a konsument zobowiązuje się do spłaty na rzecz banku.
Zwrot
konsumencki
W ciągu 14 dni od otrzymania towaru
zakupionego przez internet konsument ma prawo do odstąpienia od umowy
sprzedaży. Jeżeli skutecznie zrealizuje swoje ustawowe prawo, czyli złoży sprzedawcy
w terminie oświadczenie o odstąpieniu – co dzieje się z umową o kredyt
konsumencki? Czy konsument powinien osobno złożyć bankowi oświadczenie o
odstąpieniu od umowy o ten kredyt? Komu sprzedawca powinien zwrócić pieniądze?
Czy konsument może po odstąpieniu od umowy sprzedaży w dalszym ciągu korzystać
z kredytu bankowego – zwłaszcza jeśli ten był atrakcyjny bo raty dla
zakupionego towaru wynosiły 0%?
Skutki
związania umów sprzedaży i kredytu konsumenckiego
jakie są konsekwencje odstąpienia od jednej z umów zawartych w ramach kredytu
wiązanego. Art. 56 ustawy (dość rozbudowany) mówi o tym, że konsument może
odstąpić od umowy o kredyt z zachowaniem w mocy umowy sprzedaży. W takiej
sytuacji sprzedawca zobowiązany jest do zwrotu pieniędzy bankowi, a konsument
winien zapłacić sprzedawcy cenę jednorazowo, z własnej kieszeni.
Nas jednak interesuje sytuacja, w której
konsument odstępuje od umowy sprzedaży i zwraca sprzedawcy zakupiony wcześniej
towar. Wówczas zastosowanie znajduje art. 57 ustawy:
Art. 57
Jeżeli
konsument skorzystał z przyznanego mu, na podstawie odrębnych przepisów, prawa
do odstąpienia od umowy na nabycie określonego towaru lub usługi, to odstąpienie konsumenta od tej umowy jest
skuteczne także wobec umowy o kredyt wiązany.
Oznacza to, że odstąpienie przez konsumenta od
umowy sprzedaży towaru kupionego przez internet w systemie sprzedaży ratalnej automatycznie skutkuje odstąpieniem od
umowy o kredyt konsumencki. W takiej sytuacji obie umowy przestają
obowiązywać. Nie ma potrzeby składania przez konsumenta odrębnego oświadczenia
o odstąpieniu bankowi. Do poinformowania banku o odstąpieniu zobowiązany jest
sprzedawca.
Prawnicy komentujący ten ostatni przepis
podkreślają, że między zawartą przez konsumenta umową sprzedaży i umową kredytu
istnieje na tyle silny związek, że rezygnacja z umowy sprzedaży (która jest
zasadniczym celem konsumenta) czyni z założenia bezprzedmiotowym utrzymywanie
stosunku umowy o kredyt. Dlatego przepis art. 57 ustawy sięga dalej niż te
przepisy (np. art. 56), które umożliwiają konsumentowi odstąpienie od umowy
kredytu z zachowaniem w mocy umowy sprzedaży. Waga ekonomiczna umów zawartych w
ramach „trójkąta” stron jest bowiem różna, a kluczowe znaczenie ma umowa sprzedaży
zawarta między konsumentem a sprzedawcą.
Problemy
w praktyce
Mimo stosunkowo jasnej regulacji prawnej
zawartej w art. 57 Ustawy o kredycie konsumenckim zdarzają się w praktyce różne
problemy na tle odstąpienia od umowy sprzedaży na raty. Mogą one być np. spowodowane
brakiem komunikacji na linii sprzedawca – bank. Co więcej, z przepisu art. 56
ust. 1 i 2 wynika, że w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy o
kredyt wiązany sprzedawca jest
zobowiązany do zwrotu bankowi spełnionego na jego rzecz świadczenia. Czyli
zwrot uiszczonej ceny przez sprzedawcę powinien nastąpić nie na rzecz
konsumenta, tylko bezpośrednio do banku.
Jeżeli po odstąpieniu przez konsumenta od
umowy sprzedaży sprzedawca zwróci uiszczoną cenę konsumentowi – ten powinien
niezwłocznie przekazać środki kredytodawcy. Pamiętajmy, że w wyniku odstąpienia
od umowy sprzedaży doszło także automatycznie do odstąpienia od umowy o kredyt
konsumencki, zatem wszystkie strony powinny wzajemnie zwrócić sobie poczynione
świadczenia.
Koszty
odstąpienia
W przypadku odstąpienia od umowy sprzedaży na
raty konsument musi się liczyć nie tylko z poniesieniem kosztów zwrotu towaru
do sprzedawcy, ale również ze zwrotem kredytodawcy odsetek należnych mu od dnia
wydania towaru przez sprzedawcę (lub rozpoczęcia świadczenia usług przez
usługodawcę), do dnia złożenia przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od
umowy (art. 56 ust. 4 ustawy).
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.