Odstąpienie od umowy sprzedaży na raty

1 stycznia, 2018 · Mirosław Dyka · 5 min czytania

Dzisiejszy tytuł wpisu, choć stosunkowo krótki, dotyczy dosyć skomplikowanej prawnie sytuacji powiązania ze sobą dwojakiego rodzaju umów.

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net
Dzisiejszy tytuł wpisu, choć stosunkowo krótki, dotyczy dosyć skomplikowanej prawnie sytuacji powiązania ze sobą dwojakiego rodzaju umów.
Rozważać będziemy skutki odstąpienia od umowy sprzedaży zawartej na odległość (czyli np. przez internet), podczas zawierania której konsument jednocześnie zawarł umowę o kredyt konsumencki.

Gdy

zamiast pary tworzy się trójkąt

Kupując towar w sklepie internetowym konsument

zawiera umowę sprzedaży ze sprzedawcą. Wówczas mamy do czynienia z dwiema

stronami umowy. Zdarzyć się jednak może, że konsument skorzysta z oferowanej

przez sprzedawcę sprzedaży na raty. Najczęściej bywa tak, że kredytu nie

udziela sam sprzedawca, lecz strona trzecia – np. bank. Bank udziela kredytu

konsumentowi, a zatem dochodzi do zawarcia umowy kredytu konsumenckiego, w

którym stronami są konsument i bank.

Pomiędzy tymi umowami zachodzi związek

polegający na wspólnym celu ich realizacji, którym ma być świadczenie

sprzedawcy (wydanie towaru) na rzecz konsumenta, a bank świadczy (płaci cenę za

towar) bezpośrednio na rzecz sprzedawcy. Tworzy się zatem specyficzny trójkąt,

w którym występują trzy strony, a zależności między nimi określa się mianem

„kredytu wiązanego”

Kredyt

wiązany

Kredyt wiązany jest jednym z rodzajów kredytu

konsumenckiego, odnosi się do niego przepis art. 3 ust. 2 pkt 4 Ustawy o

kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r. (Dz.U. Nr 126, poz. 715 z późn.

zm.):

Art. 3

2. Za

umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności:

4) umowę

o kredyt, w której kredytodawca zaciąga zobowiązanie wobec osoby trzeciej, a

konsument zobowiązuje się do zwrotu kredytodawcy spełnionego świadczenia.

Bank jest kredytodawcą, sprzedawca osobą

trzecią – zatem według przepisu bank zobowiązuje się do zapłaty ceny sprzedawcy,

a konsument zobowiązuje się do spłaty na rzecz banku.

Zwrot

konsumencki

W ciągu 14 dni od otrzymania towaru

zakupionego przez internet konsument ma prawo do odstąpienia od umowy

sprzedaży. Jeżeli skutecznie zrealizuje swoje ustawowe prawo, czyli złoży sprzedawcy

w terminie oświadczenie o odstąpieniu – co dzieje się z umową o kredyt

konsumencki? Czy konsument powinien osobno złożyć bankowi oświadczenie o

odstąpieniu od umowy o ten kredyt? Komu sprzedawca powinien zwrócić pieniądze?

Czy konsument może po odstąpieniu od umowy sprzedaży w dalszym ciągu korzystać

z kredytu bankowego – zwłaszcza jeśli ten był atrakcyjny bo raty dla

zakupionego towaru wynosiły 0%?

Skutki

związania umów sprzedaży i kredytu konsumenckiego

Ustawa o kredycie konsumenckim wyraźnie wskazuje,

jakie są konsekwencje odstąpienia od jednej z umów zawartych w ramach kredytu

wiązanego. Art. 56 ustawy (dość rozbudowany) mówi o tym, że konsument może

odstąpić od umowy o kredyt z zachowaniem w mocy umowy sprzedaży. W takiej

sytuacji sprzedawca zobowiązany jest do zwrotu pieniędzy bankowi, a konsument

winien zapłacić sprzedawcy cenę jednorazowo, z własnej kieszeni.

Nas jednak interesuje sytuacja, w której

konsument odstępuje od umowy sprzedaży i zwraca sprzedawcy zakupiony wcześniej

towar. Wówczas zastosowanie znajduje art. 57 ustawy:

Art. 57

Jeżeli

konsument skorzystał z przyznanego mu, na podstawie odrębnych przepisów, prawa

do odstąpienia od umowy na nabycie określonego towaru lub usługi, to odstąpienie konsumenta od tej umowy jest

skuteczne także wobec umowy o kredyt wiązany.

Oznacza to, że odstąpienie przez konsumenta od

umowy sprzedaży towaru kupionego przez internet w systemie sprzedaży ratalnej automatycznie skutkuje odstąpieniem od

umowy o kredyt konsumencki. W takiej sytuacji obie umowy przestają

obowiązywać. Nie ma potrzeby składania przez konsumenta odrębnego oświadczenia

o odstąpieniu bankowi. Do poinformowania banku o odstąpieniu zobowiązany jest

sprzedawca.

Prawnicy komentujący ten ostatni przepis

podkreślają, że między zawartą przez konsumenta umową sprzedaży i umową kredytu

istnieje na tyle silny związek, że rezygnacja z umowy sprzedaży (która jest

zasadniczym celem konsumenta) czyni z założenia bezprzedmiotowym utrzymywanie

stosunku umowy o kredyt. Dlatego przepis art. 57 ustawy sięga dalej niż te

przepisy (np. art. 56), które umożliwiają konsumentowi odstąpienie od umowy

kredytu z zachowaniem w mocy umowy sprzedaży. Waga ekonomiczna umów zawartych w

ramach „trójkąta” stron jest bowiem różna, a kluczowe znaczenie ma umowa sprzedaży

zawarta między konsumentem a sprzedawcą.

Problemy

w praktyce

Mimo stosunkowo jasnej regulacji prawnej

zawartej w art. 57 Ustawy o kredycie konsumenckim zdarzają się w praktyce różne

problemy na tle odstąpienia od umowy sprzedaży na raty. Mogą one być np. spowodowane

brakiem komunikacji na linii sprzedawca – bank. Co więcej, z przepisu art. 56

ust. 1 i 2 wynika, że w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy o

kredyt wiązany sprzedawca jest

zobowiązany do zwrotu bankowi spełnionego na jego rzecz świadczenia. Czyli

zwrot uiszczonej ceny przez sprzedawcę powinien nastąpić nie na rzecz

konsumenta, tylko bezpośrednio do banku.

Jeżeli po odstąpieniu przez konsumenta od

umowy sprzedaży sprzedawca zwróci uiszczoną cenę konsumentowi – ten powinien

niezwłocznie przekazać środki kredytodawcy. Pamiętajmy, że w wyniku odstąpienia

od umowy sprzedaży doszło także automatycznie do odstąpienia od umowy o kredyt

konsumencki, zatem wszystkie strony powinny wzajemnie zwrócić sobie poczynione

świadczenia.

Koszty

odstąpienia

W przypadku odstąpienia od umowy sprzedaży na

raty konsument musi się liczyć nie tylko z poniesieniem kosztów zwrotu towaru

do sprzedawcy, ale również ze zwrotem kredytodawcy odsetek należnych mu od dnia

wydania towaru przez sprzedawcę (lub rozpoczęcia świadczenia usług przez

usługodawcę), do dnia złożenia przez konsumenta oświadczenia o odstąpieniu od

umowy (art. 56 ust. 4 ustawy).

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.