Postępowanie nakazowe – czy można je wszcząć dysponując fakturą bez podpisu?

25 lutego, 2018 · Mirosław Dyka · 5 min czytania

Czy brak podpisanej faktury przez dłużnika uniemożliwia wierzycielowi wszczęcie postępowania nakazowego?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Czy brak podpisanej faktury przez dłużnika uniemożliwia wierzycielowi wszczęcie postępowania nakazowego?

Postępowanie nakazowe uregulowane w art. 4841

– 497 kodeksu postępowania cywilnego stanowi dogodną formę dochodzenia wierzytelności,

gdy kontrahent nie zapłaci należności wynikających z wystawionych faktur.

Opłata od pozwu wynosi jedynie 1/4 normalnej opłaty, a więc 1,25% wartości

przedmiotu sporu. Pozostałe 3/4 musi dopłacić pozwany, o ile zdecyduje się na wniesienie

zarzutów od nakazu zapłaty wydanego w postępowaniu nakazowym.

W postępowaniu nakazowym nie ma możliwości

wniesienia powództwa wzajemnego. Nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym

stanowi tytuł zabezpieczenia, wykonalny bez nadawania mu klauzuli wykonalności

– umożliwia ustanowienie hipoteki przymusowej lub zablokowanie rachunku

bankowego dłużnika do określonej kwoty.

Powyższe nie wyczerpuje w pełni zalet

postępowania nakazowego. Z drugiej jednak strony przepisy istotnie zawężają okoliczności

uzasadniające dochodzone żądanie do takich, które nie powinny budzić po stronie

sądu wątpliwości co do zasadności roszczenia. Katalog tych okoliczności jest

wskazany w art. 485 k.p.c., a jedną z nich jest „zaakceptowany przez dłużnika

rachunek”. Nie ulega wątpliwości, że wystawiona faktura VAT mieści się w tej

kategorii, a jej zaakceptowanie dokonuje się w formie podpisu złożonego na niej

przez dłużnika.

Współcześnie w obrocie handlowym stosuje się

powszechnie faktury elektroniczne, dystrybuowane w formie np. dokumentów pdf,

które nie zawierają podpisu odbiorcy. Jest to zgodne z przepisami, gdyż od roku

2004 obowiązek podpisywania faktur został zniesiony rozporządzeniem Ministra

Finansów w sprawie zwrotu podatku niektórym podatnikom, zaliczkowego zwrotu

podatku, zasad wystawiania faktur, sposobu ich przechowywania oraz listy

towarów i usług, do których nie mają zastosowania zwolnienia od podatku od

towarów i usług.

Tym niemniej na gruncie przepisów kodeksowych

faktura musi być podpisana – czyli zaakceptowana przez dłużnika – by stała się

podstawą wydania przez sąd nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. Możliwe są

jednak przypadki, gdy podpis nie będzie przez sąd wymagany.

Upoważnienie

do wystawiania faktur VAT bez podpisu

W wyroku z dn. 23 lutego 2006 r., II CSK

131/05 Sąd Najwyższy uznał, iż upoważnienie powoda przez pozwanego do

wystawiania faktur VAT bez podpisu może być traktowane jako zaakceptowanie

przez dłużnika rachunku, uzasadniające wydanie przez sąd nakazu zapłaty w

postępowaniu nakazowym. Sąd stwierdził w uzasadnieniu, że w obrocie

gospodarczym, charakteryzującym się określoną dynamiką, a jednocześnie w dużej

mierze opierającym się na obiegu dokumentów, pożądane jest uproszczenie

procedur, dla zapewnienia szybkości i sprawności działania. Wyrazem akceptacji

dla tego rodzaju uproszczeń jest możliwość przewidziana w rozporządzeniu

Ministra Finansów z dnia 18 grudnia 1994 r. w sprawie wykonania przepisów

ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U. Nr 133,

poz. 688 ze zm.) udzielenia upoważnienia przez płatników podatku VAT do

wystawiania faktur VAT bez ich podpisu.

Skorzystanie z takiej możliwości, mające

miejsce zazwyczaj w przypadku dłuższej współpracy, stanowi wyraz zaufania do

kontrahenta, iż wystawi on faktury uwzględniając w nich faktyczną ilość

nabytego towaru i określi właściwą cenę. Udzielający takiego upoważnienia, z

góry i niejako „awansem” akceptują w ten sposób treść faktur, które mają być w

przyszłości wystawiane w toku współpracy między stronami.

Niezależnie od istnienia podstawy prawnej w

postaci powołanego wyżej rozporządzenia Ministra Finansów funkcjonuje

wieloletnia, utrwalona praktyka akceptowania z góry, wystawianych następnie w

toku współpracy faktur VAT, przez upoważnienie do wystawiania ich bez podpisu

nabywcy towaru lub usługi. W takich sytuacjach należy stwierdzić, że zachodzić będą

podstawy z art. 485 § 1 pkt 2 k.p.c. do wydania nakazu zapłaty w postępowaniu

nakazowym.

Faktura,

umowa i dowód spełnienia świadczenia wzajemnego

Przepis art. 485 § 2a k.p.c. dotyczy sytuacji,

gdy transakcja handlowa związana z wystawieniem faktury VAT odbywa się między

przedsiębiorcami:

Art. 485

§ 2a.

Sąd wydaje nakaz zapłaty na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu

spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi

faktury lub rachunku, jeżeli powód dochodzi należności zapłaty świadczenia

pieniężnego, odsetek w transakcjach handlowych określonych w ustawie z dnia 8

marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz.U. z 2016 r.

poz. 684) (…)

W treści przepisu wymienione są trzy elementy,

które muszą zostać przedstawione sądowi łącznie z pozwem: umowa, dowód

spełnienia świadczenia oraz dowód doręczenia faktury lub rachunku. Istotne

jest, że przedłożyć trzeba je wszystkie. Umowa nie musi mieć postaci odrębnego

dokumentu, kontraktu. Może być to zamówienie lub ustalenia zawarte w

korespondencji e-mailowej. Dowodem spełnienia wzajemnego świadczenia może być

jakikolwiek dokument wykazujący odbiór towaru, wykonania usługi (dokument WZ,

dokumenty firmy kurierskiej itp.). Dowodem doręczenia dłużnikowi faktury lub

rachunku może być potwierdzenie wysłania jej drogą elektroniczną, jak również

dopuszczalny jest zwykły dowód nadania przesyłki poleconej. W tym przypadku

podpis na fakturze nie ma znaczenia.

Podsumowanie

Przedłożenie sądowi podpisanej

(zaakceptowanej) faktury jest jedną z możliwości uzyskania nakazu zapłaty w

postępowaniu nakazowym. Brak stosownego podpisu nie wyklucza skorzystania z

tego trybu postępowania, jednak konieczne będzie uzupełnienie pozwu o dowód z upoważnienia

do wystawiania faktur VAT bez podpisu albo o umowę, dowód spełnienia

niepieniężnego świadczenia wzajemnego oraz dowód doręczenia faktury dłużnikowi.

Pamiętać przy tym należy, że w każdym

przypadku postępowanie w trybie nakazowym wymaga wyraźnego wniosku sformułowanego

w pozwie o zapłatę, gdyż sąd nie wydaje nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym

z urzędu.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.