Awaria terminala płatniczego przy braku gotówki

4 września, 2017 · Mirosław Dyka · 5 min czytania

Co robić jeśli w czasie dokonywania płatności dojdzie do awarii terminala płatniczego? Jak wtedy wygląda sytuacja prawna kupującego?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Co robić jeśli w czasie dokonywania płatności dojdzie do awarii terminala płatniczego? Jak wtedy wygląda sytuacja prawna kupującego?

Płatności elektroniczne

stają się coraz popularniejsze i powoli wypierają tradycyjną

gotówkę. Wygoda korzystania z kart kredytowych, debetowych,

zbliżeniowych, czy też płatności mobilnych za pomocą telefonu

sprawia, że dokonujemy zakupów często nie mając przy sobie

wystarczającej ilości banknotów czy bilonu.

Rozważamy przypadek, gdy

sprzedawca wyraźnie oferuje płatności elektroniczne, np. poprzez

ekspozycję logo danej karty płatniczej, czy też informacji o

przyjmowaniu płatności kartą. Zakładamy także, że jednocześnie

nie ma żadnej udostępnionej dla klienta informacji o ewentualnej

awarii terminala płatniczego i przyjmowaniu należności jedynie w

formie gotówki. Klient dokonał zakupu, towar został wydany. W

chwili dokonywania transakcji dochodzi do awarii terminala, np.

wskutek braku komunikacji. Sprzedawca informuje kupującego, że

akceptacja płatności kartą nie jest możliwa. Jeżeli klient nie

będzie miał możliwości uregulowania należności w inny sposób

powstanie dość kłopotliwa sytuacja…

Umowa sprzedaży została zawarta?

Przede wszystkim należy

stwierdzić wówczas, że umowa sprzedaży została zawarta.

Rozważając to od strony prawnej, złożone zostały zgodne

oświadczenia woli (najczęściej konkludentne – dorozumiane).

Sprzedawca spełnił swoje świadczenie poprzez wydanie towaru

kupującemu – co ma znaczenie dla zawarcia umowy sprzedaży rzeczy

oznaczonych co do gatunku. Pozostaje problem świadczenia po stronie

klienta, który powinien przecież zapłacić sprzedawcy umówioną

cenę. Jasne jest, że klient chce spełnić to świadczenie, wydał

bowiem sprzedawcy kartę bądź też sam włożył ją (czy też

zbliżył) do terminala.

Czyżby więc problem

leżał nie po stronie kupującego lecz po stronie sprzedawcy? Czy w

takiej sytuacji mogą znaleźć zastosowanie przepisy kodeksu

cywilnego dotyczące tzw. zwłoki wierzyciela, który uchyla się od

przyjęcia świadczenia – w tym przypadku od akceptacji płatności

kartą?

Niestety, kodeksowa

zwłoka wierzyciela dotyczy przypadków, gdy ten nie współdziała z

dłużnikiem przy wykonywaniu zobowiązania. Mogłoby tak być, gdyby

ewentualnie sprzedawca w ogóle odmówił akceptacji płatności

kartą, bez jakiegokolwiek uzasadnienia. Jednak w tym przypadku

zarówno kupujący jak i sprzedawca zgodnie współpracują w

realizacji płatności. Tyle tylko, że nie dochodzi ona do skutku

mimo dobrej woli obydwu stron umowy.

W tym miejscu warto

zauważyć, że o ile sama umowa sprzedaży jest zawarta między

kupującym a sprzedawcą, to płatność kartą dokonywana przez

klienta przechodzi dość skomplikowaną drogę. Jest w ten proces

zaangażowanych kilka innych podmiotów (agent rozliczeniowy,

organizacja płatnicza, bank) i znajdują wówczas zastosowanie

przepisy Ustawy o usługach płatniczych z dnia 19 sierpnia 2011 r.

(Dz.U. Nr 199, poz. 1175). Sprzedawca jest w takim układzie nazywany

akceptantem. Nas interesuje w szczególności jeden przepis:

Art. 59e Odmowa

przyjęcia zapłaty przez akceptanta może nastąpić w przypadku:

1) upływu terminu, do

którego jest możliwe korzystanie z instrumentu płatniczego;

2) zablokowania

instrumentu płatniczego;

3) niezgodności

podpisu osoby upoważnionej do używania instrumentu płatniczego na

instrumencie płatniczym identyfikującym taką osobę z podpisem na

dokumencie obciążeniowym;

4) odmowy okazania

dokumentu stwierdzającego tożsamość w przypadku, o którym mowa w

art. 59f ust. 1;

5) stwierdzenia

posługiwania się instrumentem płatniczym przez osobę

nieuprawnioną;

6) braku możliwości

dokonania akceptacji transakcji płatniczej.

Ostatni, szósty punkt

powyższej regulacji jest interpretowany dość szeroko i obejmuje

także przypadki awarii terminala płatniczego. Okazuje się więc,

że akceptant – czyli nasz sprzedawca, może odmówić w takiej

sytuacji przyjęcia zapłaty od kupującego. Oczywiście to w żaden

sposób nie rozwiązuje problemu. Można tylko stwierdzić, że życie

jak zwykle wyprzedza ustawodawcę, gdyż w opisanej sytuacji po

prostu brakuje prostych i skutecznych rozwiązań prawnych.

Pozostaje nam więc

konkluzja, że awarii terminala płatniczego nie należy traktować w

kategoriach „winy” ani sprzedawcy, ani tym bardziej kupującego –

którego nie można również winić za brak posiadania przy sobie

odpowiedniej ilości gotówki. Odpowiedzialność za problem rozmywa

się po stronie podmiotów trzecich. Natomiast kupujący i

sprzedawca powinni w dalszym ciągu, z zachowaniem dobrej woli

współdziałać w rozwiązaniu tej skomplikowanej sytuacji – bo to

leży w najlepszym interesie obu stron.

Możliwe jest więc w

niektórych przypadkach odstąpienie od umowy i zwrot wzajemnych

świadczeń, który sprowadza się do zwrotu przez kupującego

zakupionego towaru. Oczywiście nie będzie to możliwe np. po

skonsumowaniu obiadu w restauracji, czy też po zatankowaniu paliwa

do baku na stacji benzynowej. W takich przypadkach należy wspólnie

szukać innych sposobów uregulowania należności. Choćby za pomocą

telefonu komórkowego (płatności blik), skorzystania z bankomatu (o

ile jest w pobliżu), przelewu dokonanego za pomocą komputera

sprzedawcy. Jest także możliwe wystawienie przez sprzedawcę

faktury z odroczonym terminem płatności.

Pamiętać należy, że

sprzedawca nie ma prawa żądać od kupującego jakiegokolwiek

„zastawu”, w szczególności pozostawienia dokumentu tożsamości

lub samej karty płatniczej. Nie próbujmy także sami tego

proponować ze względu m.in. na ochronę danych osobowych czy inne

niebezpieczeństwa związane z wykorzystaniem dowodów tożsamości.

Także wzywanie policji na nic się nie zda, skończy się jedynie

spisaniem protokołu i niepotrzebną eskalacją konfliktu.

Doświadczeni sprzedawcy

zazwyczaj są przygotowani na tego rodzaju sytuacje (szczególnie

stacje benzynowe) i potrafią zaproponować rozsądne rozwiązanie,

satysfakcjonujące obie strony. Polubowne, dokonane z dobrą wolą

zarówno kupującego jak i sprzedawcy wyjście z sytuacji jest

konieczne, gdy brak jest prostego rozwiązania prawnego, a spór na

tym tle między stronami nie będzie z korzyścią dla żadnej z

nich.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.