Wszystko o wrażliwych danych osobowych

Według definicji znajdującej się w Ustawie o ochronie danych osobowych, dane osobowe to wszelkie informacje dotyczące zidentyfikowanej lub możliwej do zidentyfikowania osoby fizycznej. W generalnej kategorii danych osobowych można wyróżnić szczególny ich obszar, podlegający większej niż standardowa ochronie.

Powyższej definicji nie znajdziemy

wprost w słowniczku ustawowym. Jednak art. 27 Ustawy zawiera katalog

danych, co do których obowiązuje generalny zakaz ich przetwarzania.

Dane wskazane w tym przepisie określa się właśnie jako dane

wrażliwe, inaczej sensytywne.

Do zakresu danych wrażliwych

ustawodawca zaliczył dane ujawniające:

1. pochodzenie rasowe lub etniczne,

2. poglądy polityczne,

3. przekonania religijne lub

   filozoficzne,

4. przynależność wyznaniową,

   partyjną lub związkową,

jak również

dane:

1. o stanie zdrowia,

2. o kodzie genetycznym,

3. o nałogach lub życiu seksualnym,

4. dotyczące skazań, orzeczeń o

   ukaraniu i mandatów karnych,

5. dotyczące innych orzeczeń

   wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym.

Dla sensytywnych danych osobowych

zasadą jest ich nieprzetwarzanie. W Ustawie przewidziano jednak

szereg sytuacji, w których dopuszcza się ich przetwarzanie. Jest to

dość obszerny i szczegółowy katalog, w którym znajdują się

między innymi:

1. pisemna zgoda osoby, której dane

   dotyczą,

2. przepis rangi ustawowej, który na

   to zezwala,

3. konieczność ochrony żywotnych

   interesów osoby, której dane dotyczą,

4. brak fizycznej lub prawnej

   możliwości do wyrażenia zgody,

5. przetwarzanie jest prowadzone w

   celu ochrony stanu zdrowia,

6. dane zostały udostępnione

   publicznie przez osobę, której dotyczą.

Wszystkie przewidziane przez

ustawodawcę wyjątki od generalnego zakazu znajdują się w art. 27

ust. 2 Ustawy. Przetwarzanie tych danych możliwe jest tylko w

uzasadnionych przypadkach, wymienionych enumeratywnie w tym

przepisie. Zabroniona jest ich wykładnia rozszerzająca.

Podstawową

przesłanką powodującą uchylenie zakazu przetwarzania danych

sensytywnych jest zgoda osoby, której dane dotyczą. Przepis

ustanawia wymóg złożenia oświadczenia o udzieleniu takiej zgody

na piśmie. Oznacza to, że zgoda na przetwarzanie wrażliwych danych

osobowych udzielona w formie innej niż pisemna jest nieskuteczna, a

przepisy KC o formie czynności prawnych nie znajdują w tym zakresie

zastosowania. Zatem dochowanie formy pisemnej jest warunkiem

skuteczności takiego oświadczenia. Przyjmuje się także, że

pisemny rygor nie dotyczy udzielenia zgody na usunięcie danych

wrażliwych i zgoda taka może zostać udzielona w dowolnej formie.

Przetwarzanie danych wrażliwych może

być prowadzone w celu ochrony stanu zdrowia, świadczenia usług

medycznych lub leczenia pacjentów. Uprawnienie to zostało

zastrzeżone wyłącznie dla osób trudniących się zawodowo

leczeniem lub świadczeniem innych usług medycznych, zarządzania

udzielaniem usług medycznych. Dotyczy zarówno lekarzy,

lekarzy-dentystów, pielęgniarek, położnych, rehabilitantów,

techników medycznych, laborantów oraz aptekarzy i farmaceutów.

Konieczne jest przy tym posiadanie odpowiednich uprawnień zawodowych

lub co najmniej specjalistycznego (kierunkowego) wykształcenia.

Pojęcie ochrony „żywotnych

interesów” osoby, której dane dotyczą, powinno być

interpretowane analogicznie do pojęcia użytego przez ustawodawcę w

art. 23 ust. 3 Ustawy. Chodzi zatem o interesy o dużym znaczeniu,

jak zdrowie, życie, ale nie należy wykluczać również interesów

majątkowych. Dla danych sensytywnych wyłączenie zakazu

przetwarzania może następować również w sytuacji ochrony

żywotnych interesów innej osoby – nie tylko osoby, której dane

dotyczą. Jest to istotne np. w przypadku ochrony zdrowia osoby

trzeciej ze względu na stan zdrowia (np. chorobę zakaźną) osoby,

której dane dotyczą.

Taka sytuacja może łączyć się ze

stanem fizycznym danej osoby – na który składa się nie tylko

stan zdrowia, lecz również inne okoliczności, które mogą

wyłączać świadome wyrażenie woli. Na to nakładają się

ograniczenia natury prawnej – czyli brak zdolności do czynności

prawnych w wyniku np. ubezwłasnowolnienia całkowitego.

Informacje wchodzące w zakres pojęcia

danych sensytywnych odnoszą się do innych dziedzin życia niż

zwykłe dane osobowe. Sam fakt ich przetwarzania mógłby w znacznym

stopniu naruszyć intymność osoby fizycznej, narazić ją na

dyskryminację lub ośmieszyć ze względu na wrażliwe, prywatne

sfery życia. Idea wyodrębnienia takiej kategorii danych i ich

szczególnej ochrony wywodzi się bezpośrednio z prawa każdego

człowieka do prywatności.