O faktach i ocenach w internetowym komentarzu do transakcji

1 października, 2020 · Mirosław Dyka · 6 min czytania

Kiedy komentarz lub opinia o sprzedawcy może zostać uznana za naruszenie jego dóbr osobistych?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Kiedy komentarz lub opinia o sprzedawcy może zostać uznana za naruszenie jego dóbr osobistych?

Po dokonaniu zakupu

w sklepie internetowym klient może dokonać oceny zawartej transakcji wystawiając

opinię lub komentarz. Często nawet jest do tego zachęcany czy to przez

sprzedawcę, czy przez serwis transakcyjny pośredniczący w sprzedaży. Wystawiona

przez klienta opinia pojawia się na stronie internetowej sklepu bądź serwisu i

staje się wskazówką dla innych kupujących poszukujących informacji na temat

danego sprzedawcy. Ma zatem ogromne znaczenie dla sprzedawcy, gdyż jej

negatywna treść może skutecznie zniechęcać potencjalnych kupujących do

zawierania umów z tym właśnie sprzedawcą.

Problemu oczywiście

nie ma, jeśli komentarz jest pozytywny. Co jeśli jednak jest to opinia

negatywna (tzw. „negatyw”), a sprzedawca czuje się nią pokrzywdzony? Czy klient

wystawiający negatywny komentarz może narazić się na pozew ze strony sprzedawcy

o naruszenie jego dóbr osobistych?

Kiedy dochodzi do naruszenia dóbr osobistych

Sprzedawca może być

przekonany o tym, że w rezultacie danego zachowania (np. wystawienia

komentarza) klienta doszło do naruszenia albo zagrożenia dobra osobistego sprzedawcy

– np. jego czci, dobrego imienia czy renomy. Konieczne jednak jest zaistnienie

dodatkowej przesłanki – bezprawności zachowania tego, kto dobra osobiste

narusza. Jednocześnie ze względu na domniemanie

bezprawności poszkodowany nie musi udowadniać, że zachowanie sprawcy

naruszenia było niezgodne z prawem lub zasadami współżycia społecznego. To

sprawca (w naszym przypadku klient) w celu zwolnienia się z odpowiedzialności

musi udowodnić, iż jego działanie było zgodne z prawem lub zasadami współżycia

społecznego.

W doktrynie prawa

podkreśla się, że nie ma mowy o bezprawności działania polegającego na

wypowiedzi, jeżeli zawarty w niej zarzut był nie tylko subiektywnie, ale i

obiektywnie prawdziwy, a został postawiony niepublicznie w celu ochrony

uzasadnionego interesu sprawcy działania lub interesu społecznego. Problem

pojawia się na płaszczyźnie ustalenia, czy mamy w danym przypadku do czynienia

z zarzutem prawdziwym.

Zarzuty mogą mieć

formę twierdzeń co do faktów oraz

ujemnych ocen. Stwierdzenia faktów odnoszą się do zdarzeń lub sytuacji,

które mogą być obiektywnie ustalone i sprawdzone w kategoriach prawdy i fałszu,

natomiast oceny działalności czy postępowania osoby krytykowanej nie podlegają

takiej weryfikacji ze względu na ich subiektywny charakter. W pierwszym

przypadku zarzut krytyczny może być przedmiotem dowodzenia, a jeśli sprawca

naruszenia nie wykaże jego prawdziwości, nie może zasadnie powoływać się na

swobodę krytyki jako okoliczność usprawiedliwiającą; natomiast w drugim wypadku

zarzut krytyczny nie podlega sprawdzalności w kategoriach prawdy i fałszu, a

badanie jego treści w kategoriach słuszności, czy zasadności pozbawione byłoby

obiektywnej miary i – w konsekwencji – zawsze prowadziłoby do kwestyjnego

rezultatu i czyniłoby z sądu arbitra najróżnorodniejszych ocen w dziedzinie krytyki

społecznej, artystycznej, naukowej.

Jak zatem powyższe

rozważania teoretyczne przenieść na grunt praktyki?

Sprawa flakonika perfum w formie „testera”

W 2014 r. klientka

zakupiła w sklepie internetowym wodę toaletową. Na aukcji było zdjęcie

flakonika z oryginalnym ozdobnym korkiem wraz z opisem, że produkt będzie

wysłany w opakowaniu zastępczym. Po otrzymaniu produktu klientka zareklamowała

u sprzedawcy brak oryginalnego korka żądając jego dosłania. Sprzedawca zarzucił

kupującej, iż ta „nie doczytała” opisu aukcji i zaproponował odesłanie towaru

na jej koszt. Na to klientka nie przystała, zachowała dla siebie produkt i

wystawiła sprzedawcy następujący komentarz tzw. neutralny:

Perfumy nie miały

oryginalnego korka, tak, jak pokazane na zdjęciu, tylko zwykłą plastikową

zakrętkę. Nie nadają się na prezent. Sprzedawca zamieścił informację o pudełku

zastępczym, o korku zastępczym już nie. Odsyłanie, to strata czasu i

pieniędzy.

Komentarz ten nie

spodobał się sprzedawcy. Zamieścił obok niego własną odpowiedź:

Przedmiot jest zgodny z opisem. Jeśli kupujący celowo

wystawia neutralny komentarz nie odsyłając towaru przez swoje niedoczytanie

opisów to jest to wyłącznie jego wina i zamierzone działanie. Na innej Aukcji

miał produkt z korkiem, a wybrał ten.

Co więcej, po

zaistnieniu powyższej sytuacji sprzedawca zmienił opis produktu uzupełniając

aukcję o następującą informację:

„Z racji, że niektórzy kupujący mają problem z czytaniem

opisów i regulaminów – (…) z tej aukcji NIE posiada korka, na innej aukcji

jest produkt czyli wersja z korkiem”.

Finał sądowy

Na tym jednak

sprawa się nie zakończyła. Sprzedawca zażądał od kupującej usunięcia jej

komentarza. Do porozumienia stron ostatecznie nie doszło i sprzedawca złożył

przeciwko kupującej pozew o naruszenie jego dóbr osobistych. Rozważając, czy

doszło do naruszenia dóbr osobistych powoda Sąd skupił się na tym, czy

komentarz wystawiony przez pozwaną miał charakter bezprawny. W pierwszym

rzędzie chodziło o ustalenie, czy jego treść odnosi do ocen (które byłyby trudno

weryfikowalne) czy też raczej do faktów – które podlegają sprawdzeniu w danym

stanie faktycznym.

Odnosząc się do

treści komentarza klientki Sąd ustalił, że:

Wypowiedź zamieszczona przez pozwaną w spornym

komentarzu zawiera stwierdzenia co do faktów, opisuje w niej jedynie przebieg

dokonanej transakcji z pozwanym, zawiera suche fakty, bez dokonywania oceny,

zarówno pozytywnej jak i negatywnej. Jest to relacja z tego co miało miejsce w

rzeczywistości. Pozwana wskazuje w niej, że perfumy, które zakupiła od pozwanego

nie miały oryginalnego korka. Element ten miał dla pozwanej istotne znaczenie,

ponieważ zakup miał stanowić prezent dla koleżanki. Faktycznie pozwana pomimo,

iż na fotografii umieszczonej obok opisu produktu flakon miał korek oryginalny

otrzymała perfumy z korkiem zastępczym – zwykłym korkiem plastikowym.

Zamieszczając komentarz pozwana skorzystała z uprawnień jakie wynikają z

Regulaminu serwisu internetowego (…). Postanowienia w nim zawarte (w

szczególności art. 11 regulaminu) dają uprawnienia użytkownikom do wymiany

subiektywnych opinii o przebiegu transakcji i realizacji umowy.

Pozwana dodała komentarz neutralny zawierając opis

transakcji z odniesieniem się do braku oryginalnego korka do perfum, co miało

dla niej niewątpliwie istotne znacznie z uwagi na przeznaczenie zakupionego

produktu. Należy wskazać przy tym, że opis produktu zawierał informacje o

pudełku zastępczym, natomiast brak w nim było informacji o korku zastępczym, co

w połączeniu z zamieszczonym obok opisu zdjęciem produktu (nazywanym na stronie

powoda jako (…) zawierającego korek ozdobny, dawało podstawę do przyjęcia, że

produkt będzie miał opakowanie z oryginalnym korkiem.

Wobec ustalenia, że

komentarz kupującej zawiera prawdziwe stwierdzenia co do faktów – nie miał on

charakteru bezprawnego. Zdaniem Sądu nie doszło do naruszenia dóbr osobistych

powoda, a powództwo zostało oddalone. Wyrok taki został podtrzymany także w

drugiej instancji.

Podsumowanie

Z przytoczonej

sytuacji wynika, że komentarz lub opinia o sprzedawcy nie będzie uznana za

naruszenie jego dóbr osobistych wówczas, gdy ogranicza się do suchych i

weryfikowalnych faktów o przebiegu transakcji. Gdyby kupująca pokusiła się o

dokonanie oceny osoby sprzedawcy, przypisując mu jakieś cechy charakteru bądź opisując

go np. epitetami – miałaby duży problem z udowodnieniem prawdziwości takiej

oceny w czasie postępowania sądowego. Zalecamy zatem powściągliwość i

rzeczowość w formułowaniu opinii i komentarzy bez ulegania zbędnym emocjom.

fausse rolex

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.