Problematyczna sobota w obliczaniu upływu terminu
Obliczanie terminów w polskim prawie na gruncie różnych ustaw zawsze stanowiło problem zarówno dla obywateli, jak również dla samych prawników. Przepisy nie są wystarczająco szczegółowe, orzecznictwo okazało się na przestrzeni czasu rozbieżne. Najbardziej problematyczną kwestią w tej materii okazał się upływ terminu w sobotę.

Obliczanie terminów w polskim prawie na gruncie różnych
ustaw zawsze stanowiło problem zarówno dla obywateli, jak również dla samych
prawników. Przepisy nie są wystarczająco szczegółowe, orzecznictwo okazało się
na przestrzeni czasu rozbieżne. Najbardziej problematyczną kwestią w tej
materii okazał się upływ terminu w sobotę.
Istota problemu dotyczącego soboty sprowadzała się do tego,
że trudno było jednoznacznie zakwalifikować ją do ustalonych podziałów. Z
jednej strony zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od
pracy (Dz.U. z 2015 r. poz. 90), dniami wolnymi od pracy są święta wyliczone tam
enumeratywnie oraz wszystkie niedziele. Ustawa ta nie wspomina o sobocie jako
dniu wolnym od pracy. Z drugiej strony – do 1972 r. w Polsce obowiązywał
6-dniowy tydzień pracy, w którym każda sobota była dniem roboczym, a niedziela
była wolna od pracy mocą ww. ustawy z 1951 r. W wyniku zmian ustawowych w
latach 1972–1974 i 1981, dla pracowników wprowadzono wolne soboty, które
przypadały raz lub kilka razy w miesiącu. Od 2001 r. obowiązuje 40-godzinny
(tj. 5-dniowy) tydzień pracy, przy którym pracodawca musi wyznaczyć dzień wolny
od pracy (poza niedzielą), którym zazwyczaj jest sobota.
Fakt, iż sobota w praktyce jest dniem wolnym od pracy nie zmienia
jednak zasad określonych w obowiązującej ustawie pochodzącej z 1951 roku,
według której sobota dniem ustawowo wolnym od pracy nie jest. Spowodowało to
wiele problemów w obliczaniu terminów według przepisów właściwych dla poszczególnych
dziedzin prawa. Częściowo te problemy rozwiązywało orzecznictwo, choć te bywało
niejednolite. Przełom przyniósł dopiero rok 2017, kiedy to 1 stycznia weszła w
życie nowelizacja kodeksu cywilnego, a 1 czerwca nowelizacja kodeksu
postępowania administracyjnego – obie nadające sobocie szczególny status obok dni
wolnych pracy. Podsumujmy więc, jak problematyka soboty wygląda obecnie.
Prawo cywilne
Zgodnie z obowiązującą do dnia 1 stycznia 2017 r. treścią
art. 115 Kodeksu cywilnego:
Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na
dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.
Po zmianach wprowadzonych ustawą o zmianie niektórych ustaw
w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców, brzmienie art. 115 k.c. jest następujące:
Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na
dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego
dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.
Widzimy więc, że ustawodawca rozwiązał problem soboty
niejako „bocznymi drzwiami”. Ustawa z 1951 r. pozostała w tej materii bez
zmian, sobota w dalszym ciągu nie jest ustawowym dniem wolnym od pracy. Jednak
dzięki bezpośredniemu wprowadzeniu soboty do przepisu art. 115 k.c. mamy
pewność, że termin w prawie cywilnym do wykonania czynności przypadający na
sobotę upłynie dopiero następnego dnia roboczego. A więc w poniedziałek – o ile
ten nie będzie w danym przypadku świętem ustawowym.
Prawo administracyjne
Zgodnie z obowiązującą do dnia 1 czerwca 2017 r. treścią
art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego:
Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od
pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.
Po nowelizacji od 1 czerwca 2017 r. brzmienie tego przepisu
jest następujące:
Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na
dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego
dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.
Zauważyć należy, że jest to regulacja analogiczna do tej
wprowadzonej w kodeksie cywilnym – stosujemy te same reguły.
Ordynacja podatkowa
Zgodnie z art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej:
Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień
ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po
dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej.
Przynajmniej przepisy podatkowe są w tym względzie jasne.
Zasada według której upływ terminu przypadający na sobotę ulega przesunięciu na
kolejny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy obowiązuję od wejścia w życie
Ordynacji, tj. od 1 stycznia 1998 roku. Wyjątkiem, o którym mowa w końcowej
części przepisu jest przypadek składania rozliczeń VAT od usług
telekomunikacyjnych, nadawczych i elektronicznych za pośrednictwem systemu MOSS
(art. 130c ust. 3 oraz art. 133 ust. 2a ustawy o podatku od towarów i usług).
Prawo karne
Zgodnie z art. 123 § 3 Kodeksu postępowania karnego:
Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę
za dzień wolny od pracy, czynność można wykonać następnego dnia.
I to jest niestety wszystko, czym „uraczył” nas ustawodawca
w temacie soboty i końca biegu terminu w procedurze karnej. Żaden przepis w
k.p.k. nie definiuje czym jest dzień wolny od pracy. Co gorsza, istniejące orzecznictwo
pozostaje rozbieżne.
Przykładowo, w postanowieniu Sądu Najwyższego – Izby Karnej
z dn. 23 marca 2016 r. czytamy, że: „Soboty
nie są dniami ustawowo wolnymi od pracy, a tylko taki charakter dnia, w którym
upływa określony termin będący terminem zawitym, powoduje ex lege przesunięcie
dokonania danej czynności na najbliższy dzień roboczy. Fakt, iż co do zasady
sądy powszechne nie urzędują w soboty, nie ma tu znaczenia, gdyż dla zachowania
takiego terminu wystarczające jest nadanie pisma przed jego upływem w placówce
podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji w Polsce czy na terenie
Unii Europejskiej”.
Odmienne stanowisko natomiast zajął Sąd Najwyższy w
postanowieniu o sygn. akt: II KZ 14/03, w którym stwierdził, że: „Wolne soboty należy traktować jako dzień
uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy w rozumieniu art. 123 § 3 k.p.k.”
Podobnie Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu o sygn. akt: II AKz 40/04
sformułował tezę, że: „Wprawdzie ostatni
dzień terminu do wniesienia apelacji nie był dniem ustawowo wolnym od pracy,
ale w tym dniu sądy w całym kraju nie pracowały (na mocy odpowiedniego
zarządzenia), zatem apelujący nie mógł swej skargi złożyć bezpośrednio w
siedzibie sądu. Nie ma znaczenia, że tego dnia były czynne niektóre urzędy
pocztowe, więc pismo do sądu można było wysłać pocztą.”
W doktrynie prezentowane jest stanowisko, iż spór został ostatecznie
rozstrzygnięty gdyż nawet jeśli początkowo orzecznictwo karne skłaniało się do
tezy, że wolna sobota jest dniem, o którym mówi się w § 3 art. 123 k.p.k., to
jednak obecnie przyjmuje się, że nie tylko ustawy, ale także akty prawne
niższego rzędu nie określają sobót jako dni wolnych od pracy.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.