Problematyczna sobota w obliczaniu upływu terminu

8 lipca, 2018 · Mirosław Dyka · 5 min czytania

Obliczanie terminów w polskim prawie na gruncie różnych ustaw zawsze stanowiło problem zarówno dla obywateli, jak również dla samych prawników. Przepisy nie są wystarczająco szczegółowe, orzecznictwo okazało się na przestrzeni czasu rozbieżne. Najbardziej problematyczną kwestią w tej materii okazał się upływ terminu w sobotę.

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Obliczanie terminów w polskim prawie na gruncie różnych

ustaw zawsze stanowiło problem zarówno dla obywateli, jak również dla samych

prawników. Przepisy nie są wystarczająco szczegółowe, orzecznictwo okazało się

na przestrzeni czasu rozbieżne. Najbardziej problematyczną kwestią w tej

materii okazał się upływ terminu w sobotę.

Istota problemu dotyczącego soboty sprowadzała się do tego,

że trudno było jednoznacznie zakwalifikować ją do ustalonych podziałów. Z

jednej strony zgodnie z ustawą z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od

pracy (Dz.U. z 2015 r. poz. 90), dniami wolnymi od pracy są święta wyliczone tam

enumeratywnie oraz wszystkie niedziele. Ustawa ta nie wspomina o sobocie jako

dniu wolnym od pracy. Z drugiej strony – do 1972 r. w Polsce obowiązywał

6-dniowy tydzień pracy, w którym każda sobota była dniem roboczym, a niedziela

była wolna od pracy mocą ww. ustawy z 1951 r. W wyniku zmian ustawowych w

latach 1972–1974 i 1981, dla pracowników wprowadzono wolne soboty, które

przypadały raz lub kilka razy w miesiącu. Od 2001 r. obowiązuje 40-godzinny

(tj. 5-dniowy) tydzień pracy, przy którym pracodawca musi wyznaczyć dzień wolny

od pracy (poza niedzielą), którym zazwyczaj jest sobota.

Fakt, iż sobota w praktyce jest dniem wolnym od pracy nie zmienia

jednak zasad określonych w obowiązującej ustawie pochodzącej z 1951 roku,

według której sobota dniem ustawowo wolnym od pracy nie jest. Spowodowało to

wiele problemów w obliczaniu terminów według przepisów właściwych dla poszczególnych

dziedzin prawa. Częściowo te problemy rozwiązywało orzecznictwo, choć te bywało

niejednolite. Przełom przyniósł dopiero rok 2017, kiedy to 1 stycznia weszła w

życie nowelizacja kodeksu cywilnego, a 1 czerwca nowelizacja kodeksu

postępowania administracyjnego – obie nadające sobocie szczególny status obok dni

wolnych pracy. Podsumujmy więc, jak problematyka soboty wygląda obecnie.

Prawo cywilne

Zgodnie z obowiązującą do dnia 1 stycznia 2017 r. treścią

art. 115 Kodeksu cywilnego:

Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na

dzień uznany ustawowo za wolny od pracy, termin upływa dnia następnego.

Po zmianach wprowadzonych ustawą o zmianie niektórych ustaw

w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców, brzmienie art. 115 k.c. jest następujące:

Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na

dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego

dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

Widzimy więc, że ustawodawca rozwiązał problem soboty

niejako „bocznymi drzwiami”. Ustawa z 1951 r. pozostała w tej materii bez

zmian, sobota w dalszym ciągu nie jest ustawowym dniem wolnym od pracy. Jednak

dzięki bezpośredniemu wprowadzeniu soboty do przepisu art. 115 k.c. mamy

pewność, że termin w prawie cywilnym do wykonania czynności przypadający na

sobotę upłynie dopiero następnego dnia roboczego. A więc w poniedziałek – o ile

ten nie będzie w danym przypadku świętem ustawowym.

Prawo administracyjne

Zgodnie z obowiązującą do dnia 1 czerwca 2017 r. treścią

art. 57 § 4 Kodeksu postępowania administracyjnego:

Jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od

pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.

Po nowelizacji od 1 czerwca 2017 r. brzmienie tego przepisu

jest następujące:

Jeżeli koniec terminu do wykonania czynności przypada na

dzień uznany ustawowo za wolny od pracy lub na sobotę, termin upływa następnego

dnia, który nie jest dniem wolnym od pracy ani sobotą.

Zauważyć należy, że jest to regulacja analogiczna do tej

wprowadzonej w kodeksie cywilnym – stosujemy te same reguły.

Ordynacja podatkowa

Zgodnie z art. 12 § 5 Ordynacji podatkowej:

Jeżeli ostatni dzień terminu przypada na sobotę lub dzień

ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się następny dzień po

dniu lub dniach wolnych od pracy, chyba że ustawy podatkowe stanowią inaczej.

Przynajmniej przepisy podatkowe są w tym względzie jasne.

Zasada według której upływ terminu przypadający na sobotę ulega przesunięciu na

kolejny dzień po dniu lub dniach wolnych od pracy obowiązuję od wejścia w życie

Ordynacji, tj. od 1 stycznia 1998 roku. Wyjątkiem, o którym mowa w końcowej

części przepisu jest przypadek składania rozliczeń VAT od usług

telekomunikacyjnych, nadawczych i elektronicznych za pośrednictwem systemu MOSS

(art. 130c ust. 3 oraz art. 133 ust. 2a ustawy o podatku od towarów i usług).

Prawo karne

Zgodnie z art. 123 § 3 Kodeksu postępowania karnego:

Jeżeli koniec terminu przypada na dzień uznany przez ustawę

za dzień wolny od pracy, czynność można wykonać następnego dnia.

I to jest niestety wszystko, czym „uraczył” nas ustawodawca

w temacie soboty i końca biegu terminu w procedurze karnej. Żaden przepis w

k.p.k. nie definiuje czym jest dzień wolny od pracy. Co gorsza, istniejące orzecznictwo

pozostaje rozbieżne.

Przykładowo, w postanowieniu Sądu Najwyższego – Izby Karnej

z dn. 23 marca 2016 r. czytamy, że: „Soboty

nie są dniami ustawowo wolnymi od pracy, a tylko taki charakter dnia, w którym

upływa określony termin będący terminem zawitym, powoduje ex lege przesunięcie

dokonania danej czynności na najbliższy dzień roboczy. Fakt, iż co do zasady

sądy powszechne nie urzędują w soboty, nie ma tu znaczenia, gdyż dla zachowania

takiego terminu wystarczające jest nadanie pisma przed jego upływem w placówce

podmiotu zajmującego się doręczaniem korespondencji w Polsce czy na terenie

Unii Europejskiej”.

Odmienne stanowisko natomiast zajął Sąd Najwyższy w

postanowieniu o sygn. akt: II KZ 14/03, w którym stwierdził, że: „Wolne soboty należy traktować jako dzień

uznany przez ustawę za dzień wolny od pracy w rozumieniu art. 123 § 3 k.p.k.”

Podobnie Sąd Apelacyjny w Krakowie w postanowieniu o sygn. akt: II AKz 40/04

sformułował tezę, że: „Wprawdzie ostatni

dzień terminu do wniesienia apelacji nie był dniem ustawowo wolnym od pracy,

ale w tym dniu sądy w całym kraju nie pracowały (na mocy odpowiedniego

zarządzenia), zatem apelujący nie mógł swej skargi złożyć bezpośrednio w

siedzibie sądu. Nie ma znaczenia, że tego dnia były czynne niektóre urzędy

pocztowe, więc pismo do sądu można było wysłać pocztą.”

W doktrynie prezentowane jest stanowisko, iż spór został ostatecznie

rozstrzygnięty gdyż nawet jeśli początkowo orzecznictwo karne skłaniało się do

tezy, że wolna sobota jest dniem, o którym mówi się w § 3 art. 123 k.p.k., to

jednak obecnie przyjmuje się, że nie tylko ustawy, ale także akty prawne

niższego rzędu nie określają sobót jako dni wolnych od pracy.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.