Reklamacja bez tytułu

28 stycznia, 2018 · Mirosław Dyka · 5 min czytania

Tytuł dzisiejszego wpisu został sformułowany nieco przewrotnie. Zazwyczaj bowiem mówimy albo o reklamacji z tytułu rękojmi, albo o reklamacji na podstawie gwarancji. Inaczej mówiąc – żądaniu konsumenta dotyczącemu doprowadzenia zakupionej rzeczy do stanu zgodności z umową powinno towarzyszyć powołanie się na jedną z dwóch podstaw prawnych. Co jeśli żądanie nie zawiera wprost sformułowania o „tytule rękojmi” bądź „tytule gwarancji”?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net
Tytuł dzisiejszego wpisu został sformułowany nieco przewrotnie. Zazwyczaj bowiem mówimy albo o reklamacji z tytułu rękojmi, albo o reklamacji na podstawie gwarancji. Inaczej mówiąc – żądaniu konsumenta dotyczącemu doprowadzenia zakupionej rzeczy do stanu zgodności z umową powinno towarzyszyć powołanie się na jedną z dwóch podstaw prawnych. Co jeśli żądanie nie zawiera wprost sformułowania o „tytule rękojmi” bądź „tytule gwarancji”?

Pojęcie

reklamacji

Samego terminu „reklamacji” nie znajdziemy w

kodeksie cywilnym. Nawet w przepisach o rękojmi czy gwarancji ustawodawca nie

posługuje się pojęciem reklamacji. Można znaleźć reklamację w innych ustawach,

np. w Ustawie o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego i o

Rzeczniku Finansowym, gdzie jest definiowana jako wystąpienie skierowane do

podmiotu rynku finansowego przez jego klienta, w którym klient zgłasza

zastrzeżenia dotyczące usług świadczonych przez podmiot rynku finansowego.

Podobnie jest w Ustawie Prawo Telekomunikacyjne, gdzie mowa jest o postępowaniu

reklamacyjnym.

Z powyższego wynika, że przy umowie sprzedaży

– także na odległość – reklamację należy traktować podobnie jak na gruncie

innych ustaw, jako zgłoszenie przez kupującego zastrzeżeń co do prawidłowego wykonania

umowy. Istotne przy tym jest, że w języku potocznym pojęcie reklamacji jest o

wiele bardziej zrozumiałe i zakorzenione w społeczeństwie niż stosunkowo nowe

pojęcie rękojmi. Choćby dlatego, że wszyscy wiemy co znaczy „reklamować” towar,

„zareklamować” jakość świadczonej usługi itd.

Brak

wyraźnego wskazania podstawy prawnej w żądaniu

Załóżmy więc taką sytuację, że kupujący (niech

to będzie konsument) stwierdza wadliwość zakupionego produktu. Następnie odsyła

sprzedawcy wadliwy produkt wraz z oświadczeniem: „Reklamuję produkt z powodu wady,

żądam wymiany na nowy”. Kropka. W oświadczeniu nie ma słowa o rękojmi

lub gwarancji, tym bardziej nie ma odniesienia do konkretnych przepisów kodeksu

cywilnego. Jak zatem traktować takie żądanie?

Spójrzmy na jeden z przepisów kodeksu

cywilnego regulujących uprawnienie do rękojmi:

Art. 561

§ 1. Jeżeli rzecz sprzedana ma

wadę, kupujący może żądać wymiany rzeczy na wolną od wad albo usunięcia wady.

§ 2. Sprzedawca jest

obowiązany wymienić rzecz wadliwą na wolną od wad lub usunąć wadę w rozsądnym

czasie bez nadmiernych niedogodności dla kupującego.

(…)

Przepis nie wymaga od kupującego, by ten

powoływał się na rękojmię – użył tego terminu w składanym oświadczeniu, bądź

też by wskazywał jednostkę redakcyjną kodeksu. Wystarczy, że mamy do czynienia

z wadą rzeczy sprzedanej, a kupujący zażąda wymiany rzeczy lub usunięcia wady.

To wystarczy do powstania obowiązku po stronie sprzedawcy, który

skonkretyzowany jest w § 2.

Gdy

sprzedawca jest też gwarantem

Jedyny przypadek budzący wątpliwości może

zaistnieć wówczas, gdy sprzedawca sam udziela gwarancji na oferowany produkt

(bo np. jest jego producentem). W takiej sytuacji sprzedawca może zwrócić się

do reklamującego o wyraźne wskazanie, czy ten woli skorzystać z uprawnień

rękojmianych czy gwarancyjnych. Jeżeli natomiast sprzedawca nie udzielił

kupującemu gwarancji – sytuacja jest jasna i żądanie kupującego należy

traktować jako wykonywanie uprawnień z tytułu rękojmi.

Podstawa

faktyczna jest ważniejsza niż prawna

W podobnym kierunku zdaje się podążać

orzecznictwo sądowe. Dla przykładu w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z

dnia 22 stycznia 2015 r. (I ACa 347/14) zawarto tezę, iż

Decydujące znaczenie dla skorzystania z uprawnienia do odstąpienia od

umowy na podstawie przepisów o rękojmi za wady należy przypisać podstawie

faktycznej złożonego oświadczenia o odstąpieniu od umowy, a nie podstawie

prawnej wskazanej przez stronę korzystającą z tego uprawnienia.

W powyższej sprawie chodziło o to, że strona

odstąpiła od umowy powołując się na nieprawidłową podstawę prawną, a i tak nie

miało to znaczenia dla skuteczności tego oświadczenia, skoro w oświadczeniu zostały

wskazane okoliczności faktyczne uzasadniające zastosowanie odstąpienia od umowy.

Zrzucanie

odpowiedzialności na gwaranta

Zdarza się w praktyce (nawet dość często), że

sprzedawca w obliczu zgłoszenia mu reklamacji oświadcza konsumentowi, że ze

sprawą należy zwrócić się do producenta. Wygląda to zazwyczaj na zwykłą próbę

zrzucenia problemu na kogoś innego. Jeżeli konsument nie powołuje się wprost na

udzieloną mu gwarancję, a treść żądania odpowiada przykładowi cytowanemu kilka

akapitów wyżej – oznacza to iż zgłoszono reklamację z tytułu rękojmi.

Jeżeli w takiej sytuacji konsument ulegnie

sugestiom sprzedawcy i przekieruje swoje roszczenia do gwaranta (najczęściej

producenta) i jeśli roszczenia zostaną zaspokojone – sprawę należy od strony

faktycznej uznać za załatwioną. Nie oznacza to bynajmniej, że postępowanie

sprzedawcy było zgodne z prawem, gdyż wskutek zgłoszenia konkretnego żądania

sprzedawcy to sprzedawca powinien zadośćuczynić żądaniom konsumenta, a nie

gwarant.

Co więcej, odpowiedź sprzedawcy na reklamację

konsumenta, która sprowadza się do treści: „To

nie moja sprawa, proszę udać się do serwisu producenta” nie jest

merytorycznym ustosunkowaniem się do żądania w ustawowym terminie 14 dni. To

znaczy, że po upływie tego terminu z mocy prawa roszczenie konsumenta zostało

uznane przez sprzedawcę – i ten nie może na dalszym etapie podnosić zarzutów

np. dotyczących braku wystąpienia wady:

Art. 5615 kodeksu

cywilnego

Jeżeli

kupujący będący konsumentem zażądał wymiany rzeczy lub usunięcia wady albo

złożył oświadczenie o obniżeniu ceny, określając kwotę, o którą cena ma być

obniżona, a sprzedawca nie ustosunkował się do tego żądania w terminie

czternastu dni, uważa się, że żądanie to uznał za uzasadnione.

Cytowany przepis wydaje się być dobrym „batem”

na sprzedawców, którzy bezpodstawnie przerzucają odpowiedzialność za wadę

sprzedanej rzeczy na podmioty trzecie. W takiej sytuacji świadomy konsument ma

do wyboru – może załatwić sprawę z gwarantem i nie wdawać się w spór z

nieuczciwym sprzedawcą. Może również poczekać na upływ terminu i ponowić

żądanie wobec sprzedawcy z podkreśleniem, że wedle prawa doszło już do uznania

roszczeń. Czas na merytoryczne ustosunkowanie się sprzedawcy do żądania

konsumenta minął bezpowrotnie, zatem ten nie może już zgłaszać wobec konsumenta

zarzutów (np. kwestionować wady produktu). Sprzedawca jest w takiej sytuacji zobowiązany

do spełnienia żądania.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.