Reklamacja towaru zakupionego od osoby fizycznej

27 września, 2019 · Mirosław Dyka · 5 min czytania

Osoba fizyczna kupująca od przedsiębiorcy rzecz niezwiązaną bezpośrednio z prowadzoną przez nią działalnością gospodarczą jest w świetle prawa konsumentem. Ma w związku z tym cały szereg przywilejów chroniących ją jako słabszą stronę stosunku prawnego. Co jeśli żadna ze stron nie jest przedsiębiorcą? Jakie wówczas przysługują kupującemu prawa?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Osoba

fizyczna kupująca od przedsiębiorcy rzecz niezwiązaną bezpośrednio z prowadzoną

przez nią działalnością gospodarczą jest w świetle prawa konsumentem. Ma w związku

z tym cały szereg przywilejów chroniących ją jako słabszą stronę stosunku

prawnego. Co jeśli żadna ze stron nie jest przedsiębiorcą? Jakie wówczas

przysługują kupującemu prawa?

Brak możliwości konsumenckiego odstąpienia

od umowy

Omówienie

różnic w pozycji prawnej kupującego wypada zacząć od kwestii odstąpienia od

umowy uregulowanego w art. 27 Ustawy o prawach konsumenta. Jest to szczególne

uprawnienie przysługujące konsumentowi, gdy ten zawiera umowę na odległość (np.

kupuje przez Internet) albo poza lokalem przedsiębiorstwa. Zbyt często skupiamy

się na tym przywileju łącząc go wyłącznie z zakupami przez Internet i zapominamy,

że dotyczy on wyłącznie konsumenta. Tymczasem osoba fizyczna zawierająca umowę

sprzedaży z inną osobą fizyczną (obiegowo mówi się wówczas także o osobach „prywatnych”)

nie jest w świetle prawa konsumentem. Konsument nie może zawrzeć umowy z innym

konsumentem.

Dokonując

zatem zakupu przez Internet, np. za pośrednictwem portalu aukcyjnego, od innej

osoby fizycznej nie mamy możliwości skorzystania z prawa do odstąpienia od

zawartej umowy sprzedaży w ciągu 14 dni od otrzymania rzeczy. Kupując rzecz od

osoby fizycznej nie ma znaczenia, czy umowa zostaje zawarta w obecności obu

stron (np. na targu), czy też na odległość. Ani kupującemu, ani też

sprzedającemu nie są przyznawane żadne dodatkowe uprawnienia, skoro są oni

osobami fizycznymi i mają równy status.

Rękojmia

Instytucję

rękojmi stosuje się zarówno do sprzedaży konsumenckiej, jak i do każdej innej. W

przypadku konsumenta zakres jego rękojmianych uprawnień jest z pewnością

większy. Nie oznacza to jednak, że osoba fizyczna nabywająca rzecz od innej

osoby fizycznej jest z zasady pozbawiona praw z tytułu rękojmi. Prawa te

zostały określone w przepisach art. 556-576 kodeksu cywilnego. Z tym, że

niektóre z tych przepisów zawierają zastrzeżenie „jeżeli kupującym jest

konsument” lub podobne. Wówczas taki przepis odnosi się wyłącznie do

konsumenta, a już nie do osoby fizycznej kupującej rzecz od innej osoby

fizycznej.

Wyłączenie rękojmi

Zgodnie

z art. 558 § 1 kodeksu cywilnego strony umowy mogą odpowiedzialność z tytułu

rękojmi rozszerzyć, ograniczyć lub wyłączyć. Jeżeli natomiast kupującym jest

konsument, ograniczenie lub wyłączenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi jest

dopuszczalne tylko w przypadkach określonych w przepisach szczególnych. Z tego

wynika, że sprzedawca będący osobą fizyczną może rękojmię zmodyfikować

praktycznie dowolnie albo wyłączyć całkowicie. Jeśli takie zastrzeżenie jest

wyraźnie sformułowane np. w treści oferty na portalu aukcyjnym – staje po

zawarciu umowy skuteczne względem kupującego. Pamiętać wszakże należy, że wyłączenie

lub ograniczenie odpowiedzialności z tytułu rękojmi będzie bezskuteczne, jeżeli

sprzedawca zataił podstępnie wadę przed kupującym.

Domniemanie wady fizycznej w pierwszym

roku

Przepis

art. 556² kodeksu cywilnego stanowi, że jeżeli kupującym jest konsument, a wada

fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania rzeczy

sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna istniała w chwili

przejścia niebezpieczeństwa na kupującego. Zatem w przypadku kupującego, który

konsumentem nie jest, takiego domniemania nie będzie. To kupujący będzie musiał

udowodnić zaistnienie wady fizycznej. Sprzedawca nie musi dowodzić, że rzecz

była używana niezgodnie z przeznaczeniem.

Roszczenia alternatywne

Osobie

niebędącej konsumentem nie będą przysługiwały szczególne uprawnienia związane

z reklamowaniem wadliwego towaru (art. 560 § 2 kodeksu cywilnego). Dotyczy to

np. przypadku, w którym kupujący reklamuje rzecz i żąda od sprzedawcy obniżenia

ceny. Przedsiębiorca może nie uznać tego roszczenia i w zamian zaproponować

naprawę albo wymianę. Wówczas konsument – czyli nie każdy kupujący – ma prawo

zmienić propozycję sprzedawcy (naprawę na wymianę albo wymianę na naprawę).

Przedsiębiorca może nie uznać tej zmiany wyłącznie pod warunkiem, że wybór ten

jest niemożliwy do wykonania albo wymaga nadmiernych kosztów.

Osoba

fizyczna kupująca rzecz od osoby fizycznej nie ma możliwości takiej zmiany propozycji

sprzedawcy. Jeżeli zatem sprzedawca zaproponuje kupującemu np. usunięcie wady rzeczy

poprzez jej naprawę, kupujący nie może żądać wymiany.

Demontaż i ponowne zamontowanie rzeczy

Kupując

od osoby fizycznej nie będziemy mogli domagać się oprócz wymiany wadliwej

rzeczy jej demontażu i ponownego zamontowania, gdy koszty tych czynności

przewyższają koszt rzeczy sprzedanej. Te uprawnienie przysługuje wyłącznie

konsumentowi, choć i tak jedynie w granicach wartości rzeczy sprzedanej (art. 561¹

§ 3 kodeksu cywilnego).

Okres obowiązywania rękojmi przy sprzedaży

rzeczy używanej

Rękojmia

obowiązuje zarówno przy sprzedaży rzeczy nowej jak i używanej. Zasadą jest, że

uprawnienia obowiązują przez okres 2 lat. W przypadku rzeczy używanej, gdy

kupującym jest konsument możliwe jest skrócenie tego okresu do jednego roku.

Dla nie-konsumenta analogicznej regulacji brak. Czy to oznacza, że w tym

przypadku konsument będzie dysponował mniejszą ochroną aniżeli osoba fizyczna

nabywająca rzecz od innej takiej osoby?

Niekoniecznie.

Pamiętajmy, że dla nie-konsumenta wciąż obowiązuje zasada określona w art. 558

§ 1 kodeksu cywilnego. To znaczy, że okres rękojmi może zostać skrócony jeszcze

bardziej, np. do miesiąca. Dość wspomnieć, że w umowie zawartej między osobami

fizycznymi rękojmia może zostać wyłączona zupełnie – zatem minimalny jednoroczny

okres ochrony konsumenckiej wciąż jest z korzyścią dla konsumenta.

Podsumowanie

W

umowie sprzedaży zawartej między osobami fizycznymi każda z nich zachowuje

swoje prawa określone przepisami. Możliwe jest zupełne wyłączenie rękojmi

kupującego, które musi być wyraźnie zapisane w umowie. Przy braku takiego

wyłączenia można zastosować modyfikacje uprawnień rękojmianych, co jest

dopuszczalne zarówno w kierunku ich ograniczenia jak i rozszerzenia. W przypadku,

gdy w umowie sprzedaży nie ma żadnych zapisów odnoszących się do rękojmi –

obowiązują regulacje ustawowe.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.