Czy w obecnym stanie prawnym można skutecznie wnosić do sądów pisma procesowe za pomocą e-maila?

4 sierpnia, 2018 · Mirosław Dyka · 6 min czytania

Na stronach internetowych sądów powszechnych znajdują się informacje przede wszystkim o organizacji danego sądu, wydziałach, właściwości miejscowej, godzinach urzędowania itd. Można również natknąć się na zakładkę pt. „elektroniczna skrzynka podawcza”. Czy to oznacza, że do takiego sądu można wnosić pisma procesowe w formie dokumentów elektronicznych?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Na stronach internetowych sądów powszechnych znajdują się

informacje przede wszystkim o organizacji danego sądu, wydziałach, właściwości

miejscowej, godzinach urzędowania itd. Można również natknąć się na zakładkę pt. „elektroniczna

skrzynka podawcza”. Czy to oznacza, że do takiego sądu można wnosić pisma procesowe

w formie dokumentów elektronicznych?

Elektroniczne postępowanie

upominawcze

Od 8 lat obowiązują u nas przepisy regulujące szczególne postępowanie

cywilne – elektroniczne postępowanie upominawcze. Postępowanie to zostało

unormowane w rozdziale zatytułowanym „Elektroniczne postępowanie upominawcze”

(art. 50528 i następne kpc). Jest to postępowanie o charakterze

fakultatywnym, bo sprawa toczy się w tym postępowaniu tylko, jeśli powód

zdecyduje się złożyć pozew drogą elektroniczną. W Sądzie Rejonowym w Lublinie

został utworzony XVI Wydział Cywilny, który rozpatruje pozwy wnoszone

elektronicznie bez względu na wartość przedmiotu sporu, a swoją właściwością

obejmuje całą Polskę. Akta sprawy prowadzi się w formie elektronicznej i w

takiej też postaci podlegają udostępnianiu stronom. Do pozwu nie dołącza się

dowodów.

Powyższe jednak nie oznacza, że do każdego sądu można wnieść

pozew w taki sam bądź podobny (elektroniczny) sposób, ten szczególny tryb

postępowania zarezerwowany jest wyłącznie dla elektronicznego postępowania

upominawczego (w skrócie EPU) przed Sądem Rejonowym w Lublinie, XVI Wydziałem

Cywilnym.

Wymogi pisma

procesowego

W każdym przypadku wniesienia pisma procesowego musi ono spełniać

kryteria określone w art. 126 kpc. Szczególnym wymogiem w kontekście naszych

rozważań jest wymóg złożenia przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego

lub pełnomocnika podpisu. W doktrynie i orzecznictwie zgodnie podkreśla się, że

chodzi o podpis własnoręczny, który nie może być zastąpiony jego mechaniczną

kopią (np. ksero) ani też nie może być sporządzony pismem komputerowym jako

wydruk np. imienia i nazwiska. Te wymogi co do zasady wykluczają możliwość

złożenia pisma procesowego np. w formie zwykłej wiadomości e-mail.

System

teleinformatyczny obsługujący postępowanie sądowe

W ostatnich latach doszło do szeregu zmian w prawie, które

dotyczyły problematyki drogi elektronicznej w „zwykłym” postępowaniu cywilnym,

a więc poza elektronicznym postępowaniem upominawczym. Zmiany objęły w

szczególności art. 125 § 21 kpc, który obecnie nosi taką treść:

Art. 125 § 21. Jeżeli przepis szczególny tak

stanowi albo dokonano wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem

systemu teleinformatycznego, pisma procesowe w tej sprawie wnosi się wyłącznie

za pośrednictwem systemu teleinformatycznego. Pisma niewniesione za

pośrednictwem systemu teleinformatycznego nie wywołują skutków prawnych, jakie

ustawa wiąże z wniesieniem pisma do sądu, o czym sąd poucza wnoszącego pismo.

Ustawodawca zdecydował się wprowadzić nowe pojęcie: „system

teleinformatyczny”. Zastąpiono tym samym wcześniej używane pojęcie „drogi

elektronicznej”. W uzasadnieniu projektu ustawy zmieniającej z dnia 10 lipca

2015 r. (druk nr 2655 Sejmu VII kadencji) możemy przeczytać, że zmiana ta

została dokonana właśnie dla wyeliminowania wątpliwości dotyczących dopuszczalności

wniesienia pisma drogą elektroniczną, ale z pominięciem systemu teleinformatycznego

obsługującego postępowanie sądowe, czyli wniesienia go np. za pomocą poczty

elektronicznej, a nie za pośrednictwem tego systemu teleinformatycznego, który

został stworzony i ustanowiony dla obsługi postępowania sądowego.

System

teleinformatyczny to nie poczta elektroniczna

O tym, że nowe pojęcie systemu teleinformatycznego

obsługującego postępowanie sądowe jest interpretowane ściśle przekonał się wnioskodawca,

który za pomocą poczty elektronicznej (e-mail) złożył do Sądu Okręgowego w

Gliwicach zażalenie na oddalenie jego wcześniejszego wniosku o zwolnienie od

kosztów sądowych. E-mail został podpisany potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP,

zatem tożsamość nadawcy nie mogła budzić wątpliwości.

Jednak na gruncie obowiązujących przepisów Sąd Okręgowy w

Gliwicach, a następnie także i Sąd Apelacyjny w Katowicach uznały, że tak

złożony wniosek po pierwsze nie został złożony za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego sądu – zatem pozostał bezskuteczny, a po drugie wydruk

wniosku znajdujący się w aktach nie został własnoręcznie przez wnioskodawcę podpisany

(patrz postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 lutego 2017 r., sygn.

akt V ACz 171/17).

Problematyczny okres

przejściowy

Nasze rozważania bynajmniej nie kończą się na ustaleniu, że pismo

procesowe skierowane na skrzynkę e-mail sądu będzie w obecnym stanie prawnym

bezskuteczne. Powstaje bowiem pytanie, co jeśli nasz wnioskodawca skorzystałby

zamiast ze zwykłej poczty e-mail – z systemu teleinformatycznego sądu, do

którego dostęp sądy wskazują w zakładce „elektroniczna skrzynka podawcza”? W

tym miejscu musimy wskazać jeszcze jeden obowiązujący przepis prawa, który

reguluje funkcjonowanie systemu teleinformatycznego w tzw. okresie przejściowym

(Ustawa z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy –

Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw):

Art. 20. W okresie 3 lat od wejścia w życie niniejszej

ustawy, dokonanie wyboru wnoszenia pism procesowych za pośrednictwem systemu

teleinformatycznego obsługującego postępowanie sądowe oraz dalsze wnoszenie

tych pism za pośrednictwem tego systemu jest dopuszczalne, jeżeli ze względów

technicznych, leżących po stronie sądu, jest to możliwe.

Ustawa weszła w życie 8 września 2016 r., a więc wspomniany „ochronny”

dla sądów okres przejściowy upłynie dopiero za ponad rok, z dniem 8 września

2019 r.

Możliwe, czy niemożliwe?

Ostatecznie zatem musimy zwrócić uwagę na informacje podawane

na stronach sądów po wejściu w zakładkę „elektroniczna skrzynka podawcza”.

Regułą jest, że w każdym przypadku odnajdziemy tam wyraźne zastrzeżenie o

treści np.: Możliwość wnoszenia pism w formie dokumentów elektronicznych do

Sądu (…) w (…) dotyczy wyłącznie składania pism w rozumieniu Kodeksu

postępowania administracyjnego, a nie dotyczy pism procesowych, w tym m.in.

pozwów, wniosków i wszelkich oświadczeń. Niestety, takie zastrzeżenie należy uznać

za tożsame z informacją, że w przypadku danego sądu ze względów technicznych

nie jest możliwe wnoszenie pism procesowych w ten sposób.

Co z wnioskami o wydanie

odpisu orzeczenia?

Na stronach niektórych sądów obok informacji, iż nie można

poprzez system teleinformatyczny składać pism procesowych znajdują się dodatkowe

wzmianki, np: „Informuje się, że pisma procesowe (pozwy i wnioski składane do

danej sprawy, z wyjątkiem wniosku o odpis wyroku z uzasadnieniem) nie mogą być

wnoszone drogą elektroniczną. W obecnym stanie prawnym pisma tak przesłane nie

wywołują skutków prawnych. Możliwe jest składanie skarg, zażaleń i innych pism

poza właściwym postępowaniem sądowym.” (SR w Wieliczce)

W takim przypadku

jasne jest, że dany sąd sam informuje o zakresie działania systemu

teleinformatycznego, który ze względów technicznych dopuszcza składanie

wyraźnie wymienionych pism. W tym konkretnym przypadku chodzi o wniosek o

wydanie odpisu wyroku z uzasadnieniem.

Co ciekawe, w przypadku innych sądów praktyka jest taka, że

wnioski o wydanie i doręczenie odpisu orzeczenia (z uzasadnieniem lub bez) są

bez problemu przyjmowane za pośrednictwem systemu teleinformatycznego, a więc

poprzez zakładkę „elektroniczna skrzynka podawcza” i całą dalszą procedurę

związaną z uwierzytelnieniem wnioskodawcy przez ePUAP. Zalecić jednak należy wcześniejsze

zasięgnięcie informacji w punkcie kontaktowym danego sądu, czy taka praktyka

jest w danym sądzie stosowana.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.