O tym, kiedy cena zbyt okazyjna okazuje się błędem w oświadczeniu woli

26 maja, 2019 · Mirosław Dyka · 6 min czytania

Polowania na zakupowe okazje stają się w dzisiejszych czasach nie tylko normą dla kupujących, ale także specjalizacją dla wielu łowców okazji by po prostu zarobić. Czasem zarobek może wydać się niewiarygodnie łatwy. O konsekwencjach skorzystania ze zbyt okazyjnej oferty wypowiedział się w jednym z wyroków Sąd Najwyższy.

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Polowania

na zakupowe okazje stają się w dzisiejszych czasach nie tylko normą dla kupujących,

ale także specjalizacją dla wielu łowców okazji by po prostu zarobić. Czasem

zarobek może wydać się niewiarygodnie łatwy. O konsekwencjach skorzystania ze

zbyt okazyjnej oferty wypowiedział się w jednym z wyroków Sąd Najwyższy.

Wszyscy

chyba słyszeliśmy o przypadkach, gdy przy ustalaniu ceny na aukcji internetowej

sprzedawca w pośpiechu pomylił się o jedno zero (czyli o rząd wielkości), bądź

też omyłkowo przypisał ofercie wartość równą jednej złotówce. Zaskoczony

rozmiarem swojego szczęścia, ale i pewny swego kupujący najczęściej żąda wówczas

od sprzedawcy wykonania umowy. Sprzedawca z kolei szuka wszelkich sposobów, by

się z takiej wpadki wycofać – co nieuchronnie prowadzi do powstania sporu.

1 tys. zł zamiast 80 tys. zł

W

lutym 2018 r. jedną z takich spraw zajmował się Sąd Najwyższy. Chodziło o aukcję

prowadzoną za pośrednictwem popularnego serwisu aukcyjnego, która obejmowała trzy

zbiorniki paliwowe dwupłaszczowe (cysterny) o wymiarach 3 x 20 m wraz z układem

wydawczym. Cena tego towaru została omyłkowo wpisana przez pracownika sprzedającej

spółki do danych witryny internetowej w serwisie aukcyjnym w kwocie 1 000 zł

jako cena wywoławcza. W rzeczywistości, zgodnie z intencją sprzedawcy, cena ta

winna wynosić 80 000 zł.

Sprzedawca

był profesjonalistą – spółką zajmującą się hurtową i detaliczną sprzedażą paliw płynnych,

olejów opałowych, prowadzeniem stacji benzynowych i transportem paliwa.

Co istotne, kupujący również zajmował się podobną działalnością. Sprzedawał za

pośrednictwem tej samej platformy podobne przedmioty za ceny odpowiadające ich rzeczywistej

wartości rynkowej. Ostatecznie kupujący wygrał licytację i zakupił zbiorniki za

1125 zł

Umowa sprzedaży została zawarta

Niewątpliwie

sprzedający zawarł z kupującym ważną umowę sprzedaży. Dokonywanie zakupów za

pośrednictwem serwisu aukcyjnego reguluje sporządzony przez ten podmiot

regulamin, który stanowi, iż zawarcie umowy pomiędzy sprzedającym, a zwycięzcą

licytacji następuje z chwilą przybicia, którego udzielono na rzecz kupującego.

Jeszcze

w tym samym dniu sprzedawca z uwagi na zaistniały błąd co do wysokości

należności mającej stanowić cenę sprzedaży podjął działania zmierzające do

uchylenia jego negatywnych skutków przez wszczęcie postępowania reklamacyjnego

w serwisie aukcyjnym. W wyniku postępowania reklamacyjnego prowadzonego drogą

elektroniczną, prowizja przekazana przez serwis aukcyjny została zwrócona na

rachunek sprzedającej spółki na skutek niesfinalizowania transakcji.

Sprzedawca

złożył też kupującemu stosowne oświadczenie o odstąpieniu od zawartej umowy z

powodu oczywistej pomyłki i błędu polegającego na mylnym przedstawieniu

wielkości należności wzajemnej w stosunku do wartości sprzedaży. Oświadczenie

to zostało złożone w formie elektronicznej i przesłane kupującemu na jego

skrzynkę odbiorczą. Oświadczeniem tym,

w którym sprzedawca powołał się na błąd, uchylił się on od skutków prawnych

oświadczenia woli stanowiącego ofertę sprzedaży trzech zbiorników paliwowych

dwupłaszczowych wraz z układem wydawczym.

Kupujący zażądał wykonania umowy

Jak

nietrudno się domyślić, w interesie kupującego zdecydowanie leżało wykonanie

takiej umowy, przy której miałby otrzymać przedmiot o wartości kilkadziesiąt

razy większej niż uiszczona cena. Wezwał w związku z tym sprzedającego do wskazania

numeru rachunku bankowego, na który mógłby przelać środki pieniężne tytułem

uiszczenia ceny za wylicytowane przedmioty, do wydania ww. zbiorników paliwowych

oraz do powstrzymania się przez sprzedawcę od dokonywania jakichkolwiek

czynności mających na celu zbycie osobie trzeciej zakupionych na przywołanej

aukcji zbiorników. Sprzedający nie wydał zakupionych przedmiotów i ponownie

wystawił je na aukcji prowadzonej za pośrednictwem serwisu aukcyjnego.

Co na to sąd?

Sprawa

trafiła na drogę postępowania sądowego. Kupujący występując jako powód ostatecznie

zażądał od pozwanego sprzedawcy kwoty 54 412 zł, gdyż taka była wycena wartości

zbiorników dokonana przez biegłego.

Są stwierdził

przede wszystkim, że powód jako profesjonalista był zorientowany w

rzeczywistych cenach tego rodzaju zbiorników. Powód znając ceny towarów o

porównywalnej jakości winien się domyśleć, że widniejąca cena jest wynikiem

omyłki, tym samym zasady doświadczenia życiowego i prawidła logicznego myślenia

przemawiają za przyjęciem tezy, że powód wiedział o omyłkowym oznaczeniu ceny

przez stronę pozwaną jeszcze przed dokonaniem transakcji i niejako wykorzystał

nadarzającą się okazję.

Zdaniem

sądu niepodobieństwem było, aby osoba interesująca się branżą i z tego powodu świadoma

cen tego rodzaju sprzętu, mogła potraktować cenę 1 000 zł za rzeczywistą kwotę,

jaką sprzedawca chce otrzymać za swój towar w sytuacji, gdy sam powód przyznał,

że tylko wartość złomowa towaru to kwota około 48 000 zł, a rzeczywista wartość

to kwota 80 000 zł, biegły zaś wycenił wartości zbiorników na kwotę 54 412 zł

brutto.

Złożone przez stronę pozwaną oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych

swojego oświadczenia woli było w tej sytuacji skuteczne. Zachodziły wszelkie

przesłanki z art. 84 k.c. do skutecznego uchylenia się od oświadczenia woli

złożonego powodowi przez stronę pozwaną. Uchylenie się od swego oświadczenia

woli złożonego innej osobie w myśl 84 k.c. zachodzi bowiem wówczas,

gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy

wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć oraz gdy błąd jest istotny

tj. błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli

nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia

tej treści.

Materiał

dowodowy zgromadzony w sprawie wskazywał, że powód wiedział o

błędzie lub co najmniej mógł z łatwością zauważyć go w zakresie ceny towaru oferowanego

przez stronę pozwaną. Jednocześnie był to błąd istotny, gdyż strona pozwana,

gdyby wiedziała o omyłkowym oznaczeniu ceny nie pozbyłaby się towaru za

tak rażąco niską kwotę, odpowiadającą jednej pięćdziesiątej rzeczywistej jego wartości.

Dokonanej przez powoda transakcji nie można oceniać w kategoriach okazji,

kiedy następuje nabycie towaru po cenie niższej niż jego wartość faktyczna. W

sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie powstała tak drastyczna różnica,

która pozwala

jednoznacznie przyjąć, że zaistniał błąd istotny.

Podsumowanie

Jak

wynika z powyższego, sprzedawca wyszedł z niefortunnej sytuacji obronną ręką,

gdyż przede wszystkim złożył kupującemu skuteczne oświadczenie o uchyleniu się

od skutków oświadczenia woli ze względu na istotny błąd co do określenia ceny. Kluczowa

stała się tutaj „istotność” tego błędu, sięgająca w tym przypadku

pięćdziesięciokrotności rzeczywistej wartości sprzedawanego towaru. Z drugiej

strony niekorzystny dla kupującego okazał się fakt, iż on sam także był

profesjonalistą w tej samej co pozwany dziedzinie, więc doskonale wiedział, że

ma do czynienia z oczywistym błędem po stronie sprzedawcy.

Otwarta

pozostaje kwestia, jaka byłaby ocena sytuacji np. w przypadku braku jednego

zera (dziesięciokrotność wartości) oraz gdyby kupujący był konsumentem dysponującym

jedynie przeciętnym zasobem wiedzy o rzeczywistej wartości sprzedawanego

towaru. Jak w każdej tego typu sprawie, tak i wówczas ocena sądowa zależałaby

od konkretnych okoliczności danego przypadku.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.