O tym, kiedy cena zbyt okazyjna okazuje się błędem w oświadczeniu woli
Polowania na zakupowe okazje stają się w dzisiejszych czasach nie tylko normą dla kupujących, ale także specjalizacją dla wielu łowców okazji by po prostu zarobić. Czasem zarobek może wydać się niewiarygodnie łatwy. O konsekwencjach skorzystania ze zbyt okazyjnej oferty wypowiedział się w jednym z wyroków Sąd Najwyższy.

Polowania
na zakupowe okazje stają się w dzisiejszych czasach nie tylko normą dla kupujących,
ale także specjalizacją dla wielu łowców okazji by po prostu zarobić. Czasem
zarobek może wydać się niewiarygodnie łatwy. O konsekwencjach skorzystania ze
zbyt okazyjnej oferty wypowiedział się w jednym z wyroków Sąd Najwyższy.
Wszyscy
chyba słyszeliśmy o przypadkach, gdy przy ustalaniu ceny na aukcji internetowej
sprzedawca w pośpiechu pomylił się o jedno zero (czyli o rząd wielkości), bądź
też omyłkowo przypisał ofercie wartość równą jednej złotówce. Zaskoczony
rozmiarem swojego szczęścia, ale i pewny swego kupujący najczęściej żąda wówczas
od sprzedawcy wykonania umowy. Sprzedawca z kolei szuka wszelkich sposobów, by
się z takiej wpadki wycofać – co nieuchronnie prowadzi do powstania sporu.
1 tys. zł zamiast 80 tys. zł
W
lutym 2018 r. jedną z takich spraw zajmował się Sąd Najwyższy. Chodziło o aukcję
prowadzoną za pośrednictwem popularnego serwisu aukcyjnego, która obejmowała trzy
zbiorniki paliwowe dwupłaszczowe (cysterny) o wymiarach 3 x 20 m wraz z układem
wydawczym. Cena tego towaru została omyłkowo wpisana przez pracownika sprzedającej
spółki do danych witryny internetowej w serwisie aukcyjnym w kwocie 1 000 zł
jako cena wywoławcza. W rzeczywistości, zgodnie z intencją sprzedawcy, cena ta
winna wynosić 80 000 zł.
Sprzedawca
był profesjonalistą – spółką zajmującą się hurtową i detaliczną sprzedażą paliw płynnych,
olejów opałowych, prowadzeniem stacji benzynowych i transportem paliwa.
Co istotne, kupujący również zajmował się podobną działalnością. Sprzedawał za
pośrednictwem tej samej platformy podobne przedmioty za ceny odpowiadające ich rzeczywistej
wartości rynkowej. Ostatecznie kupujący wygrał licytację i zakupił zbiorniki za
1125 zł
Umowa sprzedaży została zawarta
Niewątpliwie
sprzedający zawarł z kupującym ważną umowę sprzedaży. Dokonywanie zakupów za
pośrednictwem serwisu aukcyjnego reguluje sporządzony przez ten podmiot
regulamin, który stanowi, iż zawarcie umowy pomiędzy sprzedającym, a zwycięzcą
licytacji następuje z chwilą przybicia, którego udzielono na rzecz kupującego.
Jeszcze
w tym samym dniu sprzedawca z uwagi na zaistniały błąd co do wysokości
należności mającej stanowić cenę sprzedaży podjął działania zmierzające do
uchylenia jego negatywnych skutków przez wszczęcie postępowania reklamacyjnego
w serwisie aukcyjnym. W wyniku postępowania reklamacyjnego prowadzonego drogą
elektroniczną, prowizja przekazana przez serwis aukcyjny została zwrócona na
rachunek sprzedającej spółki na skutek niesfinalizowania transakcji.
Sprzedawca
złożył też kupującemu stosowne oświadczenie o odstąpieniu od zawartej umowy z
powodu oczywistej pomyłki i błędu polegającego na mylnym przedstawieniu
wielkości należności wzajemnej w stosunku do wartości sprzedaży. Oświadczenie
to zostało złożone w formie elektronicznej i przesłane kupującemu na jego
skrzynkę odbiorczą. Oświadczeniem tym,
w którym sprzedawca powołał się na błąd, uchylił się on od skutków prawnych
oświadczenia woli stanowiącego ofertę sprzedaży trzech zbiorników paliwowych
dwupłaszczowych wraz z układem wydawczym.
Kupujący zażądał wykonania umowy
Jak
nietrudno się domyślić, w interesie kupującego zdecydowanie leżało wykonanie
takiej umowy, przy której miałby otrzymać przedmiot o wartości kilkadziesiąt
razy większej niż uiszczona cena. Wezwał w związku z tym sprzedającego do wskazania
numeru rachunku bankowego, na który mógłby przelać środki pieniężne tytułem
uiszczenia ceny za wylicytowane przedmioty, do wydania ww. zbiorników paliwowych
oraz do powstrzymania się przez sprzedawcę od dokonywania jakichkolwiek
czynności mających na celu zbycie osobie trzeciej zakupionych na przywołanej
aukcji zbiorników. Sprzedający nie wydał zakupionych przedmiotów i ponownie
wystawił je na aukcji prowadzonej za pośrednictwem serwisu aukcyjnego.
Co na to sąd?
Sprawa
trafiła na drogę postępowania sądowego. Kupujący występując jako powód ostatecznie
zażądał od pozwanego sprzedawcy kwoty 54 412 zł, gdyż taka była wycena wartości
zbiorników dokonana przez biegłego.
Są stwierdził
przede wszystkim, że powód jako profesjonalista był zorientowany w
rzeczywistych cenach tego rodzaju zbiorników. Powód znając ceny towarów o
porównywalnej jakości winien się domyśleć, że widniejąca cena jest wynikiem
omyłki, tym samym zasady doświadczenia życiowego i prawidła logicznego myślenia
przemawiają za przyjęciem tezy, że powód wiedział o omyłkowym oznaczeniu ceny
przez stronę pozwaną jeszcze przed dokonaniem transakcji i niejako wykorzystał
nadarzającą się okazję.
Zdaniem
sądu niepodobieństwem było, aby osoba interesująca się branżą i z tego powodu świadoma
cen tego rodzaju sprzętu, mogła potraktować cenę 1 000 zł za rzeczywistą kwotę,
jaką sprzedawca chce otrzymać za swój towar w sytuacji, gdy sam powód przyznał,
że tylko wartość złomowa towaru to kwota około 48 000 zł, a rzeczywista wartość
to kwota 80 000 zł, biegły zaś wycenił wartości zbiorników na kwotę 54 412 zł
brutto.
Złożone przez stronę pozwaną oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych
swojego oświadczenia woli było w tej sytuacji skuteczne. Zachodziły wszelkie
przesłanki z art. 84 k.c. do skutecznego uchylenia się od oświadczenia woli
złożonego powodowi przez stronę pozwaną. Uchylenie się od swego oświadczenia
woli złożonego innej osobie w myśl 84 k.c. zachodzi bowiem wówczas,
gdy błąd został wywołany przez tę osobę, chociażby bez jej winy, albo gdy
wiedziała ona o błędzie lub mogła z łatwością błąd zauważyć oraz gdy błąd jest istotny
tj. błąd uzasadniający przypuszczenie, że gdyby składający oświadczenie woli
nie działał pod wpływem błędu i oceniał sprawę rozsądnie, nie złożyłby oświadczenia
tej treści.
Materiał
dowodowy zgromadzony w sprawie wskazywał, że powód wiedział o
błędzie lub co najmniej mógł z łatwością zauważyć go w zakresie ceny towaru oferowanego
przez stronę pozwaną. Jednocześnie był to błąd istotny, gdyż strona pozwana,
gdyby wiedziała o omyłkowym oznaczeniu ceny nie pozbyłaby się towaru za
tak rażąco niską kwotę, odpowiadającą jednej pięćdziesiątej rzeczywistej jego wartości.
Dokonanej przez powoda transakcji nie można oceniać w kategoriach okazji,
kiedy następuje nabycie towaru po cenie niższej niż jego wartość faktyczna. W
sytuacji zaistniałej w niniejszej sprawie powstała tak drastyczna różnica,
która pozwala
jednoznacznie przyjąć, że zaistniał błąd istotny.
Podsumowanie
Jak
wynika z powyższego, sprzedawca wyszedł z niefortunnej sytuacji obronną ręką,
gdyż przede wszystkim złożył kupującemu skuteczne oświadczenie o uchyleniu się
od skutków oświadczenia woli ze względu na istotny błąd co do określenia ceny. Kluczowa
stała się tutaj „istotność” tego błędu, sięgająca w tym przypadku
pięćdziesięciokrotności rzeczywistej wartości sprzedawanego towaru. Z drugiej
strony niekorzystny dla kupującego okazał się fakt, iż on sam także był
profesjonalistą w tej samej co pozwany dziedzinie, więc doskonale wiedział, że
ma do czynienia z oczywistym błędem po stronie sprzedawcy.
Otwarta
pozostaje kwestia, jaka byłaby ocena sytuacji np. w przypadku braku jednego
zera (dziesięciokrotność wartości) oraz gdyby kupujący był konsumentem dysponującym
jedynie przeciętnym zasobem wiedzy o rzeczywistej wartości sprzedawanego
towaru. Jak w każdej tego typu sprawie, tak i wówczas ocena sądowa zależałaby
od konkretnych okoliczności danego przypadku.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.