Przedsiębiorca zakończył działalność – co z prawami konsumenta?

Zdarzają się nierzadko w praktyce sytuacje, gdy konsument

chcąc skorzystać z przysługujących mu praw napotyka na problem. Bo sklep internetowy

został zlikwidowany, bo przedsiębiorca zawiesił działalność gospodarczą albo ją

zakończył. Czy konsument w relacji do przedsiębiorcy, który nie prowadzi już

działalności gospodarczej, traci swe konsumenckie przywileje? Czy może

dochodzić swoich praw na drodze sądowej?

Weźmy dla przykładu prawo rękojmi rozumiane jako tryb

dochodzenia przez konsumenta odpowiedzialności od przedsiębiorcy w związku z

ujawnioną wadą fizyczną (niezgodnością z umową) lub prawną kupionego towaru. Sprzedawca

odpowiada wobec konsumenta za sprzedany towar, jeżeli wada zostanie stwierdzona

w okresie 2 lat od momentu jego wydania (wyjątek dotyczy nieruchomości, w

przypadku których okres odpowiedzialności to 5 lat). Terminu tego nie można

skrócić, z wyjątkiem towarów używanych, przy których sprzedawca może ograniczyć

okres swojej odpowiedzialności maksymalnie do roku.

Może się więc zdarzyć, że w stosunkowo długim okresie

obowiązywania rękojmi zajdą nowe okoliczności, takie jak zawieszenie przez

przedsiębiorcę działalności gospodarczej czy też jej likwidacja. Przedsiębiorca

może także zlikwidować swój sklep internetowy i dalej prowadzić działalność

gospodarczą zajmując się czymś zupełnie innym. Konsument może o takich faktach

dowiedzieć się właśnie w chwili, gdy ujawni się wada fizyczna w zakupionej

rzeczy i zdecyduje się skorzystać z prawa rękojmi. Czy może kierować swoje

roszczenia do np. byłego już przedsiębiorcy?

W obowiązującej do marca 2018 r. Ustawie o swobodzie

działalności gospodarczej znajdowała się regulacja, która określała prawa i

obowiązki przedsiębiorcy w okresie zawieszenia przez niego działalności

gospodarczej. Przepis ten został powtórzony w praktycznie niezmienionej formie

w nowej ustawie Prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 r. w art. 25:

Art. 25 ust. 2 pkt 4 i 5:

W okresie zawieszenia wykonywania działalności gospodarczej

przedsiębiorca:

– ma prawo albo obowiązek uczestniczyć w postępowaniach

sądowych, postępowaniach podatkowych i administracyjnych związanych z

działalnością gospodarczą wykonywaną przed datą zawieszenia wykonywania

działalności gospodarczej

– wykonuje wszelkie obowiązki nakazane przepisami prawa

Powyższe przepisy oraz pozostałe regulacje zawieszenia

działalności wyraźnie wskazują, że o ile przedsiębiorcy nie wolno dalej

prowadzić działalności gospodarczej, to wciąż ma określone obowiązki. Dotyczy

to w szczególności uczestniczenia w postępowaniach reklamacyjnych czy też

sądowych. Warunkiem jest, by takie postępowania choć wszczęte po dacie zawieszenia

działalności gospodarczej – były związane z działalnością wcześniejszą. Jeżeli

więc do sprzedaży towaru doszło przed zawieszeniem działalności gospodarczej, to

przedsiębiorca ma obowiązek uczestniczyć w postępowaniu reklamacyjnym na każdym

jego etapie. O ile oczywiście w danym przypadku okres rękojmi został zachowany.

Ta sama zasada odnosi się do likwidacji działalności

gospodarczej. Fakt zakończenia działalności gospodarczej nie zwalnia z

obowiązków wynikających z przepisów o rękojmi. Pokreślić także należy, że

ustawodawca wyraźnie rozgranicza między wykonywaniem działalności gospodarczej,

a wykonywaniem obowiązków powstałych w czasie, gdy była ona prowadzona. Przepis

art. 26 ustawy Prawo przedsiębiorców zakazuje dalszego wykonywania działalności

po likwidacji firmy, zaś obowiązki powstałe wcześniej nadal pozostają w mocy:

Art. 26.

Z chwilą wykreślenia z Centralnej Ewidencji i Informacji o

Działalności Gospodarczej przedsiębiorca będący osobą fizyczną nie może

wykonywać działalności gospodarczej.

Dla odpowiedzialności przedsiębiorcy nie ma również

znaczenia fakt, iż zmienił on profil działalności lub asortyment sprzedawanych

towarów. W razie nieuznania reklamacji przez przedsiębiorcę, który zakończył

działalność gospodarczą, konsument może dochodzić roszczeń na drodze sądowej z

powództwa cywilnego. Pomocy w tym zakresie może udzielić rzecznik konsumentów.

W świetle obowiązujących przepisów prawa ani zawieszenie

działalności gospodarczej, ani likwidacja przedsiębiorstwa nie pozbawia

konsumenta uprawnień związanych z dochodzeniem roszczeń z tytułu np.

niezgodności z umową towaru bądź jego usterki wykrytej w okresie podlegającym

reklamacji.