Czy można odstąpić od umowy zawartej w drodze licytacji na portalu aukcyjnym?

5 maja, 2018 · Mirosław Dyka · 5 min czytania

Dziś zajmiemy się odstąpieniem od umowy sprzedaży zawartej przez konsumenta przez internet, np. za pośrednictwem jednego z portali aukcyjnych. Co jeśli kupujący nie korzystał z przycisku „kup teraz” lecz wygrał licytację oferowanego przez sprzedawcę przedmiotu? Czy do takiej sytuacji odnosi się jeden z wyjątków ustawowych wykluczających możliwość odstąpienia od umowy?

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net
Dziś zajmiemy się odstąpieniem od umowy sprzedaży zawartej przez konsumenta przez internet, np. za pośrednictwem jednego z portali aukcyjnych. Co jeśli kupujący nie korzystał z przycisku „kup teraz” lecz wygrał licytację oferowanego przez sprzedawcę przedmiotu? Czy do takiej sytuacji odnosi się jeden z wyjątków ustawowych wykluczających możliwość odstąpienia od umowy?

Prawo do

odstąpienia od umowy zawartej na odległość

Konsumenckie prawo do odstąpienia od umowy

zapisane zostało w art. 27 Ustawy o prawach konsumenta. Co do zasady konsument

może w ciągu 14 dni od wydania mu zakupionego towaru odstąpić od umowy zawartej

na odległość (np. przez internet) lub poza lokalem przedsiębiorstwa, bez

podania przyczyny. Przez lata obowiązywania tej zasady konsumenci zdążyli się

do niej przyzwyczaić i stosują ją w praktyce.

Wyjątki

od zasady

W art. 38 ww. ustawy zawarto aż 19 wyjątków od

możliwości konsumenckiego odstąpienia od umowy zawartej na odległość/poza

lokalem przedsiębiorstwa. Wśród nich znajdują się dość oczywiste przypadki,

takie jak: rzeczy ulegające szybkiemu zepsuciu – mające krótki termin

przydatności do użycia; rzeczy spersonalizowane według indywidualnego

zamówienia, dzienniki, czasopisma itd.

W punkcie 11 tego przepisu określono

następujący wyjątek:

Art. 38 Prawo odstąpienia od

umowy zawartej poza lokalem przedsiębiorstwa lub na odległość nie przysługuje

konsumentowi w odniesieniu do umów:

(…)

11)

zawartej w drodze aukcji publicznej;

To właśnie wyjątek nr 11 jest przedmiotem

niniejszego wpisu.

Sposoby

zawarcia umowy na portalu aukcyjnym

Sposoby zawierania umów, w tym także umowy

sprzedaży, zostały uregulowane w ustawie z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks

cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 z późn. zm.). Kodeks cywilny

przewiduje cztery sposoby zawierania umów, którymi są oferta, negocjacje, aukcja i przetarg.

Spośród powyższych jedynie oferta i aukcja

znajdują zastosowanie na portalach pośredniczących w sprzedaży. W regulaminie

popularnego w naszym kraju portalu aukcyjnego znajdziemy następujące definicje:

OFERTA – propozycja zawarcia umowy sprzedaży

Towaru na warunkach określonych przez Sprzedającego, w szczególności

zawierających cenę i opis oferowanego Towaru (…)

LICYTACJA – rodzaj Oferty zainicjowanej przez

Sprzedającego, w ramach której Licytant deklaruje cenę, za którą gotów jest

nabyć Towar.

W praktyce wybór między wskazanymi dwoma

sposobami zawarcia umowy sprzedaży sprowadza się albo do znalezienia przedmiotu

oferowanego z opcją „kup teraz”, albo do znalezienia przedmiotu licytowanego. W

tym drugim przypadku na aukcji zamiast przycisku „kup teraz” widnieje przycisk

„licytuj” wraz z polem, w którym należy wpisać swoją ofertę cenową.

Aukcja

czy aukcja publiczna?

Nietrudno spostrzec, że cały problem sprowadza

się do tego, czy licytacja na portalu aukcyjnym jest tożsama z aukcją

publiczną, o której jest mowa w wyjątku z pkt 11 art. 38 Ustawy o prawach

konsumenta. Jeśli tak, jeśli są to pojęcia tożsame – wtedy konsument dokonujący

zakupu rzeczy na portalu aukcyjnym w drodze licytacji nie będzie miał

ustawowego prawa do odstąpienia od zawartej umowy.

W pierwszym rzędzie zauważyć należy, że o ile

w przepisach kodeksu cywilnego mamy do czynienia z „aukcją”, to Ustawa o

prawach konsumenta mówi wyraźnie o „aukcji publicznej”. Różnica może wydawać

się drobna, ale mówimy o normach prawnych, w których tego rodzaju detale mają decydujące

znaczenie. Jedną z naczelnych zasad wykładni prawa jest zakaz takiej interpretacji

przepisu, w której określony jego fragment okazałby się zbędny. Inaczej mówiąc,

gdyby „aukcja” i „aukcja publiczna” oznaczały to samo, wtedy zbędny stałby się

dodatek „publiczna”.

Definicja,

stanowisko UOKiK i dyrektywa unijna

Czym więc różni się aukcja publiczna od

aukcji? Zacznijmy od definicji znajdującej się w Ustawie o prawach konsumenta:

Art. 2 Określenia użyte w

ustawie oznaczają:

(…)

6)

aukcja publiczna – sposób zawarcia umowy polegający na składaniu organizatorowi

aukcji w ramach przejrzystej procedury konkurencyjnych ofert przez konsumentów,

którzy w niej fizycznie uczestniczą lub mogą uczestniczyć, i w której zwycięski

oferent jest zobowiązany do zawarcia umowy.

Patrząc na tak skonstruowaną definicję możemy

mieć wątpliwości, co oznacza fizyczne uczestnictwo konsumenta w procedurze

aukcyjnej. W sprawie decydujące stanowisko zawarł Urząd Ochrony Konkurencji i

Konsumentów, według którego aukcja publiczna to:

Sposób

zawarcia umowy, polegający na składaniu organizatorowi aukcji (przedsiębiorcy)

ofert przez konsumentów, którzy w niej fizycznie uczestniczą lub mogą

uczestniczyć (np. przez swoich przedstawicieli). Zwycięski oferent jest

zobowiązany do zawarcia umowy. Dotyczy to np. licytacji dzieł sztuki w domu

aukcyjnym. Definicja nie obejmuje aukcji odbywających się za pośrednictwem

środków porozumiewania się na odległość (np. w internecie, na specjalnych

portalach aukcyjnych), które nie wymagają fizycznej obecności uczestników.

Co więcej, taka interpretacja jest zgodna z

motywem nr 24 zawartym w dyrektywie Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE:

„Korzystanie w celach aukcyjnych z

platform internetowych dostępnych dla konsumentów i przedsiębiorców nie powinno

być uznawane za aukcję publiczną w rozumieniu niniejszej dyrektywy.”

Podsumowanie

Z powyższego jasno wynika, że licytacja na

internetowym portalu aukcyjnym może być uznana za aukcję w rozumieniu przepisów

kodeksu cywilnego, ale nie jest już aukcją publiczną w rozumieniu art. 38 pkt

11 Ustawy o prawach konsumenta. Z tej przyczyny każdemu konsumentowi –

licytującemu, który wygrał licytację na portalu aukcyjnym, przysługuje ustawowe

prawo do odstąpienia od umowy, o którym mowa w art. 27 ustawy o prawach

konsumenta. Z punktu widzenia tego uprawnienia nie ma dla konsumenta różnicy,

który z przycisków „kliknął” – czy „kup teraz”, czy „licytuj”.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.