Zwrot towaru, który nie był przedmiotem umowy sprzedaży
W artykule zajmiemy się problemem sprzedawcy, który otrzymuje od konsumenta zwrot towaru, którego akurat ten sprzedawca mu nie sprzedał. Może tak się zdarzyć w wyniku zwykłej ludzkiej pomyłki, jak i w przypadku celowego działania nieuczciwego kupującego. Co robić w takiej sytuacji? Jakie przepisy znajdą zastosowanie?

W
artykule zajmiemy się problemem sprzedawcy, który otrzymuje od konsumenta zwrot
towaru, którego akurat ten sprzedawca mu nie sprzedał. Może tak się zdarzyć w
wyniku zwykłej ludzkiej pomyłki, jak i w przypadku celowego działania
nieuczciwego kupującego. Co robić w takiej sytuacji? Jakie przepisy znajdą
zastosowanie?
Zwrot konsumencki
Na
początek przypomnijmy rzecz oczywistą, ale ważną w przypadku rozpatrywanego
przez nas problemu. Otóż prawo do odstąpienia od umowy zawartej na odległość
lub poza lokalem przedsiębiorstwa, dotyczy zwrotu rzeczy, której ta umowa
dotyczyła. Tak więc konsument odstępujący od umowy musi rzecz w jej ramach
zakupioną zwrócić sprzedawcy. Sprzedawca – rzecz jasna – zwraca konsumentowi cenę
sprzedaży.
Wszystko
jest oczywiste przy założeniu, że konsument odstępując od umowy sprzedaży
konkretnej rzeczy zwraca sprzedawcy właśnie tę rzecz, a nie jakąś inną. Problem
pojawia się w momencie, gdy sprzedawca otrzymuje od konsumenta przesyłkę, w
której znajduje towar „niepasujący” do treści tej umowy sprzedaży, od której konsument
odstąpił. Pojawia się wówczas kilka interesujących kwestii faktycznych i prawnych.
Skuteczność odstąpienia od umowy
Przesłanki
skutecznego odstąpienia przez konsumenta od umowy sprzedaży zawartej na
odległość lub poza lokalem przedsiębiorstwa opisane są w Ustawie o prawach
konsumenta z dnia 30 maja 2014 r. (Dz.U. z 2014 r. poz. 827 z późn. zm.).
Znajdziemy tam m.in. zachowanie 14-dniowego terminu, złożenie stosownego
oświadczenia dotyczącego danej umowy. Natomiast obowiązek zwrotu rzeczy przedsiębiorcy
pojawia się dopiero na etapie wykonania odstąpienia od umowy, jako jego
konsekwencja. Oznacza to, że odstąpienie od umowy może być skuteczne nawet w
przypadku, gdy rzecz w ogóle nie została przez konsumenta zwrócona sprzedawcy.
Jeżeli
więc sprzedawca w wykonaniu obowiązku spoczywającego na konsumencie otrzymuje
od niego zwrot rzeczy, która nie była objęta umową, od której konsument
odstąpił – to nie wpływa to na skuteczność czynności odstąpienia przez
konsumenta od zawartej ze sprzedawcą umowy.
Obowiązek przyjęcia rzeczy
Pytanie
o to, czy po stronie sprzedawcy leży w takiej sytuacji obowiązek przyjęcia
rzeczy, którą odesłał mu konsument i która nie była objęta umową sprzedaży
między tymi stronami pozostaje niejako bezcelowe. Oczywistym jest, że
sprzedawca najpierw musi przesyłkę przyjąć od przewoźnika, by dopiero następnie
sprawdzić jej zawartość. W chwili doręczenia sprzedawcy przesyłki ten może
jedynie domyślać się, że w środku znajduje się rzecz, którą konsument zwrócił
odstępując wcześniej od umowy np. w drodze elektronicznej. Może być i tak, że
sprzedawca w ogóle nie ma pojęcia o zawartości przesyłki, gdyż oświadczenie o
odstąpieniu od umowy nie zostało złożone wcześniej, lecz znajduje się w
przesyłce razem z rzeczą. Tak czy inaczej, sprzedawca po prostu przyjmuje rzecz
od klienta i staje się jej posiadaczem.
Kto jest właścicielem rzeczy?
Bardziej
problematyczna od posiadania staje się jednak kwestia prawa własności do
zwracanej rzeczy. Jeżeli jest to rzecz, która była przedmiotem umowy sprzedaży,
od której skutecznie odstąpił konsument, to właścicielem rzeczy wciąż pozostaje
sprzedawca. Wynika to z tego, że skuteczne odstąpienie od umowy sprzedaży
oznacza z mocy prawa, że umowę uważa się za niezawartą (art. 31 Ustawy o
prawach konsumenta).
Tyle
tylko, że nas interesuje ten trudniejszy przypadek. Jeżeli bowiem sprzedawca
otrzymał od konsumenta rzecz, która nie była przedmiotem umowy sprzedaży między
stronami, to prawo własności do tej rzeczy zachowuje jej właściciel, którym nie
jest sprzedawca – a najczęściej jest nim konsument, który tę rzecz odesłał, np.
w wyniku błędu.
Obowiązek zwrotu ceny
Podsumujmy
nasz problematyczny przypadek na tym etapie: konsument odstępuje od umowy
sprzedaży rzeczy. Składa sprzedawcy oświadczenie o odstąpieniu. Odsyła rzecz,
która jednak nie jest tą, której dotyczyła zawarta między nimi umowa. Czy w
takiej sytuacji sprzedawca ma obowiązek zwrotu zapłaconej przez konsumenta
ceny?
Mówimy
o obowiązku określonym w art. 32 Ustawy o prawach konsumenta. Jest on po
stronie sprzedawcy niejako „złagodzony” tym, że sprzedawca może się wstrzymać
ze zwrotem płatności do chwili otrzymania rzeczy z powrotem od konsumenta.
Rzecz jasna, przepis cały czas odnosi się do tej rzeczy, a więc przedmiotu umowy sprzedaży, a nie jakiejkolwiek innej
rzeczy. Inaczej tak skonstruowane prawo nie miałoby sensu.
Z
powyższego wynika, że po odstąpieniu przez konsumenta od umowy, gdy w rezultacie
tej czynności konsument odsyła sprzedawcy inną rzecz, nieobjętą zawartą między
stronami umową, po stronie sprzedawcy nie aktualizuje się obowiązek zwrotu płatności.
Nie został bowiem spełniony przez konsumenta warunek dotyczący zwrotu rzeczy
według art. 34 ust. 1 Ustawy o prawach konsumenta.
Obowiązek odesłania rzeczy
Pozostaje
nam wyjaśnienie tego, czy w takiej sytuacji sprzedawcę obciąża obowiązek
odesłania rzeczy omyłkowo zwróconej przez konsumenta i jak wygląda kwestia
ponoszonych przy tym kosztów. Wejście w posiadanie przez sprzedawcę
rzeczy, której właścicielem jest konsument, pozostaje bez podstawy prawnej.
Oznacza to, że sprzedawca powinien umożliwić konsumentowi jej odbiór, np.
osobisty – o ile zaistnieje taka możliwość. Z drugiej strony sprzedawca nie
może ponosić w związku z błędem konsumenta żadnych dodatkowych kosztów.
Ewentualne odesłanie przesyłki z powrotem do konsumenta będzie więc możliwe na
koszt tego ostatniego.
Nadto,
sprzedawca powinien dochować staranności przy przechowywaniu rzeczy odesłanej
mu przez konsumenta, z pewnością nie może rozporządzać nią jak właściciel i np.
zutylizować. Tym niemniej, jeśli w związku z przechowywaniem rzeczy powstaną u
sprzedawcy określone koszty, ten ma prawo obciążyć nimi konsumenta.
Podsumowanie
Przypadki
konsumenckiego odstąpienia od umowy sprzedaży i odesłania rzeczy, która nie
była nią objęta mogą wynikać z pomyłki lub też z celowego działania
nieuczciwego kupującego. W każdej takiej sytuacji sprzedawca nie ma obowiązku
ponoszenia jakichkolwiek kosztów – czy to związanych ze zwrotem ceny, czy też
odesłania przesyłki. Sprzedawca powinien w ramach zawodowej staranności dążyć
do wyjaśnienia sytuacji z konsumentem i czekać na jego ruch. Jeśli konsument
zdecyduje się osobiście odebrać pomyłkowo odesłaną rzecz – sprzedawca powinien
mu to w miarę możliwości umożliwić. Jeśli konsument zechce skorzystać z
przesyłki – sam powinien pokryć jej koszty.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.