Właściwość miejscowa sądu w sporze konsumenta z przedsiębiorcą
W dobie gwałtownie rozwijającego się handlu internetowego jest czymś zupełnie naturalnym, że miejsca zamieszkania czy też siedziby kupującego i sprzedającego są od siebie oddalone. Można nawet powiedzieć, że dzieląca strony odległość nie ma już większego znaczenia. Co jednak, gdy wskutek sporu strony zdecydują się skierować sprawę do sądu? Który sąd będzie wówczas właściwy miejscowo?

W
dobie gwałtownie rozwijającego się handlu internetowego jest czymś zupełnie
naturalnym, że miejsca zamieszkania czy też siedziby kupującego i sprzedającego
są od siebie oddalone. Można nawet powiedzieć, że dzieląca strony odległość nie
ma już większego znaczenia. Co jednak, gdy wskutek sporu strony zdecydują się
skierować sprawę do sądu? Który sąd będzie wówczas właściwy miejscowo?
Właściwość ogólna
Zasadą
ogólną wynikającą z ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania
cywilnego jest reguła zawarta w art. 27 § 1 tej ustawy:
art.
27 Powództwo wytacza się przed sąd
pierwszej instancji, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania.
Mówimy
o tzw. właściwości ogólnej miejscowej, która ukształtowała się w prawodawstwie
jeszcze od czasów rzymskich. Wyrazem tego jest rzymska paremia „Actor sequitur
forum rei”. Według tej paremii powód winien pozwać stronę przeciwną przed sąd
(magistrat) tego miejsca, w którym pozwany (przeciwnik) ma stałe miejsce
zamieszkania.
W
przypadku gdy powodem jest konsument powinien on zatem pozwać przedsiębiorcę
przed sąd właściwy miejscowo dla jego siedziby. Wiązałoby się to z
uciążliwością dla konsumenta, który chcąc uczestniczyć w procesie musiałby
osobiście fatygować się często daleko poza miejsce swojego zamieszkania. Przedsiębiorca
byłby zatem w pozycji uprzywilejowanej.
Właściwość przemienna
Oprócz
właściwości ogólnej przepisy prawa ustanawiają w określonych przypadkach także jej
szczególne modyfikacje. Pojawia się wówczas właściwość wyłączna oraz właściwość
przemienna. Pierwsza z nich wyłącza zasadę ogólną i ustanawia wyjątek od
reguły, np. w przypadku sporu o nieruchomość, kiedy to właściwy miejscowo sąd musi
leżeć w okręgu, w którym nieruchomość jest położona.
Nas
interesuje właściwość przemienna wskazana w przepisach od art. 31 do 37(1)
k.p.c. Przemienność oznacza, że powód będzie miał do wyboru albo sąd wyznaczony
według właściwości ogólnej, albo według innej zasady wskazanej w tych
przepisach. W przypadku sporu konsumenta z przedsiębiorcą na tle umowy
sprzedaży zawartej w sklepie internetowym zastosowanie znajdzie art. 34 k.p.c:
art.
34 Powództwo o zawarcie umowy, ustalenie
jej treści, o zmianę umowy oraz o ustalenie istnienia umowy, o jej wykonanie,
rozwiązanie lub unieważnienie, a także o odszkodowanie z powodu niewykonania
lub nienależytego wykonania umowy można wytoczyć przed sąd miejsca jej
wykonania. W razie wątpliwości miejsce wykonania umowy powinno być stwierdzone
dokumentem.
Jak
więc widzimy – oprócz siedziby przedsiębiorcy pojawia się kolejna lokalizacja
wyznaczająca właściwość miejscową sądu, którą jest miejsce wykonania umowy.
Miejsce wykonania umowy
Aby
określić miejsce wykonania umowy sprzedaży rzeczy zakupionej w sklepie
internetowym, należy wpierw zająć się ustaleniem świadczeń stron. Sprzedający
zobowiązany jest wydać rzecz kupującemu. Jeżeli więc wydanie rzeczy kupującemu
nastąpiło w miejscu jego zamieszkania, to jest to jednocześnie miejsce
wykonania umowy. W takiej sytuacji konsument może więc skorzystać z właściwości
przemiennej i skierować przeciwko przedsiębiorcy powództwo do sądu właściwego
miejscowo według swojego miejsca zamieszkania.
Zakres stosowania właściwości przemiennej
Właściwość
przemienna wynikająca z miejsca wykonania umowy może być z powodzeniem
stosowana przez konsumenta w sporach z przedsiębiorcą wynikających np. z
rękojmi czy gwarancji, w których roszczenie dotyczy wykonania umowy. Np. w
zakresie żądania wymiany rzeczy na wolną od wad, czy też obniżenia ceny z
powodu wady.
W
doktrynie i orzecznictwie podnosi się jednak stanowisko, według którego właściwości przemiennej z art. 34 k.p.c. nie można stosować w przypadku
roszczeń dotyczących odstąpienia od umowy. Powództwo takie nie zmierza bowiem
do wykonania umowy.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.