Unie Europejska szykuje rewolucję w prawach konsumentów

Koniec z fikcyjnymi promocjami, ukrytymi opłatami i subskrypcjami, z których trudno zrezygnować? Komisja Europejska zaprezentowała projekt Digital Fairness Act (DFA), który może przynieść największe zmiany w ochronie konsumentów od ponad 20 lat. Nowe przepisy mają ograniczyć nieuczciwe praktyki stosowane przez sklepy internetowe, platformy cyfrowe, serwisy internetowe oraz dostawców usług online.

Projekt został przedstawiony 11 listopada 2026 roku. Unia Europejska chce dostosować prawo konsumenckie do rzeczywistości, w której zakupy coraz częściej odbywają się za pomocą aplikacji, decyzje zakupowe podejmujemy pod wpływem algorytmów, a wiele usług opłacamy w modelu subskrypcyjnym.

Co dokładnie się zmieni i jakie nowe prawa zyskają konsumenci?

Digital Fairness Act, czyli akt dotyczący sprawiedliwości cyfrowej, to projekt unijnego rozporządzenia, którego głównym celem jest przeciwdziałanie nieuczciwym praktykom handlowym w internecie.

Obecne przepisy chronią konsumentów przed wprowadzaniem w błąd czy agresywną sprzedażą, ale wiele z nich powstało jeszcze przed rozwojem mediów społecznościowych, aplikacji mobilnych i zaawansowanych systemów personalizacji ofert.

Komisja Europejska proponuje więc zastąpienie obowiązującej od 2005 roku dyrektywy o nieuczciwych praktykach handlowych nowym rozporządzeniem. Zachowane mają zostać podstawowe zasady ochrony konsumentów, ale pojawią się także rozwiązania odnoszące się bezpośrednio do współczesnego handlu internetowego.

Co istotne, rozporządzenie będzie stosowane bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich UE, bez konieczności jego wdrażania do prawa krajowego.

Koniec z fałszywymi promocjami i manipulowaniem klientami?

Jedną z najważniejszych zmian jest zaostrzenie przepisów dotyczących tzw. dark patterns, czyli manipulacyjnych technik projektowania stron internetowych i aplikacji.

Chodzi o rozwiązania, które mają skłonić konsumenta do dokonania zakupu lub podjęcia innej decyzji, wykorzystując presję, emocje albo sposób prezentowania informacji.

Przykładem mogą być komunikaty:

• „Została tylko jedna sztuka!”, mimo że sprzedawca posiada większy zapas produktów;
• „Pięć osób właśnie ogląda ten produkt!”, gdy informacja nie odpowiada rzeczywistości;
• „Nie lubię oszczędzać” jako treść przycisku służącego do odrzucenia promocji;
• automatyczne dodawanie dodatkowych produktów lub usług do koszyka.

Projekt przewiduje umieszczenie określonych praktyk na liście zachowań zakazanych w każdych okolicznościach. Warto pamiętać, że już dziś wiele podobnych działań może naruszać przepisy o nieuczciwych praktykach rynkowych. Nowe regulacje mają jednak doprecyzować zakazy i ułatwić ich egzekwowanie.

Kolejnym problemem, który chce rozwiązać Komisja Europejska, jest tzw. drip pricing. To praktyka polegająca na przedstawianiu konsumentowi atrakcyjnej na pierwszy rzut oka ceny, która następnie rośnie w kolejnych etapach zamówienia.

Przykład? Bilet na koncert kosztuje 150 zł, ale podczas finalizowania zakupu pojawiają się dodatkowe opłaty, przez które ostateczna cena wynosi 190 zł. Nowe przepisy mają wzmocnić wymóg prezentowania pełnej ceny, obejmującej obowiązkowe opłaty i podatki, już na początku procesu zakupowego.

Zmiany obejmą także dynamiczne ustalanie cen, szczególnie przy sprzedaży biletów na wydarzenia sportowe i kulturalne. Konsument oczekujący w wirtualnej kolejce ma otrzymywać informacje o aktualnej cenie oraz jej możliwej maksymalnej wysokości.

Dzięki temu łatwiej będzie uniknąć sytuacji, w której cena znacząco wzrasta tuż przed dokonaniem płatności.

Łatwiejsze anulowanie subskrypcji i koniec z pułapkami darmowych okresów próbnych

Subskrypcje stały się nieodłącznym elementem obecnego rynku online. Płacimy w ten sposób za filmy, muzykę, oprogramowanie, aplikacje czy dostęp do dodatkowych funkcji internetowych. Problem pojawia się wtedy, gdy zawarcie umowy zajmuje kilka sekund, ale jej wypowiedzenie wymaga przejścia przez skomplikowaną procedurę.

Digital Fairness Act ma ograniczyć takie praktyki.

Projekt zakłada między innymi wprowadzenie prostych i jednoznacznych mechanizmów anulowania umów cyfrowych oraz dodatkowych zabezpieczeń przed niechcianym automatycznym odnawianiem subskrypcji.

Szczególnie istotna będzie zmiana dotycząca darmowych okresów próbnych. Przekształcenie bezpłatnego dostępu w płatną subskrypcję ma wymagać aktywnego potwierdzenia konsumenta.

Ma to zapobiegać sytuacjom, w których użytkownik zapomina o zakończeniu okresu próbnego, a przedsiębiorca automatycznie rozpoczyna pobieranie opłat.

Komisja Europejska chce również ograniczyć rozwiązania zachęcające najmłodszych użytkowników do nadmiernego korzystania z aplikacji i wydawania pieniędzy.

Projekt przewiduje możliwość wyłączania określonych funkcji, które sprzyjają kompulsywnemu korzystaniu z usług cyfrowych, np. uporczywych powiadomień i komunikatów zachęcających do dalszej aktywności. Szczególne ograniczenia obejmą gry i aplikacje kierowane do dzieci.

Chodzi między innymi o mechanizmy przypominające hazard, takie jak płatne losowe nagrody (loot boxes), a także rozwiązania pay-to-win i pay-to-progress, zachęcające do płacenia za przewagę w grze lub szybsze postępy.

Nowe przepisy mają również zwiększyć przejrzystość wirtualnych walut używanych w aplikacjach. Użytkownik powinien wiedzieć, ile dany zakup kosztuje w rzeczywistych pieniądzach.

Nowe regulacje mają również uporządkować zasady reklamy prowadzonej przez influencerów. Twórcy internetowi będą zobowiązani do przejrzystego informowania o komercyjnym charakterze publikowanych materiałów. Szczególne ograniczenia dotyczyć mają reklam produktów niebezpiecznych lub nieodpowiednich dla małoletnich.

Warto podkreślić, że obowiązek oznaczania reklam i współprac komercyjnych istnieje już obecnie. Projekt ma jednak doprecyzować odpowiedzialność poszczególnych uczestników rynku, w tym marek i agencji reklamowych.

DFA przewiduje ponadto ograniczenia dotyczące nieuczciwej personalizacji reklam i cen, zwłaszcza gdy przedsiębiorcy wykorzystują wrażliwe informacje o użytkownikach albo kierują manipulacyjne praktyki do dzieci.

Coraz więcej sklepów i platform wykorzystuje chatboty oraz agentów AI do obsługi klientów i automatyzacji zakupów. Komisja Europejska chce zapewnić konsumentom większą kontrolę nad takimi rozwiązaniami.

Projekt przewiduje między innymi prawo do kontaktu z człowiekiem w ramach obsługi klienta oraz bardziej przejrzyste zasady korzystania z agentów sztucznej inteligencji dokonujących zakupów w imieniu użytkowników.

To szczególnie interesujący kierunek, ponieważ rozwój AI może w przyszłości istotnie zmienić sposób zawierania umów przez internet. Możliwe, że Unia Europejska zablokuje możliwość zbywania klientów przez tzw. wirtualnych asystentów, z którymi niejednokrotnie trudno się porozumieć w interesującej nas sprawie.

Równolegle z Digital Fairness Act Komisja Europejska zaproponowała zmianę przepisów dotyczących współpracy organów ochrony konsumentów. Jednym z najważniejszych rozwiązań jest przyznanie Komisji uprawnień do bezpośredniego prowadzenia postępowań w najpoważniejszych sprawach dotyczących naruszeń praw konsumentów na dużą skalę.

W takich przypadkach możliwe mają być kary sięgające nawet 6% rocznego światowego obrotu przedsiębiorcy.

Planowane są również rozwiązania ułatwiające egzekwowanie przepisów wobec przedsiębiorców spoza Unii Europejskiej, w tym obowiązek wyznaczenia przedstawiciela prawnego na jej terytorium.

Na razie mówimy o projekcie przepisów. Komisja Europejska przedstawiła swoją propozycję 11 listopada 2026 roku, ale przed jej przyjęciem konieczne będzie przeprowadzenie procesu legislacyjnego z udziałem Parlamentu Europejskiego i Rady UE.

Ostateczny kształt nowych regulacji może więc jeszcze ulec zmianie.

Już teraz przedsiębiorcy prowadzący sprzedaż internetową powinni jednak zwrócić uwagę na stosowane mechanizmy marketingowe, prezentowanie cen, procesy zakupowe oraz zasady zawierania i rozwiązywania umów subskrypcyjnych.

Digital Fairness Act może oznaczać jedną z największych reform europejskiego prawa konsumenckiego od ponad dwóch dekad.

Komisja Europejska chce ograniczyć manipulacyjne techniki sprzedaży, zapewnić większą przejrzystość cen, ułatwić anulowanie subskrypcji i zwiększyć ochronę dzieci korzystających z usług cyfrowych.

Zmiany będą miały szczególne znaczenie dla sklepów internetowych, platform e-commerce, dostawców aplikacji oraz przedsiębiorców działających w modelu subskrypcyjnym.

Jedno jest pewne – jeżeli projekt zostanie przyjęty, prowadzenie sprzedaży online będzie wymagało jeszcze większej przejrzystości i uczciwego traktowania konsumentów.

Prowadzisz sklep internetowy? Przygotuj się do zmian

Nowe przepisy mogą oznaczać konieczność aktualizacji regulaminów, procedur sprzedażowych oraz sposobu prezentowania ofert.

Kancelaria www.LexLab.pl  wspiera przedsiębiorców działających w internecie w zakresie prawa e-commerce, ochrony konsumentów, RODO oraz przygotowywania dokumentacji prawnej dla usług cyfrowych.

Sprawdź ofertę LexLab i zadbaj o bezpieczeństwo prawne swojego biznesu.