Reklama jako czyn nieuczciwej konkurencji w mass mediach – cz. 1

18 września, 2018 · Kamila Sowa · 6 min czytania

Reklama to „świadome działanie przedsiębiorcy zmierzające do promowania towarów lub usług przez wskazanie na ich cechy w taki sposób, aby wywołać lub wzmocnić określone potrzeby u konsumentów”. Przedstawiamy Państwu pierwszy z pięciu artykułów dotyczących tematyki reklamy jako czynu nieuczciwej konkurencji w środkach masowego przekazu.

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Reklama to „świadome działanie przedsiębiorcy

zmierzające do promowania towarów lub usług przez wskazanie na ich

cechy w taki sposób, aby wywołać lub wzmocnić określone potrzeby

u konsumentów”. Przedstawiamy Państwu pierwszy z pięciu

artykułów dotyczących tematyki reklamy jako czynu nieuczciwej

konkurencji w środkach masowego przekazu.

Środki społecznego komunikowania zwane są także środkami

masowego przekazu, jak również mass mediami. Termin ten pojawił

się w latach czterdziestych XX wieku, w Stanach Zjednoczonych. Mass

media służą do szerokiego i szybkiego przekazywania informacji

zróżnicowanym i anonimowym grupom ludzi. Wśród nich wyszczególnia

się media tradycyjne: książkę, prasę, radio, telewizję, film;

media interaktywne: telewizję cyfrową, płyty kompaktowe,

teletekst, Internet. Odgrywają one ogromną rolę w życiu jednostek

i społeczeństw. Znaczenie mass mediów wynika z kilku kryteriów:

stanowią rozwijający się przemysł oferujący różnorodne dobra i

usługi, zapewniający rosnące zatrudnienie oraz stymulujący rozwój

innych sektorów przemysłu, tworzą zasoby wiedzy stanowiąc

instrument kontroli i zarządzania w społeczeństwie oraz arenę, na

której rozgrywa się coraz więcej spraw życia publicznego, stały

się dominującym źródłem definicji, wyobrażeń i ocen

dotyczących rzeczywistości

społecznej.

Zgodnie z art. 4 pkt 17 ustawy o radiofonii i telewizji z dnia 29

grudnia 1992 roku reklamą jest przekaz handlowy, pochodzący od

podmiotu publicznego lub prywatnego, w związku z jego działalnością

gospodarczą lub zawodową, zmierzający do promocji sprzedaży lub

odpłatnego korzystania z towarów lub usług; reklamą jest także

autopromocja.

Reklama jako czyn nieuczciwej konkurencji

Reklama może być sprzeczna z uzasadnionym interesem konsumenta, gdy

utrudnia czy też uniemożliwia mu dostęp do rzetelnej informacji na

temat towaru lub usługi, wobec czego pozbawia go możliwości

podjęcia swobodnej i świadomej decyzji. Zasadniczymi aktem prawnym

w tym aspekcie jest ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 roku o zwalczaniu

nieuczciwej konkurencji. Wraz z ustawą o ochronie konkurencji i

konsumentów z 15 grudnia 2000 roku stanowi tzw. prawo konkurencji.

Czyny mające cechy nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy

zostały sprecyzowane w art. 16 u.z.n.k. Zgodnie z brzmieniem art.16

,,Czynem nieuczciwej konkurencji w zakresie reklamy jest w

szczególności: reklama sprzeczna z przepisami prawa, dobrymi

obyczajami lub uchybiająca godności człowieka; reklama

wprowadzająca w błąd i mogąca przez to wpłynąć na decyzję, co

do nabycia towaru lub usługi; reklama odwołująca się do uczuć

klientów przez wywoływanie lęku, wykorzystywanie przesądów lub

łatwowierności dzieci; wypowiedź, która zachęcając do nabywania

towarów lub usług, sprawia wrażenie neutralnej informacji;

reklama, która stanowi istotną ingerencję w sferę prywatności, w

szczególności przez uciążliwe dla klientów nagabywanie w

miejscach publicznych, przesyłanie na koszt klienta nie zamówionych

towarów lub nadużywanie technicznych środków przekazu

informacji”.

Z reklamą sprzeczną przepisami prawa, dobrymi obyczajami oraz

uchybiającą godności człowieka (art. 16, ust.1, pkt 1 u.z.n.k.)

mamy do czynienia w przypadku gdy reklama odwołuje się do

osobistych cech oferenta lub potencjalnego nabywcy, a nie do

rzeczowych cech przedmiotu oferty. Nieobiektywna ocena jego rasy,

płci, narodowości, poglądów religijnych i politycznych może

uchybiać godności człowieka. Zarazem sprzeczne z dobrymi

obyczajami mogą być treści odnoszące się do uprzedzeń

seksualnych, rasowych, skrajnego nacjonalizmu oraz nadużywające

elementów erotycznych w reklamie.

Ustawa wprowadza zakaz reklamy, która odwołuje się do uczuć

klientów poprzez wywoływanie lęku, wykorzystanie przesądów lub

łatwowierności dzieci (art.16, ust.1, pkt 3 u.z.n.k.). Chodzi o

wyeliminowanie dodatkowych źródeł niepokojów oraz wykorzystywania

lub kreowania przesądów o charakterze społecznym(np. rasowych).

Dość zwięźle potratowany został problem nadużywania

łatwowierności dzieci. Z ustawy można jedynie wywnioskować

postulat odpowiedniego wyważenia proporcji między światem realnym

i wyimaginowanym, zważywszy na psychikę dziecka i cel danej

promocji.

Czynem nieuczciwej konkurencji (art. 16, ust. 1, pkt 2 u.z.n.k.)

jest także ,,reklama wprowadzającą w błąd klienta i mogącą

przez to wpłynąć na jego decyzje co do nabycia towaru lub usługi”.

Aby można było uznać określoną reklamę za czyn nieuczciwej

konkurencją muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki. Pierwsza

przesłanka wystąpi wówczas gdy reklama wywoła u nabywcy niezgodne

z rzeczywistym stanem rzeczy przeświadczenie i wyobrażenie o rzeczy

lub usłudze(wprowadzenie klienta w błąd). Drugą przesłanką jest

możliwość takiego oddziaływania przekazu reklamowego na klienta,

który wpływa na jego decyzję o zakupie. W związku z tym nie każda

reklama, która posługuje się fałszywymi lub niejednoznacznymi

informacjami jest objęta zakazem przytoczonego przepisu.

Udostępniane informacje muszą być na tyle ważne i istotne z

punktu widzenia klienta, że mogą wpłynąć na jego decyzję.

Zgodnie z brzmieniem cytowanego przepisu, powinno się uwzględnić

wyobrażenia adresatów reklamy, nie zaś reklamodawców bądź

agencji reklamowych.

Na ogół reklama wprowadzająca klienta w błąd może zwierać

informacje nieprawdziwe. Niemniej jednak może ona posługiwać się

wiadomościami prawdziwymi, choć ujętych w niejednoznaczny sposób.

Reklama wprowadzająca w błąd to także taka, która nie uwzględnia

niezbędnych informacji z perspektywy odbiorcy reklamy. Z taką

reklamą można się spotkać w przypadku, gdy wymienia się

imponujące wyposażenie dodatkowe w nowym modelu samochodu, lecz bez

uwzględnienia tego, że za jakiekolwiek udoskonalenie powinno się

również zapłacić.

W art. 16, ust.1, pkt. 4 u.z.n.k. wprowadza także zakaz tzw. reklamy

ukrytej. Określenie to obejmuje wszystkie przypadki zachowań

skierowanych do prawdopodobnych klientów, których celem jest namowa

i zachęta do nabycia określonego dobra, a które zarazem powodują

wrażenie działań neutralnych. Potwierdzeniem takiego unormowania

jest fakt, iż nabywcy towarów i usług podchodzą z większą

rozwagą i z pewnymi wątpliwościami do informacji zawartych w

reklamie, odmiennie z kolei odnoszą się wypowiedzi i opinii, które

według ich oceny nie są reklamami.

Za rodzaj reklamy ukrytej uznaje się tzw. product placement.

Mianem tym określa się pozornie przypadkową prezentację

określonego produktu, w czasie realizacji produkcji filmowej,

telewizyjnej, radiowej, gry komputerowej, w materiale prasowym,

książki, wystąpienia publicznego. Mając na uwadze sposób

lokowania produktu możemy wyodrębnić product placement

werbalny, wizualny czy też użytkowy. Reklama ukryta w postaci

productu placementu może być uznana za czyn nieuczciwej

konkurencji, gdy jest zamierzona i odpłatna.

Odmianą reklamy ukrytej jest też reklama podprogowa zwana

także sublimalną. Jest to rodzaj reklamy, który polega na

emisji komunikatów reklamowych w przedziałach milisekund, w czasie

oglądania innych programów telewizyjnych czy też kinowych. Tego

rodzaju wpływ na podświadomość odbiorcy utrudnia

prawdopodobieństwo jego wyboru, ponieważ wiedząc, że jest

poddawany określonej perswazji, nie może się jej przeciwstawić.

Reklamę ukrytą jest także reklama w książkach. Kwestię reklam w

podręcznikach dla uczniów reguluje rozporządzenie Ministra

Edukacji Narodowej z 21 czerwca 2012 r. w sprawie dopuszczania do

użytku w szkole programów wychowania przedszkolnego i programów

nauczania oraz dopuszczania do użytku szkolnego podręczników.

Zgodnie z §6. pkt. 8 podręcznik przeznaczony do kształcenia

ogólnego nie możezawierać

materiałów reklamowych innych niż informacje o publikacjach

edukacyjnych.

Ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji zakazuje reklam

uciążliwych, ingerujących w sferę prywatności(art. 16, ust.

1, pkt 5). Reklama uciążliwa to taka, która w sposób agresywny

wkracza w sferę życia prywatnego odbiorcy, w sposób wymuszający

na nim podjęcie określonej decyzji. Odbiorca jest poddawany

przymusowi psychicznemu przy wyrażeniu swojej decyzji co do zakupu

reklamowanych dóbr i usług.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.