Przewłaszczenie na zabezpieczenie
Instytucja przewłaszczenia na zabezpieczenie polega na zabezpieczeniu wierzytelności poprzez przeniesienie przez dłużnika prawa własności rzeczy na wierzyciela.

Instytucja przewłaszczenia na zabezpieczenie polega na zabezpieczeniu wierzytelności poprzez przeniesienie przez dłużnika prawa własności rzeczy na wierzyciela.
Ważnym aspektem przewłaszczenia jest to, że rzecz
pozostaje w posiadaniu dłużnika. Instytucja ta stanowi jeden z
rodzajów zabezpieczenia wierzytelności umownych w obrocie
gospodarczym. Nie jest uregulowana w kodeksie cywilnym, zatem nie
znajdziemy w tym akcie prawnym jej definicji. Pojawia się za to w
prawie bankowym:
art. 101 ust. 1
Zabezpieczenie wierzytelności banku
może być dokonane w drodze przeniesienia na bank przez dłużnika
lub osobę trzecią, do czasu spłaty zadłużenia wraz z należnymi
odsetkami i prowizją, prawa własności rzeczy ruchomej lub papierów
wartościowych.
Opisując i wyjaśniając
przewłaszczenie na zabezpieczenie wskazuje się, że występuje ono
w dwóch formach: pod warunkiem rozwiązującym oraz pod warunkiem
zawieszającym. Niestety, taki „oszczędny” sposób wyjaśnienia
znaczenia tej instytucji prawnej wydaje się mało przystępny i może
powodować dodatkowe problemy z jej zrozumieniem. Spróbujmy zatem
posłużyć się praktycznym przykładem na bazie umowy kredytowej,
którą osoba fizyczna – pan Jan – zawiera z bankiem na zakup
samochodu.
Przewłaszczenie na zabezpieczenie
pod warunkiem rozwiązującym
W tym wariancie dłużnik przenosi
własność rzeczy ruchomej na wierzyciela pod warunkiem
rozwiązującym, którym jest zaspokojenie wierzytelności. Z chwilą
spłaty własność rzeczy automatycznie powraca do dłużnika, bez
konieczności zawierania dodatkowej umowy.
W naszym przykładzie dłużnikiem jest
pan Jan, wierzycielem jest bank, który udzielił mu kredytu na zakup
samochodu. Pan Jan dokonał zakupu samochodu ze środków, jakie
pozyskał z kredytu i to on jest stroną umowy sprzedaży jako
kupujący (sprzedającym może być np. dealer samochodowy). Mamy
więc sytuację, w której pan Jan jest właścicielem zakupionego
przez siebie samochodu.
Jednak w naszym przykładzie udzielenie
przez bank kredytu było uzależnione od zawarcia przez pana Jana z
bankiem umowy przewłaszczenia na zabezpieczenie. W takiej sytuacji
pan Jan po dokonaniu zakupu samochodu zobowiązał się przenieść
prawo własności tego samochodu na bank. Jeżeli przewłaszczenie na
zabezpieczenie dokonuje się pod warunkiem rozwiązującym oznacza
to, że bank staje się właścicielem samochodu – ale tylko do
czasu ziszczenia się warunku rozwiązującego, którym jest
wywiązanie się z umowy kredytowej.
samochód będzie należał do banku do czasu spłaty przez pana Jana
kredytu. Rzecz jasna w całym okresie obowiązywania umowy pan Jan
będzie miał możliwość korzystania z samochodu – na zasadach
np. umowy użyczenia.
Przewłaszczenie na zabezpieczenie
pod warunkiem zawieszającym
W tej wersji dłużnik przenosi
własność rzeczy ruchomej na wierzyciela pod warunkiem
zawieszającym, którym – w odróżnieniu od poprzedniej sytuacji –
jest brak zaspokojenia wierzytelności w określonym terminie. Pan
Jan jako dłużnik banku z tytułu umowy kredytowej oraz jednocześnie
kupujący z umowy sprzedaży samochodu pozostaje przez okres trwania
umowy właścicielem samochodu. Zawarcie z bankiem umowy
przewłaszczenia na zabezpieczenie pod warunkiem zawieszającym nie
powoduje w chwili związania się ta umową przeniesienia własności
rzeczy ruchomej na bank. Tym właśnie różni się warunek
zawieszający od rozwiązującego, że następuje niejako
„zawieszenie w czasie” skutków prawnych wskazanych w umowie
przewłaszczenia do chwili zajścia określonego zdarzenia – w
naszym przykładzie braku spłaty kredytu w terminie.
Mówiąc prosto: samochód będzie
należał do pana Jana, chyba że nie spłaci on kredytu w terminie –
wówczas to bank stanie się właścicielem auta.
Podsumowanie
Przewłaszczenie rzeczy ruchomej na
zabezpieczenie zapewnia wierzycielowi konkretne korzyści, będzie on
bowiem miał uprawnienia znacznie szersze niż te, które posiadałby
przy zastosowaniu innego rodzaju zabezpieczenia wierzytelności np.
instytucji zastawu. Instytucja przewłaszczenia na zabezpieczenie
obniża ryzyko wierzyciela oraz koszty zabezpieczenia wierzytelności.
W przypadku kształtowania postanowień umów o przewłaszczenie
rzeczy ruchomych strony dysponują dużą swobodą. Wskazać jednak
należy, że z uwagi na fakt, iż instytucja przewłaszczenia na
zabezpieczenie nie została szczegółowo uregulowana w kodeksie
cywilnym – w celu właściwego zabezpieczenia interesów obu stron
wszelkie warunki przewłaszczenia powinny być każdorazowo
szczegółowo określone w umowie.
Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.