Pełnomocnik z urzędu dla strony w postępowaniu cywilnym

14 października, 2018 · Mirosław Dyka · 6 min czytania

Nie każdego stać na skorzystanie z pomocy profesjonalnego pełnomocnika – adwokata czy radcy prawnego. Taka pomoc często bywa konieczna przy sporządzaniu pism procesowych oraz przed sądem w trakcie postępowania. Dla tych osób, które nie mogą sobie pozwolić na profesjonalną pomoc prawną z wyboru, otwarta jest opcja skorzystania z pomocy z urzędu.

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Nie każdego stać na skorzystanie z pomocy profesjonalnego

pełnomocnika – adwokata czy radcy prawnego. Taka pomoc często bywa konieczna

przy sporządzaniu pism procesowych oraz przed sądem w trakcie postępowania. Dla

tych osób, które nie mogą sobie pozwolić na profesjonalną pomoc prawną z wyboru,

otwarta jest opcja skorzystania z pomocy z urzędu.

Kto może starać się o

adwokata lub radcę prawnego?

O pomoc pełnomocnika z urzędu może ubiegać się każdy. Pomoc

prawna jest udzielana niezależnie od zwolnienia przez sąd od kosztów sądowych,

o czym mówi art. 117 § 1 i 2 kodeksu postępowania cywilnego:

Art. 117

§ 1. Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w

całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego.

§ 2. Osoba fizyczna, niezwolniona przez sąd od kosztów

sądowych, może się domagać ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli

złoży oświadczenie, z którego wynika, że nie jest w stanie ponieść kosztów

wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego

dla siebie i rodziny.

Z powyższych przepisów wynika, że osoba, która została

wcześniej zwolniona przez sąd od kosztów sądowych (np. od stosunkowej opłaty od

wartości przedmiotu sporu w pozwie) nie musi już dodatkowo wykazywać

niemożności poniesienia kosztów pełnomocnika – gdyż wynika to z oświadczenia złożonego

we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych.

Natomiast strona, która nie została zwolniona od kosztów

sądowych powinna złożyć stosowne oświadczenie.

Oświadczenie o sytuacji

majątkowej i rodzinnej

Do wniosku o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego z

urzędu osoba fizyczna dołącza oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o swoim stanie

rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania. Oświadczenie powinno zostać

w formie wypełnionego formularza, dostępnego w Internecie w formie

elektronicznej oraz w siedzibach sądów. Przed wypełnieniem formularza należy

zapoznać się z pouczeniem, które zamieszczone jest w jego części początkowej. Następnie

należy wypełnić wszystkie rubryki, a w przypadku gdy wnioskodawcy nie dotyczy

treść danego pola, należy nanieść odpowiednią wzmiankę lub rubrykę przekreślić.

Podane w oświadczeniu informacje warto potwierdzić

odpowiednimi dokumentami, np. zaświadczeniem o zarobkach, wypełnionym drukiem

PIT, dokumentacją medyczną itp. Zarówno pod oświadczeniem o sytuacji majątkowej

i rodzinnej, jak i pod wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy złożyć

własnoręczny podpis.

Pamiętajmy, jeżeli o ustanowienie adwokata lub radcy

prawnego z urzędu ubiega się osoba starająca się jednocześnie o zwolnienie od kosztów

sądowych, dołącza ona tylko jedno oświadczenie o sytuacji majątkowej i

rodzinnej.

Potrzeba udziału

adwokata lub radcy prawnego w sprawie

Samo wykazanie przez stronę, że nie jest ona w stanie

ponieść kosztów wynagrodzenia adwokata lub radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania

koniecznego dla siebie i rodziny nie przesądza jeszcze o tym, że sąd przychyli

się do jej wniosku. Mówi o tym przepis art. 117 § 5 k.p.c.:

Art. 117

§ 5. Sąd uwzględni wniosek, jeżeli udział adwokata lub radcy

prawnego w sprawie uzna za potrzebny.

Udział profesjonalnego pełnomocnika w sprawie jest potrzebny

zazwyczaj wtedy, gdy strona wnosząca o jego ustanowienie jest nieporadna, ma

trudności z samodzielnym podejmowaniem czynności procesowych albo gdy sprawa

jest skomplikowana pod względem faktycznym i prawnym i strona nie jest w stanie

jej samodzielnie prowadzić. Wynika z tego, że nie zachodzi potrzeba

ustanowienia adwokata lub radcy prawnego, jeżeli sprawa nie jest skomplikowana,

a strona potrafi sobie sama poradzić w prowadzeniu procesu.

Orzecznictwo stoi na stanowisku, że brak wykształcenia

prawniczego nie stawia strony w nierównej pozycji w postępowaniu sądowym. Sąd

ustanawia zatem pełnomocnika z urzędu w przypadku spełnienia dwóch wspomnianych

przesłanek jednocześnie, tj. niewystarczających możliwości finansowych strony

oraz gdy z uwagi na sprawę bądź osobę wnioskującego taka pomoc jest potrzebna.

Problem zadłużenia i

oszczędności

Niestety sądy podkreślają, że samo tylko zadłużenie wnioskującego

nie może decydować o tym, że pełnomocnik z urzędu zostanie przyznany. Zdaniem

sądów osoba kierująca sprawę na drogę sporu sądowego powinna wcześniej przewidzieć

taką sytuację i odpowiednio się do tego przygotować. Także poprzez zgromadzenie

odpowiednich oszczędności, nawet kosztem ograniczenia swoich wcześniejszych

wydatków do niezbędnego minimum.

Majątek w postaci

nieruchomości

W oświadczeniu wnioskujący podaje informacje swojej sytuacji

majątkowej – w tym o nieruchomościach i tytułach prawnych do nich. To, że

strona jest właścicielem nieruchomości o określonej wartości na szczęście nie

oznacza, że nie może ubiegać się o pomoc prawną z urzędu. Nie sposób bowiem

wymagać, by wnioskujący wyzbył się swojego majątku – domu bądź mieszkania tylko

po to, by zgromadzić środki na prowadzenie sprawy przed sądem.

Złożenie

nieprawdziwego oświadczenia

Sąd może odebrać od osoby fizycznej przyrzeczenie, w którym

zapewnia ona o prawdziwości danych zamieszczonych w oświadczeniu oraz o tym, że

jest świadoma konsekwencji prawnych, gdyby okazało się, że dane te są

nieprawdziwe bądź nierzetelne.

Sąd obowiązkowo cofnie ustanowienie pełnomocnika z urzędu

jeżeli okaże się, że okoliczności, na których podstawie je przyznano, nie

istniały lub przestały istnieć. W takim przypadku strona, która z pomocy

prawnika z urzędu korzystała, jest zobowiązana uiścić wynagrodzenie z tego

tytułu. Niemniej w wypadku, gdy okoliczności, na podstawie których przyznano

prawnika z urzędu przestały istnieć, sąd może obciążyć stronę tym obowiązkiem

tylko częściowo, stosownie do zmiany, jaka nastąpiła. Gdyby natomiast okazało

się, że strona podała świadomie nieprawdziwe informacje i na ich podstawie

uzyskała pomoc, to poza obowiązkiem uiszczenia wynagrodzenia, sąd skaże ją na

grzywnę.

Czy można wybrać

konkretnego adwokata lub radcę prawnego?

Co do zasady jest to możliwe. Po otrzymaniu wniosku i jego

uwzględnieniu sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej lub rady

okręgowej izby radców prawnych o wyznaczenie pełnomocnika. Wskazanie przez

wnioskującego, że prosi o pomoc konkretnego adwokata lub radcę prawnego nie wiąże

organów adwokackich ani radcowskich, jednak te w miarę możności uwzględniają sugestię

w porozumieniu ze wskazanym adwokatem lub radcą prawnym. Szczególnie jeśli

wnioskujący odpowiednio uzasadni taka potrzebę, np. faktem wcześniejszej

współpracy z danym pełnomocnikiem, który dzięki temu jest już zaznajomiony ze

sprawą.

Oddalenie wniosku o

pełnomocnika z urzędu

Na postanowienie odmawiające ustanowienia adwokata lub radcy

prawnego lub ich odwołanie przysługuje zażalenie (art. 394 § 1 pkt 2 k.p.c.).

Zażalenie należy wnieść w terminie tygodnia od dnia doręczenia lub ogłoszenia

postanowienia o odmowie do sądu, który wydał to postanowienie. Sąd ten (jeżeli

nie uwzględni zażalenia, a zażalenie nie ma braków formalnych) przekaże

zażalenie wraz z aktami sprawy sądowi drugiej instancji do rozpoznania.

W razie oddalenia przez sąd wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, strona nie może ponownie domagać się jego ustanowienia powołując

się na te same okoliczności, które stanowiły uzasadnienie oddalonego wniosku.

Gdyby jednak złożyła taki wniosek opierając się na tych samych okolicznościach,

zostanie on przez sąd odrzucony.

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.