Nowe zasady przedawnienia roszczeń mniej korzystne dla konsumenta?

15 lipca, 2018 · Mirosław Dyka · 4 min czytania

Wprowadzając nowe przepisy o terminach upływu przedawnienia ustawodawca podkreślał, że będą prostsze i przede wszystkim korzystniejsze dla konsumenta. Niestety, zakaz dochodzenia wobec konsumentów przedawnionych roszczeń nie został sformułowany bezwzględnie, lecz pozostawiono w nim korzystną dla przedsiębiorców furtkę. Co więcej, pomijając skrócenie ogólnego terminu przedawnienia z 10 do 6 lat – w innych pozostałych, istotnych dla konsumentów przypadkach – terminy przedawnienia w praktyce uległy wydłużeniu(!).

Zalecamy ostrożność podczas zakupów w sklepie: homeekspert.net

Wprowadzając

nowe przepisy o terminach upływu przedawnienia ustawodawca podkreślał, że będą

prostsze i przede wszystkim korzystniejsze dla konsumenta. Niestety, zakaz dochodzenia

wobec konsumentów przedawnionych roszczeń nie został sformułowany bezwzględnie,

lecz pozostawiono w nim korzystną dla przedsiębiorców furtkę. Co więcej,

pomijając skrócenie ogólnego terminu przedawnienia z 10 do 6 lat – w innych pozostałych,

istotnych dla konsumentów przypadkach – terminy przedawnienia w praktyce uległy wydłużeniu(!).

Sześć lat zamiast dziesięciu

Dotychczasowy

ogólny termin przedawnienia długów wynosił 10 lat. Był to długi okres, który dawał

wierzycielom poczucie bezpieczeństwa w dochodzeniu swoich roszczeń. Jednocześnie

upływ 10 lat pozwalał uznać, że wierzyciel stracił zainteresowanie w odzyskaniu

swoich pieniędzy. Ustawodawca uznał, że w obecnej rzeczywistości gospodarczej i

społecznej 10 lat to zdecydowanie za długo, ze względu na problemy z rzetelnym prowadzeniem

postępowania dowodowego.

Okazuje

się jednak, że dla konsumentów znaczenie tej zmiany jest praktycznie żadne. Skrócenie terminu przedawnienia do 6 lat

dotyczy bowiem zasadniczo roszczeń pomiędzy osobami nie prowadzącymi

działalności gospodarczej, o ile przepisy szczególne nie przewidują odrębnych

terminów przedawnienia. Konsumentem natomiast się jest wyłącznie w relacji do

przedsiębiorcy. Mówiąc prosto – ta zmiana ma znaczenie dla roszczeń „prywatnych”

podnoszonych przez osobę fizyczną względem innej osoby fizycznej, nie odnosi

się natomiast do np. roszczeń banku względem konsumenta.

Podobnie

ma się sprawa ze skróceniem przedawnienia zasądzonych roszczeń z 10 lat do 6

lat. Jeśli przedsiębiorca (bank, firma windykacyjna itp.) uzyska prawomocne

orzeczenie sądowe (np. nakaz zapłaty) przeciwko konsumentowi to jest w stanie ścigać

go w postępowaniach egzekucyjnych do końca życia. Każdorazowe wszczęcie

egzekucji przerywa bieg terminu przedawnienia, a bieg terminu przedawnienia

biegnie od nowa. Jeżeli banki stać było na wszczynanie egzekucji raz na 10 lat,

to i 6 lat też nie będzie dla nich większym problemem.

Uwzględnienie upływu terminu przedawnienia

a „względy słuszności”

Nowowprowadzony

przepis art. 117 § 21 KC ustanawia regułę, że po upływie terminu

przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego

przeciwko konsumentowi. Miało to zabezpieczać prawa tych konsumentów, przeciwko

którym przedsiębiorcy podnosili roszczenia przedawnione licząc na to, że w

postępowaniu konsument nie podniesie zarzutu przedawnienia z powodu braku

wiedzy prawnej

Tymczasem

obok tego przepisu pojawiły się w kodeksie cywilnym kolejne:

Art.

1171

§ 1.

W wyjątkowych przypadkach sąd może, po rozważeniu interesów stron, nie

uwzględnić upływu terminu przedawnienia roszczenia przysługującego przeciwko

konsumentowi, jeżeli wymagają tego względy słuszności.
§ 2.

Korzystając z uprawnienia, o którym mowa w § 1, sąd powinien rozważyć w

szczególności:

1)

długość terminu przedawnienia;

2)

długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia

roszczenia;

3)

charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez

uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w

dochodzeniu roszczenia.

Tzw.

„względy słuszności”, mimo próby ich skonkretyzowania w § 2 pozostają niedookreślone.

Czym są okoliczności, które miałyby spowodować niedochodzenie roszczenia przez

uprawnionego? Jakie to zachowania zobowiązanego miałyby wpływać na opóźnienie

uprawnionego w dochodzeniu roszczenia? Wydaje się, że ustawodawca zapomniał o

tym, że ma do czynienia z nierównym stosunkiem sił między konsumentem a

przedsiębiorcą, np. bankiem. Każda niedookreślona przesłanka prawna rodzi

szerokie pole do interpretacji, do popisu prawników – co stawia banki

dysponujące odpowiednimi zasobami kadrowymi w uprzywilejowanej sytuacji.

Ostatecznie

czas pokaże, jak te przepisy będą interpretowane przez sędziów – od których

będzie zależało, czy sądy będą sprzyjały konsumentom, czy może raczej

przedsiębiorcom. Inaczej mówiąc: o tym, jak szeroko otwarta będzie dla

przedsiębiorców furtka ograniczająca nowe zasady przedawnienia, zdecyduje

orzecznictwo.

Ostatni dzień roku kalendarzowego

Zmieniony

przepis kodeksu cywilnego regulujący ogólny termin przedawnienia roszczeń

majątkowych wygląda obecnie następująco:

Art.

118

Jeżeli

przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat,

a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem

działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia

przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia

jest krótszy niż dwa lata.

Wprowadzenie

zasady, iż koniec terminu przypada na

ostatni dzień roku kalendarzowego (z wyjątkiem przedawnienia poniżej dwóch lat) upraszcza obliczanie terminu, ale z pewnością

jest niekorzystne dla konsumenta. Dotychczas trzyletnie terminy przedawnienia

roszczeń z tytułu świadczeń okresowych lub związanych z prowadzeniem

działalności gospodarczej były liczone od dnia, w którym roszczenie stało się

wymagalne – plus trzy lata. Jeżeli np. wymagalność raty kredytu przypadałaby na

jutro, tj. 16 lipca 2018 r., to termin przedawnienia roszczenia banku przypadłby

16 lipca 2021 r.

Po

zmianach w przepisach w analogicznej sytuacji bank będzie mógł dochodzić

roszczeń od konsumenta aż do 31 grudnia 2021 r., a więc prawie o pół roku

dłużej. W skrajnie niekorzystnym przypadku, przy terminie wymagalności

roszczenia przypadającym na początek stycznia – przedsiębiorcy zyskują kolejny

rok. Gdzie tu korzyść dla konsumenta?

Komentarze obsługuje Disqus. Wczytanie spowoduje połączenie z zewnętrznym serwisem.