Czym różnią się pierwszy i drugi rok okresu rękojmi konsumenckiej?

Konsumencie! Sprawdź, jak interpretować przepisy dotyczące okresów rękojmi konsumenckiej i nie daj się oszukać!

Wiemy z treści przepisów o rękojmi

zawartych w kodeksie cywilnym, że sprzedawca odpowiada z tytułu

rękojmi, jeżeli wada fizyczna rzeczy nowej zostanie stwierdzona

przed upływem dwóch lat od dnia wydania jej kupującemu. W

przypadku rzeczy używanej ten okres może zostać skrócony do roku,

jednak dla rzeczy nowej zasadą pozostaje dwuletni okres

obowiązywania rękojmi. Jednocześnie z art. 556² k.c.

dowiadujemy się, że:

jeżeli kupującym jest konsument, a wada

fizyczna została stwierdzona przed upływem roku od dnia wydania

rzeczy sprzedanej, domniemywa się, że wada lub jej przyczyna

istniała w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego.

Przepis powyższy należy odczytywać

łącznie z treścią art. 559 k.c. który mówi, że sprzedawca jest

odpowiedzialny z tytułu rękojmi za wady fizyczne, które istniały

w chwili przejścia niebezpieczeństwa na kupującego lub wynikły z

przyczyny tkwiącej w rzeczy sprzedanej w tej samej chwili. Oznacza

to, że warunkiem odpowiedzialności sprzedawcy jest istnienie wady

rzeczy lub przyczyny tej wady już w chwili wydania rzeczy

kupującemu. Powstaje więc problem – jak to stwierdzić? Jak

dowieść tego, że rzecz którą kupiliśmy obarczona była wadą

fizyczną bądź jej przyczyną, które istniały jeszcze zanim rzecz

otrzymaliśmy?

Z pomocą przychodzi właśnie art.

556² k.c., który wprowadza tzw. domniemanie prawne. W

naukach prawnych domniemanie występuje w postaci reguł

określających, kto ma obowiązek wykazania istnienia przesłanek

faktycznych, z których wywodzi się określone skutki prawne. Jeżeli

więc treścią domniemania jest, że wada fizyczna stwierdzona przez

konsumenta w okresie jednego roku od wydania mu rzeczy istniała już

w chwili jej wydania – konsument nie musi tego udowadniać. Ciężar

dowodzenia spoczywa wówczas na sprzedawcy, który musi wykazać, że

ani stwierdzona wada fizyczna, ani jej przyczyna nie istniały w

chwili wydania rzeczy konsumentowi. Inaczej mówiąc to sprzedawca

powinien dowieść, że odpowiedzialność za zaistnienie wady rzeczy

leży w całości po stronie konsumenta. Domniemanie ma charakter

wzruszalny, więc sprzedawca ma do tego prawo.

Przepis art. 556² k.c.

odpowiada dyrektywie unijnej, stąd możemy wesprzeć się unijnym

orzecznictwem. W sprawie Froukje Faber v. AutobedrijfHazetOchten BV

(pkt 73–74) Trybunał Sprawiedliwości wyjaśnił, że do

przedsiębiorcy należy – stosownie do okoliczności

przedstawienie dowodu, że brak zgodności z umową nie

występował w momencie dostawy towaru, poprzez wykazanie, że

przyczyna lub źródło tego braku zgodności wiążą się z

działaniem lub zaniechaniem, które miało miejsce po takiej

dostawie. W sytuacji gdy sprzedawca nie zdoła udowodnić w sposób

wymagany prawem, że przyczyna lub źródło braku zgodności z umową

wiąże się ze zdarzeniem, które miało miejsce po dostawie towaru,

domniemanie ustanowione w art. 5 ust. 3 dyrektywy 1999/44 umożliwia

konsumentowi powołanie się na prawa przyznane mu tą dyrektywą.

Skutki domniemania sąd bierze pod

uwagę z urzędu (zob. wyrok TSUE w sprawie Froukje Faber v.

AutobedrijfHazetOchten BV, pkt 55–56):

zasada dotycząca

ciężaru dowodu powinna znaleźć zastosowanie, nawet jeśli nie

została wyraźnie podniesiona przez konsumenta, który może się na

nią powołać. Z uwagi na charakter i wagę interesu publicznego

leżącego u podstaw ochrony udzielanej przez art.

5 ust. 3 dyrektywy 1999/44 konsumentom przepis ten należy uznać

za równoważny z krajowymi przepisami posiadającymi w ramach

wewnętrznego porządku prawnego rangę przepisu bezwzględnie

wiążącego.

Wszystko to oznacza, że dwa lata

obowiązywania rękojmi konsumenckiej dzielą się na dwa roczne

okresy, w których pozycja konsumenta różni się nieco pod względem

dowodowym. W przypadku wady stwierdzonej dopiero w drugim roku

obowiązywania rękojmi to na konsumencie ciążył będzie obowiązek

udowodnienia, że wada bądź jej przyczyna istniały już w chwili

wydania rzeczy. W takiej sytuacji ewentualna próba dochodzenia

swoich praw przez konsumenta bez podjęcia inicjatywy i

przedstawienia stosownych dowodów może skończyć się

niepowodzeniem, gdyż domniemanie nie będzie już działać na jego

korzyść. Stosownie do ogólnych reguł rozkładu ciężaru dowodu

to konsument jako wywodzący określone skutki prawne (np. żądanie

wymiany rzeczy) będzie musiał wtedy wykazać, że zaistniały ku

temu faktyczne przesłanki.