Koniec z „jednorazówkami”. Konsumenci zyskają nowe uprawnienia

Czym jest prawo do naprawy?

Prawo do naprawy (Right to Repair) to nowe uprawnienie, które ma zwiększyć dostępność napraw produktów zamiast zachęcać do ich wymiany na nowe. To ważne rozróżnienie – nie chodzi o odebranie uprawnień reklamacyjnych. Nowe przepisy nie zastępują reklamacji ani gwarancji, lecz mają działać przede wszystkim wtedy, gdy przedsiębiorca nie ponosi już odpowiedzialności za brak zgodności towaru z umową.

Oznacza to, że nawet po zakończeniu okresu reklamacyjnego konsument będzie mógł oczekiwać, że określone produkty będzie można naprawić na rozsądnych zasadach (i przede wszystkim – w rozsądnych pieniądzach).

Jakie produkty obejmie prawo do naprawy?

Nowe przepisy nie będą dotyczyły wszystkich produktów dostępnych na rynku. Obowiązek naprawy obejmie wyłącznie towary, dla których przepisy Unii Europejskiej przewidują wymogi dotyczące możliwości naprawy. Obecnie są to przede wszystkim:

• smartfony,
• tablety,
• telewizory,
• monitory,
• pralki,
• pralko-suszarki,
• lodówki,
• zamrażarki,
• zmywarki,
• odkurzacze,
• wybrane źródła światła,
• serwery i urządzenia do przechowywania danych.

Lista ta może być rozszerzana wraz z przyjmowaniem kolejnych unijnych przepisów.

Producent będzie miał obowiązek naprawić sprzęt

Najważniejszą zmianą dla konsumentów jest wprowadzenie obowiązku naprawy określonych produktów przez producenta. Jeżeli dany produkt będzie objęty przepisami dotyczącymi prawa do naprawy, producent będzie zobowiązany do wykonania naprawy, o ile będzie ona technicznie możliwa.

Projekt przewiduje, że naprawa powinna zostać wykonana:

• nieodpłatnie albo za rozsądną cenę,
• w rozsądnym czasie,
• po zapewnieniu producentowi dostępu do produktu lub jego dostarczeniu.

Producent nie będzie mógł odmówić naprawy wyłącznie dlatego, że urządzenie było wcześniej naprawiane przez niezależny serwis. Odmowa będzie możliwa jedynie wtedy, gdy wykaże, że naprawa jest obiektywnie niemożliwa.

Koniec z ukrywaniem informacji o naprawach

Projekt ustawy nakłada na producentów nowe obowiązki informacyjne. Będą oni musieli w łatwy i zrozumiały sposób udostępniać informacje dotyczące:

• możliwości naprawy danego produktu,
• orientacyjnych cen typowych napraw.

Dzięki temu konsumenci będą mogli łatwiej porównać koszty naprawy jeszcze przed oddaniem urządzenia do serwisu lub zdecydowaniem się na zupełnie nowy egzemplarz.

Łatwiejsze naprawy także poza autoryzowanym serwisem

Jednym z celów nowych przepisów jest zwiększenie konkurencji na rynku usług naprawczych.

Projekt przewiduje, że producenci nie powinni utrudniać napraw poprzez stosowanie rozwiązań technicznych lub programowych, które nie mają uzasadnienia, np. w zakresie bezpieczeństwa lub ochrony własności intelektualnej.

Co więcej, nie będą mogli bezpodstawnie utrudniać korzystania z:

• kompatybilnych części zamiennych,
• używanych części zamiennych,
• części wykonanych metodą druku 3D,

o ile spełniają one wymagania dotyczące bezpieczeństwa oraz obowiązujących przepisów. Może to ułatwić rozwój niezależnych serwisów oraz obniżyć koszty napraw.

Sprzęt zastępczy i produkty odnowione

Projekt przewiduje również rozwiązania, które mogą okazać się bardzo korzystne dla konsumentów. Na czas naprawy przedsiębiorca będzie mógł zaoferować sprzęt zastępczy – nieodpłatnie albo za rozsądną opłatą.

Jeżeli naprawa okaże się niemożliwa, możliwe będzie również zaproponowanie produktu odnowionego (refurbished), który został profesjonalnie przywrócony do pełnej sprawności. Takie rozwiązania mają ograniczyć konieczność zakupu nowych urządzeń i wspierać gospodarkę o obiegu zamkniętym.

Europejski formularz naprawy

Nowością będzie również europejski formularz informacji o naprawie. Na wniosek konsumenta przedsiębiorca będzie musiał przekazać dokument zawierający najważniejsze informacje dotyczące planowanej naprawy.

Formularz ma obejmować między innymi:

• opis usterki,
• proponowany sposób naprawy,
• cenę lub sposób jej ustalenia,
• przewidywany czas naprawy,
• informacje o usługach dodatkowych,
• okres ważności przedstawionej oferty.

Dzięki temu konsument będzie mógł świadomie porównać oferty różnych serwisów przed podjęciem decyzji.

Czy prawo do naprawy obciąży także sprzedawców w sklepach internetowych?

W omawianym w niniejszym artykule zakresie – zasadniczo nie. Obowiązki te dotyczą producentów oraz podmiotów realizujących naprawy. Należy jednak pamiętać, że w przypadku braku producenta lub importera na terenie Unii Europejskiej, obowiązki wskazane powyżej mogą obciążyć także dystrybutorów.

Prawo do naprawy nie pozostanie jednak zupełnie obojętne dla sprzedawców w sklepach internetowych. Zmiany wynikające z nowelizacji ustawy dla wspomnianych sklepów zostały omówione w innym artykule: Zmiany dla sklepów internetowych już w 2026 roku

Co nowe przepisy oznaczają dla konsumentów?

Planowana nowelizacja ustawy o prawach konsumenta ma przede wszystkim zachęcić do naprawiania sprzętu zamiast jego wymiany.

Najważniejsze korzyści to większa dostępność napraw, dłuższe użytkowanie urządzeń, a także większa przejrzystość kosztów napraw. Nie bez znaczenia pozostają także korzyści związane z mniejszą ilością zanieczyszczeń i tzw. „elektrośmieci”.

Czy nowe przepisy już obowiązują?

Nie. Póki co obowiązuje jedynie dyrektywa, która wymaga wdrożenia do porządku prawnego państw członkowskich Unii Europejskiej.

Obecnie mówimy o projekcie nowelizacji ustawy o prawach konsumenta, który ma wdrożyć do polskiego prawa unijną dyrektywę Right to Repair. Na etapie prac legislacyjnych przepisy mogą jeszcze ulec zmianie. Zgodnie z obecnymi założeniami planowany termin wejścia w życie nowych regulacji to III kwartał 2026 roku.

Pytania i odpowiedzi (FAQ)

Czy prawo do naprawy zastąpi reklamację?

odp. Nie. Reklamacja z tytułu braku zgodności towaru z umową nadal będzie funkcjonowała na dotychczasowych zasadach. Prawo do naprawy ma działać przede wszystkim po zakończeniu odpowiedzialności sprzedawcy.

Czy producent zawsze będzie musiał naprawić sprzęt za darmo?

odp. Nie. Projekt przewiduje, że naprawa może być wykonana nieodpłatnie albo za rozsądną cenę, w zależności od okoliczności.

Czy nowe przepisy obejmą wszystkie urządzenia?

odp. Nie. Obowiązek naprawy będzie dotyczył wyłącznie kategorii produktów wskazanych w przepisach Unii Europejskiej dotyczących możliwości naprawy.

Czy producent będzie mógł odmówić naprawy?

odp. Tak, ale tylko wtedy, gdy wykaże, że naprawa jest niemożliwa. Sam fakt wcześniejszej naprawy urządzenia przez niezależny serwis nie powinien stanowić podstawy odmowy.

Kiedy nowe przepisy mają wejść w życie?

odp. Obecnie planowany termin wejścia w życie nowelizacji ustawy o prawach konsumenta to III kwartał 2026 roku, jednak harmonogram prac legislacyjnych może jeszcze ulec zmianie.

Podsumowanie

Prawo do naprawy to jedna z największych zmian w ochronie konsumentów od wielu lat. Jej celem jest wydłużenie życia produktów, zwiększenie dostępności napraw oraz ograniczenie konieczności kupowania nowego sprzętu przy każdej awarii. Jeżeli projekt zostanie uchwalony w obecnym kształcie, konsumenci zyskają nowe uprawnienia, a producenci zostaną zobowiązani do większej przejrzystości oraz zapewnienia możliwości naprawy wybranych produktów także po zakończeniu odpowiedzialności sprzedawcy za brak zgodności towaru z umową.

Zmiana z pewnością stanowić będzie niebagatelne wyzwanie dla producentów oraz importerów produktów spoza EOG.

Szukasz kancelarii on-line zajmującej się e-commerce i RODO?

Koniecznie sprawdź ofertę kancelarii LexLab. Profesjonalni prawnicy zajmujący się wsparciem przedsiębiorców działających w internecie pomogą Ci rozwiązać Twoją sprawę.